Haklarımız | Malta Haber
Family Members Policy kapsamında iseniz izniniz kurumun takdirine bağlı.
Malta’da eşini ya da çocuğunu yanına aldırmış binlerce üçüncü ülke vatandaşı var. Çoğu, ailesinin ikamet kartındaki “Family Reunification” ile “Family Member” ibarelerinin aynı şeyi ifade ettiğini sanıyor. Oysa bu iki ibare, iki ayrı hukuki rejime işaret ediyor ve aradaki fark, sponsorun başına bir şey geldiğinde ya da çocuk 18 yaşını doldurduğunda ailenin Malta’da kalıp kalamayacağını belirliyor.
İki rejim, iki farklı kaynak
Birincisi Family Reunification Regulations (S.L. 217.06), Türkçesiyle Aile Birleşimi Yönetmeliği. Bu bir yasa. Avrupa Birliği’nin 2003/86/EC sayılı Aile Birleşimi Direktifi’ni Malta iç hukukuna aktarıyor. Sponsorun ve aile üyelerinin hakları bu metinde madde madde yazılı.
İkincisi Family Members Policy, Türkçesiyle Aile Üyeleri Politikası. Bu bir yasa değil, Identità’nın idari politikası. Identità kendi sayfasında bunu açıkça tanımlıyor: Yönetmeliğin şartlarını karşılayamayan göçmenlerin ailelerini yanlarına alabilmeleri için hükümetin “ex gratia”, yani lütuf esasına dayalı olarak açtığı bir yol. Politika metni “her başvuru kendi şartlarında değerlendirilir” diyor ve “periyodik olarak gözden geçirilebilir” uyarısını ekliyor.
Fark şurada başlıyor: Family Reunification Regulations kapsamında iseniz haklarınız yasadan doğuyor. Family Members Policy kapsamında iseniz izniniz kurumun takdirine bağlı.
Girişte kim daha zorlu?
Family Reunification Regulations, sponsor için daha ağır şartlar koyuyor. Sponsorun en az bir yıl geçerli bir ikamet izni olmalı, Malta’da kalıcı ikamet elde etme konusunda makul beklentisi bulunmalı, başvuru için en az 12 ay Malta’da yasal olarak yaşamış olmalı ve aile üyeleri ancak sponsorun Malta’da iki yılı dolduğunda gelebiliyor (madde 5(2) ve madde 13). Gelir eşiği, Ulusal İstatistik Ofisi’nin yayımladığı ortalama brüt ücret artı her aile üyesi için yüzde 20.
Family Members Policy ise ilk ikamet izninden itibaren 12 ay bekletiyor, iki yıl şartı yok. Gelir eşiği medyan ücret (son yayımlanan rakam 18.940 EUR) artı her aile üyesi için yüzde 20; buna ek olarak her aile üyesi için en az 100.000 EUR teminatlı sağlık sigortası isteniyor. Key Employee Initiative ve Specialist Employee Initiative sahipleri için 50.000 EUR yıllık gelir şartıyla bekleme süresi tamamen kaldırılabiliyor.
Kritik nokta şu: Identità, çalışma amacıyla gelen göçmenlerin çoğunluğunun, sahip oldukları izin türü nedeniyle “kalıcı ikamet beklentisi” şartını karşılamadığını değerlendiriyor ve bu gerekçeyle onları Family Members Policy’ye yönlendiriyor. Kalıcı ikamet beklentisi olduğunu iddia eden göçmenin bunu kanıtlaması gerekiyor. Yani hangi rejime gireceğinize büyük ölçüde sponsorun kendi ikamet statüsü karar veriyor. Long-Term Resident ya da uzun süreli izin sahibi sponsorlar Family Reunification Regulations kapsamına girerken, Single Permit ile çalışan sponsorlar çoğunlukla Family Members Policy’ye yönlendiriliyor.
Çıkışta kim daha güçlü?
Girişteki zorluk, sonrasında haklara dönüşüyor. Family Reunification Regulations kapsamındaki aile üyelerine yasa dört şey tanıyor.
1. Çalışma hakkı: Single Permit’e gerek yok
Family Reunification Regulations’ın 15. maddesi, aile üyelerinin sponsorla aynı şekilde eğitime, istihdama ve serbest çalışmaya erişim hakkına sahip olduğunu söylüyor. Tek kısıtlama ilk 12 ay: Bu dönemde işgücü piyasası değerlendirmesi ve çalışma izni şartı uygulanıyor. Identità’nın Sıkça Sorulan Sorular sayfası bunu uygulamaya şöyle çeviriyor: S.L. 217.06 kapsamındaki aile üyesi, izni ilk yılın sonunda yenilendikten sonra Jobsplus’tan bir employment licence (topluluğumuzda “Employment Certificate” olarak biliniyor) alarak çalışabiliyor. Single Permit başvurusuna, dolayısıyla ikamet amacını değiştirmeye gerek yok.
Family Members Policy kapsamındakiler için durum farklı. Family Members Policy metninin 5. bölümü açık: Bu izinler otomatik çalışma hakkı vermiyor; çalışmak isteyen aile üyesi Single Permit başvurusu yaparak Malta’daki ikamet amacını değiştirmek zorunda. Tek istisna, ITS, MCAST veya Malta Üniversitesi öğrencisi olup Cap. 576 kapsamında staj ya da çıraklık yapanlar.
2. Çocuklar 18 yaşına gelince
Her iki rejim de aile üyesi olarak “reşit olmayan evli olmayan çocukları” tanımlıyor; reşit olmayan, 18 yaşını doldurmamış demek. Reşit çocuklar ancak “aile hanesine mali ya da fiziksel bağımlılık” kanıtlanırsa aile üyesi sayılıyor; ağır sağlık durumu bunun tipik örneği.
Family Members Policy kapsamında Identità’nın kendi açıklaması şöyle: Reşit olmayan çocukların yenilemeleri 18 yaşına kadar onaylanıyor; öğrenime devam ediyorsa okul belgesiyle bağımlılık kanıtlanabiliyor ve bu durumda yenileme en geç 23 yaşına kadar kabul ediliyor. Çocuk okulu bıraktıysa ve başka bir bağımlılık hali yoksa, 18 yaşında sponsorluk sona eriyor ve çocuğun kendi başına bir ikamet gerekçesi bulması gerekiyor: öğrenci izni, Single Permit ya da başka bir yol.
Family Reunification Regulations kapsamında ise yasa metninde yaş uzatması yok, ancak burada yasa çocuğa çok daha güçlü bir şey veriyor: bağımsız ikamet hakkı.
3. Bağımsız ikamet izni: Madde 16
Family Reunification Regulations’ın 16. maddesi şöyle diyor: Malta’da beş yıllık ikamet süresinin dolması üzerine ve aile üyesine aile birleşimi dışında bir gerekçeyle ikamet izni verilmemiş olması şartıyla, eş veya reşit olan çocuk, başvuru üzerine bağımsız ikamet iznine hak kazanır. Bu izin bir yıl geçerli ve yenilenebilir.
Buradaki fiil önemli: “hak kazanır” (shall be entitled). Direktörün takdir yetkisi yok. Beş yılı dolduran reşit çocuk, okula devam etsin etmesin, sponsorun gelirine bakılmaksızın kendi adına izin alabiliyor. Beş yıl hesabında altı aydan kısa ve toplamda on ayı aşmayan geçici yurt dışı çıkışları süreyi kesmiyor.
Tek şart, beş yılın aile birleşimi izniyle geçmiş olması. 2021 sonrası gelen ailelerin çocukları 18 yaşına geldiğinde beş yılı henüz dolmamış olabilir; bu ailelerin çocuklarının okulu bırakmadan önce hesabı yapması gerekiyor.
4. Sponsorun ölümü, boşanma, aile içi şiddet: Madde 17
Family Reunification Regulations’ın 17. maddesi, sponsorun ölümü hâlinde dul eşe, reşit olmayan çocuğa ve reşit çocuğa bağımsız ikamet izni verilmesini emrediyor. Aynı madde, evliliğin bozulmasından sonra “özellikle zor durumda” bulunan aile üyelerini de kapsıyor: aile içi şiddet, zorla evlendirme ve sponsorun aile üyelerini menşe ülkeye zorla geri göndermesi bu maddede sayılan örnekler. Burada da fiil “verir” (shall issue); takdir değil, yükümlülük.
Beş yılı dolmamış bir eş ya da çocuk için bu madde tek güvence. Family Members Policy’de bunun karşılığı yok.
Sponsor giderse aile ne olur?
Farkı en çıplak hâliyle Identità’nın kendi cümlesi anlatıyor. Family Members Policy hakkındaki Sıkça Sorulan Sorular sayfasında ailenin kalış hakkının tamamen sponsorun statüsüne bağlı olduğu, sponsor Malta’dan ayrılır ya da iznini kaybederse ailenin izninin tek başına devam edemeyeceği yazıyor. Aynı sayfa, politikanın hükümetin takdirinde olduğunu ve gelecekteki kural değişikliklerinin mevcut izinleri yenileme aşamasında etkileyebileceğini de ekliyor; örneğin gelir eşiği yükseltilirse tüm yenilemeler yeni eşiğe tabi tutulabilir.
Family Reunification Regulations ise 19. maddesinde tam tersini kuruyor: Direktör, sponsorun ikameti sona erdiğinde aile üyesinin iznini geri alabilir ya da yenilemeyebilir, ama yalnızca aile üyesi henüz 16 ve 17. maddeler kapsamında bağımsız ikamet hakkı edinmemişse. Beş yılı dolduran eş ya da reşit çocuk bu korumanın dışına çıkmış, kendi hakkını kazanmış oluyor. Sponsor Malta’dan ayrılsa bile aile kalabiliyor.
Family Reunification Regulations’ın 21. maddesi ayrıca, herhangi bir ret, geri alma ya da sınır dışı kararı öncesinde Direktörün aile bağlarının niteliğini, Malta’daki ikamet süresini ve menşe ülkeyle bağları dikkate almasını zorunlu kılıyor. 22. madde ise sponsora ve aile üyelerine Göçmenlik Temyiz Kurulu’na (Immigration Appeals Board) başvuru hakkı tanıyor. Family Members Policy kapsamındakiler de IAB’ye gidebiliyor, ancak dayanacakları bir yasa maddesi yok.
Ne yapmalı?
Önce kartınıza bakın. “Family Reunification” ya da “S.L. 217.06” yazıyorsa Family Reunification Regulations kapsamındasınız ve yukarıdaki dört hak sizin için geçerli. “Family Member” ya da “Family Members Policy” yazıyorsa lütuf rejimindesiniz.
Family Members Policy kapsamında olup Long-Term Resident statüsüne geçen sponsorlar, ailelerinin bir sonraki yenilemesini Family Reunification Regulations kapsamında yaptırmayı Identità’ya yazılı olarak sorabilir. Bu geçiş yapılabiliyorsa, aile üyeleri için beş yıllık sayaç ancak Family Reunification Regulations izniyle işlemeye başlıyor; erken hareket etmek bu yüzden önemli.
Çocuğu 18 yaşına yaklaşan Family Reunification Regulations kapsamındaki aileler, çocuk okulu bırakmadan önce beş yıl hesabını yapmalı ve iznin bitiş tarihinden altı ila sekiz hafta önce madde 16 kapsamında bağımsız izin başvurusunun hangi formla yapılacağını Identità’ya yazılı sormalı. Beş yıl dolmamışsa okula devam, çocuğun Malta’da kalması için en güvenli yol.
Son olarak: Bağımsız ikamet izni bir yıllık ve yenilenebilir bir izin; nihai çözüm değil. Beş yılı dolduran aile üyeleri, kendi adlarına Long-Term Resident statüsüne ya da şartları tutuyorsa vatandaşlığa başvurmayı da değerlendirmeli. Bu yolları ayrı bir yazıda ele alacağız.
