Malta’da Single Permit ile çalışan üçüncü ülke vatandaşları için iş kaybı, yalnızca ekonomik değil aynı zamanda ikamet statüsü açısından da kritik bir süreç anlamına geliyor. Identità’nın güncel uygulamasına göre işine son verilen Single Permit sahiplerine Malta’da kalıp yeni iş aramak için önce 30 gün tanınıyor; mali yeterlilik kanıtlanırsa bu süre toplam 60 güne kadar uzatılabiliyor. Ancak AB’nin yeni Single Permit Direktifi, bazı çalışanlar için daha uzun bir koruma alanı öngörüyor.
Identità’nın yayımladığı bilgilere göre iş akdi sona eren bir Single Permit sahibinin mevcut izni, aynı işveren ve aynı pozisyon şartlarına bağlı olduğu için yeni bir işte otomatik olarak kullanılamıyor. Yeni işveren için ayrıca başvuru yapılması gerekiyor. Bu süreçte çalışan, ilk 30 günlük sürede Malta’da kalıp yeni iş arayabiliyor; kendisini sosyal yardıma ihtiyaç duymadan geçindirebildiğini gösterebilirse süre 30 gün daha uzatılabiliyor.
AB tarafında ise tablo daha geniş. Direktif (AB) 2024/1233, Single Permit sahibinin işsiz kalmasının tek başına iznin geri çekilmesi için gerekçe sayılmaması gerektiğini düzenliyor. Direktife göre işsiz kalan bir Single Permit sahibi için en az üç aylık koruma süresi öngörülürken, kişi iki yıldan uzun süredir Single Permit sahibiyse bu koruma en az altı aya çıkıyor.
Bu noktada Malta’daki 30–60 günlük uygulama ile AB’nin üç ve altı aylık koruma çerçevesi arasında önemli bir fark ortaya çıkıyor. AB direktifleri üye devletler için bağlayıcıdır; ancak bir direktifin bireysel olayda nasıl uygulanacağı, iç hukuka aktarım süreci ve ilgili hükmün yeterince açık olup olmadığı gibi hukuki değerlendirmelere bağlıdır. Bu nedenle daha uzun AB korumasına dayanmak isteyen kişilerin, dosyalarını bir hukukçu ile değerlendirmesi önem taşıyor.
Malta Haber okurları açısından bu konu özellikle önemli. Malta’da Türkçe konuşan topluluğun önemli bir bölümü çalışma izni, Single Permit veya işverene bağlı oturum statüsü üzerinden ülkede yaşıyor. İş kaybı halinde takvimin ne zaman başladığı, Identità’ya bildirimin nasıl yapılacağı, yeni iş başvurusunun ne zaman hazırlanacağı ve mali yeterlilik belgelerinin nasıl sunulacağı, kişinin Malta’daki ikamet geleceğini doğrudan etkileyebilir.
Pratik olarak yapılması gereken ilk şey, işten ayrılma veya iş akdinin sona erdiği gün itibarıyla süreci ciddiye almak. 30 günlük süre “bekleme dönemi” değil, yeni iş arama, evrak hazırlama ve gerektiğinde hukuki destek alma dönemidir. Mali yeterlilik belgeleri, yeni işverenle başvuru süreci ve Identità ile iletişim geciktirilmemelidir.
Özetle Malta’daki mevcut uygulamada işini kaybeden Single Permit sahipleri için görünen süre 30 gün, şartlar sağlanırsa toplam 60 gündür. Ancak AB’nin yeni Single Permit Direktifi, bazı çalışanlar için bundan daha uzun bir koruma alanı sağlayabilir. Bu nedenle iş kaybı yaşayan kişilerin yalnızca Malta’daki uygulamayı değil, AB hukukundan doğabilecek haklarını da dikkate alması gerekiyor.
Kaynaklar: Identità Fact Sheet, Identità Non-EU Employment FAQ, S.L. 217.17, Direktif (AB) 2024/1233 md. 11(4), EUR-Lex.
