Avrupa Birliği’nin 1 Temmuz’da yürürlüğe koyduğu 3 euro sabit gümrük vergisi, Çin merkezli e-ticaret platformları Temu ve Shein’in Avrupa pazarındaki etkinliğinde sert bir düşüşe yol açtı. Malta’nın da karşı çıktığı düzenleme sonrası, Temu’nun reklam varlığı Mart ayından bu yana yarı yarıya azalırken, Shein neredeyse tamamen çekildi.
Avrupa’da son yıllarda en çok indirilen alışveriş uygulamaları arasında yer alan Temu ve Shein, AB’nin yeni gümrük düzenlemesiyle ciddi bir gerileme yaşadı. Dijital reklam pazarını izleyen smec’in Google Shopping verilerine göre, Temu’nun Avrupalı reklamverenlerle rekabet ettiği hesapların oranı Mart 2026’dan bu yana yaklaşık yarı yarıya indi. Shein’in reklam kanalındaki varlığı ise Haziran sonunda sıfıra yaklaştı. Reuters, Temmuz ayında bu verilerin Çinli platformların Avrupa reklam harcamalarını önemli ölçüde kıstığını bağımsız olarak doğruladı.
Bu düşüşün temel nedeni, AB maliye bakanlarının Aralık 2025’te kabul ettiği ve 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren yeni gümrük vergisi uygulaması oldu. Buna göre, 150 euronun altındaki kolilere tanınan gümrük muafiyeti kaldırıldı ve AB dışından gelen her koli için, ürün türü başına 3 euro sabit gümrük vergisi alınmaya başlandı. Malta Vergi ve Gümrük İdaresi’nin yayımladığı rehbere göre, aynı gümrük sınıfına giren ürünler tek sefer vergilendiriliyor. Ancak farklı kategorilerdeki ürünler için her biri ayrı ayrı 3 euro ödeniyor. Bu vergi, KDV matrahına da ekleniyor ve toplam maliyet, sepetin içeriğine göre 9-12 euroyu bulabiliyor.
AB’ye geçen yıl 4,6 milyar perakende koli girişi gerçekleşti ve bunların yüzde 91’i Çin çıkışlıydı. 2025’in ilk dokuz ayında gelen paket sayısı, bir önceki yılın tamamını geçmiş durumda. AB Komisyonu, yerel perakendecilerin haksız rekabete uğradığını, düşük beyan ve ürün güvenliği risklerinin arttığını belirterek muafiyeti sonlandırdı.
Malta, bu düzenlemeye karşı oy kullanan beş AB üyesinden biri oldu. Karar, Belçika, Slovakya, Hollanda ve Çekya’nın da karşı çıkmasına rağmen nitelikli çoğunlukla kabul edildi. Malta’da çevrimiçi alışverişe olan yüksek bağımlılık nedeniyle tüketiciler arasında tepkiler farklılık gösteriyor.
Reklam harcamalarındaki düşüşe rağmen bazı analistler, platformların tamamen çekilmediğini, tedarik zincirlerini Avrupa’ya kaydırarak faaliyetlerine devam etmeye çalıştıklarını belirtiyor. Temu ve Shein, Çin’den doğrudan gönderim yerine AB içinde depo kurmaya yöneliyor. Böylece “gümrüksüz, tek tek koli” modeli sona ererken, platformlar yeni iş modellerine geçiş yapıyor.
3 euroluk vergi ise geçici bir önlem olarak görülüyor. AB’nin Gümrük Veri Merkezi’nin 2028’de devreye girmesiyle, ürünün gerçek değerine ve kategorisine göre standart gümrük vergileri uygulanacak. Ayrıca koli başına 2 euroluk ek işlem ücreti önerisi de Komisyon’un gündeminde. Bazı ülkeler ise ek ücretleri şimdiden uygulamaya başladı. Romanya, küçük kolilere 5 euroluk kendi ücretini getirdi.
