Malta’nın Kalkara’daki devlet bilim merkezi Esplora, bilim ve teknolojiye olan yüksek ilgiyi daha geniş kitlelere taşımak için yeni bir strateji açıkladı. Yapılan ulusal ankete göre, halkın üçte ikisi bilime ilgi duyarken, yarıdan fazlası bilimsel bilgileri anlamakta zorlanıyor. Esplora’nın 2030 Stratejisi, merkezin çocuk ve aile odaklı algısını kırmayı ve her yaş grubunu bilimle buluşturmayı hedefliyor.
Nisan ve Mayıs 2026’da Esprimi tarafından yapılan ve 16 yaş üzeri 400 kişinin katıldığı ulusal ankette, katılımcıların yüzde 67’si bilim ve teknolojiye ilgi duyduğunu belirtti. Ancak yüzde 51’i bilimle ilgili bilgileri anlamakta zorlandığını, yüzde 20’si ise bu yüzden bilimle ilgilenmediğini ifade etti.
Bilimsel bilgi arayışındaki en önemli motivasyonun genel merak ve kişisel ilgi olduğu görüldü (yüzde 71). Yeni şeyler öğrenme ve bilgi dağarcığını genişletme isteği ise yüzde 63 ile ikinci sırada yer aldı.
Esplora’nın mevcut kitlesi ağırlıklı olarak çocuklar ve ailelerden oluşuyor. Yetişkinlerin yüzde 62’si Esplora’yı ziyaret etmiş, ziyaretçilerin yüzde 57’si ise çocuklara eşlik etmek veya ailece gitmek amacıyla gittiğini söyledi. Hiç ziyaret etmeyenlerin yüzde 26’sı ise Esplora’yı yalnızca çocuklara yönelik bir yer olarak gördüğünü belirtti.
Strateji, bu algıyı değiştirmek için her yaş grubuna yönelik etkinliklerin artırılmasını öngörüyor. Özellikle gençler, yetişkinler ve yaşlılar için akşam saatlerinde de etkinlikler düzenlenmesi planlanıyor. Anket sonuçlarına göre, bilimle ilgilenen ancak aktif olarak bilimsel bilgi aramayanların yüzde 36’sı yetişkinlere yönelik etkinliklerle ilgilendiğini, yüzde 29’u ise müze veya sergi tabanlı etkinliklerle ilgilendiğini belirtti. Pratik ve etkileşimli etkinlikler (yüzde 28,5) ile bilim festivalleri (yüzde 27,5) de öne çıktı.
Erişilebilirlik de önemli bir sorun olarak öne çıkıyor. Katılımcıların yüzde 18’i Esplora’nın çok uzak olduğunu, yüzde 5’i ise toplu taşımayla ulaşımda zorluk yaşadığını bildirdi.
Xjenza Malta tarafından hazırlanan ve Culture Venture tarafından yazılan taslak strateji, Esplora’nın Malta’nın Ulusal STEAM Katılım Platformu olmasını hedefliyor. STEAM yaklaşımı, geleneksel bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarına sanatı da ekliyor. Stratejide dört ana tema öne çıkıyor: sağlık ve refah, yenilikçi teknoloji, sürdürülebilirlik ve uzay.
Esplora, kalıcı sergilerinin yüzde 20’sini (yaklaşık 40 kurulum) yenilemeyi, beş yeni büyük deneyim sunmayı ve bölgesel etkinliklerini artırmayı planlıyor. Ayrıca, uluslararası ziyaretçi oranını yüzde 5’ten yüzde 10’a çıkarmak hedefleniyor.
Yeni projeler arasında Teen Explorers Club, Sanat-STEM Rezidans Programı, Genç Araştırmacılar Hibe Programı, Topluluk STEAM Katılım Fonu ve Ulusal STEAM Katılım Görev Gücü yer alıyor.
En dikkat çekici fiziksel yenilik ise Fort Binġemma’da kurulacak olan Esplora Spazju. Malta Uzay Parkı ile bağlantılı olacak bu yeni alan, özellikle gençler ve yaşam boyu öğrenenler için astronomi, uzay ve çevre bilimlerinde uygulamalı ve etkileşimli deneyimler sunacak. Gece etkinlikleri ve bilim insanlarıyla buluşmalar da planlanıyor.
Bighi’deki mevcut Esplora kompleksinde ise Tinkering Space, Makerspace, Gastronomi Deneyim Laboratuvarı, Botanik Bahçesi, Oyun ve Macera Parkı ile geleneksel luzzu tekneleriyle Valletta, Üç Şehirler ve Bighi arasında ulaşım sağlayacak ‘Sail To Science’ rotası öneriliyor.
Taslak strateji, 28 Ekim 2026’ya kadar kamuoyunun görüşüne açık olacak.
