Malta ve Gozo’da gıda teslimatı yapan kuryelerin çalışma koşullarını iyileştirmeyi amaçlayan toplu sözleşme imzalandı. General Workers’ Union (GWU) ile Malta Delivery Fleet Operators Association (MDFOA) arasındaki anlaşma; asgari ücretin üzerinde taban ücret, sabit aylık maaş, fazla mesai ödemesi, ücretli izinler ve daha güçlü iş güvenliği standartları getiriyor.
Aylar süren görüşmelerin ardından imzalanan sözleşme, özellikle üçüncü ülke vatandaşlarının yoğun olarak çalıştığı teslimat sektöründe hak ve yükümlülükleri daha açık hale getirmeyi hedefliyor.
Yeni düzenlemeye göre MDFOA üyesi işletmelerde çalışan kuryeler, yalnızca teslimat veya komisyon üzerinden ücret almak yerine sabit aylık maaş sistemine geçirilecek. Ücretin ulusal asgari ücretin üzerinde bir taban üzerinden belirlenmesi, çalışma saatleri ve fazla mesai ödemelerinin de kayıt altına alınması öngörülüyor.
Yıllık izin ve hastalık izni ücretli olacak
Sözleşmeyle birlikte kuryeler ücretli yıllık izin, ücretli hastalık izni ve yasalarla belirlenen bonuslardan yararlanacak. Fazla mesai ve özel çalışma saatleri için toplu sözleşmede belirlenen ek ücretlerin uygulanması bekleniyor.
Çalışanlardan işlerini yapabilmek için ihtiyaç duydukları üniforma, motosiklet veya diğer ekipmanların masraflarını karşılamaları da istenmeyecek. Maaşların doğrudan çalışanların banka hesaplarına yatırılmasıyla elden ve kayıt dışı ödeme uygulamalarının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Anlaşma, iş sağlığı ve güvenliği bakımından da daha güçlü standartlar oluşturuyor. Koruyucu ekipman, risk değerlendirmesi, güvenlik eğitimi ve iş sırasında karşılaşılabilecek tehlikelerin bildirilmesine ilişkin mekanizmaların sözleşme kapsamına alınması bekleniyor.
Sendikal temsil güçlenecek
Toplu sözleşme, kuryelerin sendika aracılığıyla temsil edilmesini ve çalışanlarla işverenler arasında düzenli sosyal diyalog kurulmasını da destekliyor.
GWU Genel Sekreter Yardımcısı Kevin Abela, uzun süre sektör tartışmalarının dışında kalan çalışanların artık hak ettikleri koşullara ulaşabileceğini söyledi. MDFOA Başkanı Iousef Meli ise anlaşmanın çalışanları sektörün merkezine yerleştirdiğini belirtti.
Gıda teslimat sektöründe çalışanların büyük bölümünü üçüncü ülke vatandaşları oluşturuyor. Newsbook, geçmiş yıllarda bazı kuryelerin masraflar çıktıktan sonra saatlik 2 ila 3 euroya kadar düşen gelirlerle ve çok uzun çalışma süreleriyle karşı karşıya kaldığını aktardı. Sektördeki ücret kesintileri, 2024 yılında kuryelerin protestolarına da yol açmıştı.
Sözleşme bütün kuryeleri otomatik kapsamıyor
Anlaşmanın önemli bir ayrıntısı, doğrudan MDFOA bünyesindeki operatörlerde çalışan kuryeleri kapsaması. Dernek dışında faaliyet gösteren filo işletmeleri veya farklı sözleşme modelleriyle çalışan kuryeler aynı haklardan otomatik olarak yararlanmayabilir.
Bu nedenle kuryelerin işverenlerinin MDFOA üyesi olup olmadığını, maaşlarının hangi sistem üzerinden hesaplanacağını ve yeni hakların iş sözleşmelerine ne zaman yansıtılacağını kontrol etmeleri önem taşıyor.
Malta’daki teslimat sektöründe Türk vatandaşları dahil çok sayıda TCN çalışan bulunuyor. Çalışma ve oturum izinlerinin çoğu zaman belirli bir işverene bağlı olması, yabancı çalışanların ücret kesintilerine veya kötü çalışma koşullarına itiraz etmesini zorlaştırabiliyor.
Sabit maaş, banka üzerinden ödeme, ücretli izin, fazla mesai ve ekipman masraflarının işveren tarafından karşılanması; TCN çalışanların hem gelir güvencesi hem de haklarını belgeleyebilmeleri açısından önemli bir kazanım. Anlaşmanın sektör genelinde uygulanıp uygulanmayacağı ise denetimlere ve diğer operatörlerin sisteme katılmasına bağlı olacak.
