Malta’da leopar yılanı gözlemleri 2026’nın ilk sekiz ayında sadece 18’e geriledi. Araştırmacılar, türün on yıl içinde işlevsel olarak yok olabileceği uyarısında bulunuyor.
Malta’da leopar yılanı (Zamenis situla) popülasyonunda ciddi bir düşüş yaşanıyor. 2026’nın ilk sekiz ayında sadece 18 leopar yılanı gözlemlendi. Geçen yılın aynı döneminde bu sayı 33 olarak kaydedilmişti. Bu, kayıtların tutulmaya başlandığı 2021’den bu yana en keskin düşüş olarak dikkat çekiyor.
Leopar yılanı izleme projesini yürüten Nick Dobbs, türün on yıl içinde işlevsel olarak yok olabileceği görüşünde. Dobbs, Malta, Gozo ve Comino’da 1.860 doğrulanmış kayıt üzerinde çalıştıklarını ve leopar yılanının dört yerli yılan türü arasında en yüksek ölüm oranına sahip olduğunu belirtti. Tüm yılan ölümlerinin %27’si leopar yılanına ait.
Dobbs’un saha çalışmaları ve vatandaş bilimi verileri, Malta’daki dört yılan türünün de yaşam alanı olarak kuru taş duvarlara bağımlı olduğunu gösteriyor. Ancak, bu duvarların betonla yenilenmesi yılanların ortadan kaybolmasına yol açıyor. Leopar yılanının belirli habitat özelliklerine bağımlılığı ve diğer türlere göre daha yavaş hareket etmesi, onu hızla değişen çevre koşullarına karşı daha savunmasız bırakıyor.
Aşırı yapılaşma, türün karşı karşıya olduğu en büyük tehdit olarak öne çıkıyor. Sliema ve Qawra gibi yoğun gelişen bölgelerde son beş yılda çok az leopar yılanı görülürken, Balzan, Birkirkara, Rabat, Mosta, Żejtun ve Żurrieq gibi yeşil alanlarını koruyan kasabalarda düzenli gözlemler devam ediyor.
Dobbs, tüm yılan türlerinin insanlarla yaşamaya adapte olduğunu, ancak geleneksel taş duvarlar ve bahçelerin kaybının popülasyonu olumsuz etkilediğini ifade etti. Attard’daki San Anton Bahçeleri gibi az sayıdaki kentsel yeşil alanda dahi büyük tadilatlar planlanıyor ve bu durum mevcut yaban hayatı için risk oluşturuyor.
Yollar, dört yılan türündeki ölümlerin %63’üne neden oluyor. Kedi saldırıları ise resmi kayıtlara göre %11 oranında, ancak Dobbs bu oranın gerçekte çok daha yüksek olduğunu vurguluyor. Leopar yılanının yavaş hareket etmesi, onu hem araçlara hem de avcılara karşı daha savunmasız kılıyor.
Dobbs, türün genetik çeşitliliğini sürdürecek yeterli birey kalmadığında işlevsel yok oluşun gerçekleşeceğini, 15 yıl sonra tek tük bireyler bulunsa bile popülasyonun kendini yenileyemeyeceğini söylüyor.
Malta Çevre ve Kaynaklar Kurumu (ERA) türün durumunun farkında. Ancak Dobbs, kurumun harekete geçmekte yavaş kaldığını belirtiyor. Dobbs’un temel önerisi, ERA ve Nature Trust Malta’nın yerel herpetologlarla birlikte leopar yılanı için resmi bir esaret altında üreme ve doğaya salım programı başlatması. Ancak, habitat koruma ve yeşil alanların devamlılığı sağlanmadan bu tür programların da başarı şansı sınırlı kalıyor.
