Türkiye’de doğurganlık oranlarındaki düşüş hız kesmeden devam ediyor. Türkiye İstatistik Kurumutarafından açıklanan “Doğum İstatistikleri 2025” verilerine göre, toplam doğurganlık hızı 2025 yılında 1,42 çocuk seviyesine düştü. Böylece Türkiye, nüfusun kendini yenileme eşiği olarak kabul edilen 2,10 seviyesinin oldukça altında kalmayı sürdürdü.
Canlı Doğum Sayısı 895 Bine Geriledi
Verilere göre 2025 yılında Türkiye’de canlı doğan bebek sayısı 895 bin 374 olarak kaydedildi. Doğan bebeklerin yüzde 51,4’ünü erkek, yüzde 48,6’sını ise kız çocukları oluşturdu.
2001 yılında 1 milyon 323 bin olan canlı doğum sayısının son 24 yılda ciddi şekilde düşmesi dikkat çekti. Aynı dönemde toplam doğurganlık hızı da 2,38’den 1,42’ye geriledi.
Uzmanlar, uzun süredir devam eden bu düşüşün Türkiye’nin demografik yapısı, iş gücü dengesi ve sosyal güvenlik sistemi üzerinde önemli etkiler yaratabileceğine işaret ediyor.
Şanlıurfa Zirvede, Bartın Son Sırada
İller bazında doğurganlık hızının en yüksek olduğu il 3,15 çocuk ile Şanlıurfa oldu. Şanlıurfa’yı 2,53 çocuk ile Şırnak ve 2,23 çocuk ile Mardin takip etti.
En düşük doğurganlık hızının görüldüğü il ise 1,09 çocuk ile Bartın olarak kayıtlara geçti. Bartın’ın ardından İzmir, Eskişehir, Ankara ve Zonguldak geldi.
TÜİK verilerine göre, doğurganlık hızının 2,10’un altında kaldığı il sayısı 2017’de 57 iken, 2025’te 76’ya yükseldi.
Eğitim Seviyesi Yükseldikçe Doğurganlık Düşüyor
Araştırmada eğitim düzeyi ile doğurganlık arasındaki ilişki de dikkat çekti. 2025 yılında en yüksek doğurganlık oranı 2,51 çocuk ile ilkokul mezunu annelerde görülürken, yükseköğretim mezunu annelerde bu oran 1,24 çocukta kaldı.
Kentleşmenin de doğurganlık üzerinde etkili olduğu görüldü. Kırsal bölgelerde doğurganlık hızı 1,75 çocuk olurken, yoğun kentlerde bu oran 1,33’e kadar düştü.
İlk Doğum Yaşı Yükseliyor
Türkiye’de kadınların ilk kez anne olduğu yaş da yükselmeye devam ediyor. İlk doğumdaki ortalama anne yaşı 2025 itibarıyla 27,5’e çıktı.
İlk doğum yaşının en yüksek olduğu il 29 yaş ile Artvin olurken, en düşük yaş ortalaması 24,4 ile Şanlıurfa’da görüldü.
Ayrıca doğurganlığın artık daha ileri yaşlarda gerçekleştiği tespit edildi. 2001 yılında en yüksek doğurganlık oranı 20-24 yaş grubunda görülürken, 2025’te zirve 25-29 yaş grubuna kaydı.
Türkiye, AB Ortalamasının Üzerinde Kaldı
TÜİK’in Eurostat verileriyle yaptığı karşılaştırmaya göre Avrupa Birliği ülkelerinde ortalama doğurganlık hızı 1,34 çocuk seviyesinde bulunuyor.
2024 verilerine göre en yüksek doğurganlık oranı 1,72 ile Bulgaristan’da ölçülürken, en düşük oran 1,01 ile Malta’da kaydedildi. Türkiye ise 1,42’lik oranla AB ortalamasının üzerinde yer aldı.
Uzmanlar Uyarıyor
Demografi uzmanları, doğurganlık hızındaki düşüşün uzun vadede yaşlanan nüfus, azalan iş gücü ve ekonomik dengeler üzerinde ciddi baskı oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.
Özellikle büyükşehirlerde artan yaşam maliyetleri, barınma sorunu, kadınların iş hayatındaki rolünün değişmesi ve çocuk bakım giderlerinin yükselmesi, doğum oranlarının gerilemesindeki temel nedenler arasında gösteriliyor.
Kaynak:Karar
