Türkiye, Avrupa genelindeki euro transferlerini ortak kurallara bağlayan Avrupa Tek Ödeme Alanı’na (SEPA) katılmak için çalışmalar yürütüyor. Sürecin tamamlanması halinde Türkiye ile Malta dahil Avrupa ülkeleri arasındaki euro transferleri daha hızlı, düşük maliyetli ve standart hale gelebilecek. Ancak henüz alınmış resmî bir katılım kararı ya da açıklanmış takvim bulunmuyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye’nin SEPA sistemine katılmaya ilgi duyduğunu ve ilgili finans kuruluşlarının konu üzerinde çalıştığını söyledi. Fidan’ın açıklaması, Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile AB komiserlerinin Ankara ziyaretinin ardından geldi.
Fidan, 30 Haziran’da Kallas’ın yanı sıra AB’nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos ve İçişleri ve Göçten Sorumlu Komiseri Magnus Brunner ile görüşmüştü. Görüşmenin ardından yayımlanan ortak açıklamada da Türkiye’nin SEPA’ya muhtemel katılımının iki taraf açısından faydalı olacağı konusunda görüş birliğine varıldığı belirtildi.
SEPA nedir?
SEPA, “Single Euro Payments Area” ifadesinin kısaltması. Türkçede Avrupa Tek Ödeme Alanı olarak bilinen sistem, farklı ülkelerdeki banka hesapları arasında yapılan euro transferlerinin ortak kurallar ve teknik standartlar üzerinden gerçekleştirilmesini sağlıyor.
Sistem şu anda 27 Avrupa Birliği ülkesinin yanı sıra Birleşik Krallık, İsviçre, Norveç, İzlanda, Arnavutluk, Sırbistan, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Moldova gibi ülkelerin de aralarında bulunduğu toplam 41 ülke ve bölgeyi kapsıyor. SEPA’nın temel amacı, sınır ötesi euro ödemelerini ülke içi banka transferleri kadar kolay ve güvenli hale getirmek.
SEPA kapsamında standart banka havalelerinin yanında anlık euro transferleri ve otomatik ödeme işlemleri de yapılabiliyor. Anlık ödeme hizmetini destekleyen bankalarda para, hafta sonları ve resmî tatiller dahil olmak üzere günün her saatinde birkaç saniye içinde alıcının hesabına ulaşabiliyor.
Malta’daki Türkleri nasıl etkileyebilir?
Türkiye’nin sisteme dahil edilmesi, Malta’da yaşayan ve Türkiye ile düzenli para transferi yapan Türkler açısından doğrudan önem taşıyor.
Malta’daki banka hesabından Türkiye’deki bir euro hesabına veya Türkiye’den Malta’ya gönderilen ödemeler halen bazı bankalarda uluslararası transfer olarak işlem görebiliyor. Bu durum aracı banka ücretleri, yüksek transfer masrafları ve birkaç iş gününe ulaşabilen bekleme süreleri doğurabiliyor.
SEPA üyeliğiyle birlikte Türkiye’deki katılımcı bankalar ile Malta’daki bankalar arasındaki euro transferleri daha standart bir altyapı üzerinden yapılabilecek. Ailelerine para gönderenler, Türkiye’den kira veya eğitim ödemesi alanlar, serbest çalışanlar ve Avrupa’ya euro üzerinden fatura kesen işletmeler daha hızlı ve öngörülebilir transfer imkânına kavuşabilecek.
Ancak SEPA üyeliği, Türk lirasının euroya çevrilmesi sırasında uygulanan kur farklarını veya bankaların tüm hizmet ücretlerini otomatik olarak ortadan kaldırmayacak. Sistem esas olarak euro cinsinden banka ödemelerini kapsıyor.
Türkiye’nin AB’ye veya Euro Bölgesi’ne katılması anlamına gelmiyor
Türkiye’nin SEPA’ya dahil olması, Avrupa Birliği’ne veya Euro Bölgesi’ne katılması anlamına gelmiyor. Birleşik Krallık ve İsviçre gibi AB üyesi olmayan ülkeler de SEPA sisteminde yer alıyor.
Avrupa Ekonomik Alanı dışındaki ülkelerin katılım başvuruları Avrupa Ödemeler Konseyi tarafından ayrı ayrı değerlendiriliyor. Ödeme hizmetleri, bankacılık denetimi, kara para aklamayla mücadele, veri güvenliği ve AB standartlarıyla hukuki uyum gibi başlıklarda inceleme yapılmasının ardından nihai karar Avrupa Ödemeler Konseyi Yönetim Kurulu tarafından veriliyor. Ülkenin sisteme dahil edilmesinden sonra bankaların da SEPA programlarına ayrı ayrı katılması gerekiyor.
Bu nedenle Hakan Fidan’ın açıklaması önemli bir siyasi iradeye işaret etse de Türkiye’deki banka müşterileri açısından uygulamada hemen bir değişiklik yaratmıyor. Sürecin ilerlemesi için teknik ve hukuki çalışmaların tamamlanması, Avrupa Ödemeler Konseyinin onayı ve Türk bankalarının sisteme hazırlanması gerekecek.
