Avrupa Parlamentosu, hava yolu yolcularının gecikme ve iptal durumlarındaki tazminat haklarını koruyan, kişisel eşyaların ücretsiz taşınmasını güvence altına alan ve bilet fiyatlarında bagaj ücretlerinin daha açık gösterilmesini öngören yeni düzenlemeyi onayladı. Malta’dan Avrupa’ya ve Türkiye’ye sık seyahat eden yolcuları yakından ilgilendiren kuralların 2027 yılında uygulanmaya başlaması bekleniyor.
Avrupa Parlamentosu’nda yapılan oylamada düzenleme 12 ret ve 3 çekimser oya karşılık 646 milletvekilinin desteğiyle kabul edildi. Metnin yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Birliği Konseyi tarafından da Ağustos 2026 başına kadar resmen onaylanması gerekiyor. Düzenleme, AB Resmî Gazetesi’nde yayımlandıktan 20 gün sonra yürürlüğe girecek; üye ülkelere ve hava yolu şirketlerine kuralları uygulamaya hazırlanmaları için bir yıl süre tanınacak.
40x30x15 santimetreye kadar kişisel eşya ücretsiz olacak
Yeni düzenlemeyle yolcular, en fazla 40x30x15 santimetre ölçülerindeki bir kişisel eşyayı ücretsiz olarak uçak kabinine alabilecek. Çanta bu ölçüleri aşsa bile ön koltuğun altına güvenli biçimde sığıyorsa kişisel eşya kapsamında değerlendirilebilecek.
Bu hak, küçük sırt çantası, el çantası veya dizüstü bilgisayar çantası gibi koltuk altına yerleştirilebilen eşyaları kapsıyor. Hava yolu şirketleri bu kişisel eşya için bilet fiyatına ek ücret koyamayacak.
Ancak düzenleme, tekerlekli kabin valizlerinin bütün biletlerde ücretsiz olacağı anlamına gelmiyor. Şirketler, el bagajı bulunmayan daha ucuz bilet seçenekleri sunmaya devam edebilecek.
Bagaj ücretleri rezervasyon başında gösterilecek
Yeni kuralların önemli değişikliklerinden biri de bilet fiyatlarının karşılaştırılmasını kolaylaştıracak.
Hava yolu şirketleri, çevrim içi seyahat acenteleri ve uçuş arama platformları, rezervasyon süreci başlamadan önce el bagajı hakkını içeren toplam bilet fiyatını varsayılan seçenek olarak göstermek zorunda olacak. Böylece yolcular, rezervasyonun son aşamasında karşılarına çıkan ilave bagaj ücretleriyle karşılaşmadan gerçek maliyeti görebilecek.
Şirketler yine bagajsız daha düşük fiyatlı biletler sunabilecek ancak yolcunun bu seçeneği bilinçli olarak tercih etmesi gerekecek.
Üç saatlik gecikmede tazminat hakkı korunuyor
Düzenlemeyle uçuşun varış noktasına üç saatten fazla gecikmesi halinde tazminat talep etme hakkı korunacak.
Uçuş mesafesine göre ödenecek tazminatlar şöyle olacak:
1.500 kilometreye kadar olan uçuşlarda 250 euro
AB içindeki 1.500 kilometreden uzun uçuşlar ile 1.500–3.500 kilometre arasındaki diğer uçuşlarda 400 euro
Daha uzun uçuşlarda 600 euro
Uçuşun kalkıştan 14 günden kısa süre önce iptal edilmesi veya yolcunun uçağa alınmaması halinde de tazminat talep edilebilecek.
Doğal afet, savaş, ağır hava koşulları, hava trafik kontrolü veya havalimanı çalışanlarının grevi gibi hava yolu şirketinin kontrolü dışındaki olağanüstü durumlarda tazminat ödenmeyebilecek. Ancak şirket, yaşanan olayın uçuş aksamasına doğrudan neden olduğunu ve gerekli önlemleri aldığını kanıtlamak zorunda olacak.
Tazminat başvuruları kolaylaşacak
Gecikme veya iptal yaşayan yolculara, yolculuğun tamamlanmasından sonraki dört gün içinde tazminat başvurusunun nasıl yapılacağı elektronik olarak bildirilecek.
Yolcuların başvuruda bulunmak için dokuz ay süresi olacak. Hava yolu şirketi ise başvuruyu aldıktan sonra 30 gün içinde tazminatı ödemek veya başvurunun neden reddedildiğini açık şekilde bildirmek zorunda kalacak.
Uçuşun iptal edilmesi halinde yeniden yönlendirme yerine para iadesini tercih eden yolculara ücretin otomatik olarak geri ödenmesi de öngörülüyor.
Dijital ve basılı biniş kartlarında yeni dönem
Yolcular, dijital olarak oluşturulan biniş kartının kendi yazıcılarından aldıkları çıktısını kullanmaları nedeniyle uçağa alınmamazlık yapılamayacak.
Hava yolu şirketleri dijital biniş kartı sunuyorsa yolcudan ayrıca bir kullanıcı hesabı açmasını veya belirli bir mobil uygulamayı yüklemesini isteyemeyecek. Check-in işlemini tamamlayan yolcudan havalimanında basılı biniş kartı verilmesi karşılığında ek ücret alınamayacak.
İsim veya soyadındaki basit yazım hatalarının düzeltilmesi için de ek ücret talep edilemeyecek.
Çocuklu aileler yan yana oturabilecek
Hava yolu şirketleri, 14 yaşından küçük çocukları birlikte seyahat ettikleri yetişkinden ayrı koltuklara yerleştiremeyecek. Çocuğa eşlik eden kişinin yan yana oturabilmesi için ayrıca koltuk seçme ücreti ödemesi gerekmeyecek.
Benzer haklar engelli veya hareket kabiliyeti kısıtlı yolcular ile hamile yolcular için de geçerli olacak.
Malta’dan uçan yolcular için neden önemli?
Malta’dan Avrupa ülkelerine ve Türkiye’ye yapılan seyahatlerde düşük maliyetli hava yolu şirketleri yaygın olarak kullanılıyor. Kişisel çanta ve kabin bagajı kurallarının şirketten şirkete değişmesi, bilet fiyatının rezervasyon sırasında önemli ölçüde yükselmesine neden olabiliyor.
Yeni düzenleme, küçük kişisel eşyayı ücretsiz taşıma hakkını açık biçimde güvence altına alırken, daha büyük el bagajının ücretini de rezervasyonun başında görünür hale getirecek. Gecikme tazminatının üç saatlik sınırla korunması ise Malta’dan aktarmalı veya doğrudan uçuş yapan yolcular için önemli bir tüketici hakkı olmaya devam edecek.
Kaynak: Avrupa Parlamentosu, Avrupa Birliği Konseyi
