Malta, uzun süredir tartışma konusu olan yatırım yoluyla vatandaşlık modelinin ardından, bu kez çok daha seçici ve dar kapsamlı bir yeni çerçeveyi sessiz sedasız yürürlüğe koydu. “Citizenship by Merit” (Liyakate Dayalı Vatandaşlık) adı verilen bu yeni program, parayla pasaport algısından uzaklaşmayı ve “istisnai katkı” ilkesini merkeze almayı hedefliyor.
Yeni sistemde vatandaşlık, belirli bir yatırım tutarının ödenmesiyle değil; başvuru sahibinin mesleki geçmişi, uluslararası başarıları ve Malta’ya sunabileceği özgün katkı üzerinden değerlendiriliyor.
Kimler Hedefleniyor?
Programa, olağanüstü profesyonel profillere sahip sınırlı bir grubun başvurması öngörülüyor. Bunlar arasında:
- Girişimciler ve iş insanları
- Bilim insanları ve akademik araştırmacılar
- Kültür, sanat ve yaratıcı endüstrilerde öne çıkan isimler
- Profesyonel sporcular
- Uluslararası düzeyde tanınırlığı olan üst düzey profesyoneller
yer alıyor.
Sabit Yatırım Yok, “İstisnai Hizmet” Var
Programın en dikkat çekici yönlerinden biri, sabit bir yatırım bedeli içermemesi. Bunun yerine, başvurucunun geçmişi ve uzmanlığı doğrultusunda Malta’ya sunacağı katkı, “istisnai hizmet” çerçevesinde ele alınıyor. Bu yönüyle model, klasik “citizenship by investment” programlarından belirgin biçimde ayrışıyor.
Neden Önemli?
Yeni programın öne çıkan başlıkları şöyle sıralanıyor:
- Tam AB ve Schengen vatandaşlığı
- Avrupa Birliği genelinde yaşama ve çalışma özgürlüğü
- Yaklaşık 12–14 ay gibi görece kısa bir zaman dilimi
- Eş ve çocukların başvuruya dahil edilebilmesi
- Güçlü itibara sahip, uzun vadeli bir pasaport
- Sıkı due diligence ve arka plan incelemesi
Avrupa ile Kıyaslama
Diğer Avrupa ülkeleriyle karşılaştırıldığında Malta’nın yaklaşımı dikkat çekiyor. Yunanistan’da vatandaşlık için genellikle yaklaşık 7 yıl, Portekiz’de 5 yıl ve üzeri, Letonya’da ise 10 yıla varan uzun süreli ikamet ve dil şartları aranıyor. Malta ise nitelikli ve sınırlı sayıda başvuru sahibine, doğrudan ve hızlandırılmış bir yol sunmayı hedefliyor.
Programın altı özellikle çizilen noktası şu: Bu yol herkes için tasarlanmadı. Aksine, seçicilik sistemin temel unsuru. Onay sürecinde yalnızca maddi yeterlilik değil; kişinin itibarı, uluslararası geçmişi ve katkısının niteliği belirleyici oluyor.
Malta Yeni Bir Sayfa mı Açıyor?
“Citizenship by Merit”, Malta’nın vatandaşlık politikasında nitelik, itibar ve seçicilik vurgusunu öne çıkaran yeni bir döneme işaret ediyor. Programın uygulamada nasıl şekilleneceği ve AB düzeyinde nasıl karşılanacağı ise önümüzdeki aylarda daha net görülecek.
