OECD’nin yayımladığı PISA 2025 sonuçları, Malta’daki 15 yaşındaki öğrencilerin matematik, okuma ve fen bilimlerinde hem OECD ortalamasının altında kaldığını hem de önceki yıllara göre gerilediğini ortaya koydu. Akademisyenler ve eğitim uzmanları, bu düşüşün yalnızca sınav sonuçlarıyla açıklanamayacağını, sistemde köklü değişikliklere ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
Malta’nın eğitim sistemi, PISA 2025 sonuçlarının açıklanmasıyla yeniden tartışma konusu oldu. OECD’nin verilerine göre, Malta’daki 15 yaşındaki öğrenciler matematikte 439, fen bilimlerinde 453 puan alırken, OECD ortalamaları sırasıyla 463 ve 482 olarak kaydedildi. Okuma alanında da Malta’nın puanı OECD ortalamasının gerisinde kaldı.
Son üç yılda Malta’nın PISA puanları üç alanda da düştü: Matematikte 27, okumada 31 ve fen bilimlerinde 13 puanlık gerileme yaşandı. OECD, Malta’nın okuma ve fen puanlarının 2022 öncesindeki tüm PISA değerlendirmelerinden daha düşük olduğunu açıkladı. Ayrıca, temel yeterlilik seviyesinin altında kalan öğrenci oranı matematikte 15, okumada 12 ve fen bilimlerinde dört yüzde puan arttı.
University of Malta Faculty of Education’dan Carmel Borg, sonuçların ardından Malta’da partiler üstü ve kanıta dayalı bir eğitim tartışmasına ihtiyaç olduğunu söyledi. Borg, sorunun öğrencilerden çok sistemin yapısında aranması gerektiğini, müfredatın içerik ve sınav odaklı olmasının yaratıcı ve eleştirel düşünme becerilerinin gelişmesini engellediğini savundu. Ancak PISA’nın tek başına nihai bir ölçüt olmadığını, eğitim sisteminin tüm yönlerini yansıtmadığını da vurguladı.
University of Malta Department of English’ten Mario Aquilina ise Malta’da okuma kültürünün yeterince gelişmediğini, dil ve edebiyat eğitiminin öneminin azaldığını ve sürdürülebilir okuma-yazmaya ayrılan zamanın azaldığını belirtti. Aquilina’ya göre eğitim politikasında bütüncül bir vizyon eksikliği bulunuyor ve “Malta eğitim sistemi öğrenciyi ne için yetiştiriyor?” sorusunun yanıtı net değil.
PISA 2025 sonuçlarına göre Malta’daki öğrencilerin yüzde 56’sı haftada en az bir kez öğrenmelerine yardımcı olması için yapay zekâ tabanlı sohbet robotu kullandığını söyledi. OECD ortalaması ise yüzde 46. Öğrenciler yapay zekâyı en çok yeni bir konu için ön araştırma yapmak, metin özetlemek ve yazılı ödev hazırlamak için kullanıyor. University of Malta’dan Edward Duca, yapay zekânın başarıyı doğrudan olumsuz etkilediği sonucunun çıkarılamayacağını, önemli olanın nasıl kullanıldığı olduğunu belirterek daha fazla eğitim ve araştırma çağrısında bulundu.
Sınıf ortamında ise Malta’daki öğrencilerin yüzde 43’ü fen derslerinde gürültü ve düzensizliğin dersi aksattığını, yüzde 42’si ise sınıf arkadaşlarının öğretmeni dinlemediğini ifade etti. Bu oranlar OECD ortalamasının üzerinde. Buna rağmen Malta’daki okulların yüzde 88’inde cep telefonu yasağı uygulanıyor.
Aile desteğinde de gerileme var. 2025’te öğrencilerin yüzde 66’sı ailelerinin haftada en az bir kez okulda ne yaptıklarını sorduğunu belirtirken, bu oran 2022’de yüzde 73’tü. Uzmanlar, bu düşüşün yalnızca ebeveyn ilgisizliğiyle açıklanamayacağını, ekonomik ve zamansal baskıların da etkili olduğunu düşünüyor.
Olumsuz tabloya rağmen bazı göstergelerde ilerleme kaydedildi. OECD’ye göre Malta’da öğretmen eksikliğinin eğitimi olumsuz etkilediğini belirten öğrencilerin oranı yüzde 31’e gerilerken, sosyoekonomik dezavantajın eğitim sonuçları üzerindeki etkisinin azaltılması ve erken okul terk oranında AB’nin en büyük iyileşmesi sağlandı. Eurostat verilerine göre Malta’da 2015–2025 arasında erken okul terk oranı 7,7 puan azaldı.
Avrupa Komisyonu’nun Haziran 2026’da yayımladığı Malta değerlendirmesinde ise her üç 15 yaşındaki öğrenciden birinin temel becerilerde yetersiz kaldığı belirtildi. Raporda öğretmen arzı, çeşitlenen sınıfların ihtiyaçları ve eğitim sistemiyle iş gücü piyasası arasındaki uyumsuzluk da sorunlar arasında gösterildi.
Malta Eğitim Bakanlığı ise sonuçların tatmin edici olmadığını kabul ediyor. Bakanlık, OECD ile birlikte Malta eğitim sisteminin güçlü ve zayıf yanlarının incelendiğini ve PISA sonuçlarının ayrıca değerlendirildiğini açıkladı. Yetkililer, sosyoekonomik dezavantajın azaltılması, öğretmen desteği ve dijital kaynaklara erişim alanlarında olumlu gelişmeler olduğunu da vurguladı.
Tartışmanın merkezinde ise şu soru yer alıyor: 15 yaşındaki öğrencilerin matematik, okuma ve fen performansındaki bu gerileme nasıl durdurulacak ve Malta eğitim sistemi öğrencileri geleceğe nasıl hazırlayacak?
