Malta’da iş gücü yapısına ilişkin bu hafta parlamentoya sunulan veriler, ülke ekonomisinin yabancı çalışanlara olan bağımlılığını bir kez daha gözler önüne serdi. İçişleri Bakanı Byron Camilleri tarafından paylaşılan bilgilere göre, Haziran 2025 itibarıyla Malta’daki toplam iş gücünün %38.6’sını yabancı uyruklular oluşturuyor.
Resmî rakamlara göre ülkede:
• 333.526 Maltalı,
• 41.150 Avrupa Birliği vatandaşı,
• 87.624 üçüncü ülke vatandaşı (Third-Country Nationals – TCN)
aktif olarak çalışıyor. Bu tabloya göre üçüncü ülke vatandaşları, AB vatandaşlarını ikiye katlamış durumda ve toplam iş gücünün %16.3’ünü tek başlarına oluşturuyor.
Özel Sektöre Yoğunlaşma Dikkat Çekiyor
Veriler, yabancı çalışanların büyük ölçüde özel sektörde istihdam edildiğini ortaya koyuyor. Üçüncü ülke vatandaşlarının %98.5’i özel sektörde çalışırken, yalnızca 453’ü kamu sektöründe ve 875’i devlet memuru statüsünde görev yapıyor. AB vatandaşlarında da benzer bir eğilim görülüyor; bu grubun %97.6’sı devlet dışında çalışıyor.
Üçüncü Ülke Vatandaşları %17 Daha Az Kazanıyor
Parlamentoya sunulan bilgiler, üçüncü ülke vatandaşlarının Maltalı ve AB’li çalışanlara kıyasla ortalama %17 daha düşük ücret aldığını da ortaya koydu. Ayrıca 26.848 çalışanın istihdam edildiği iş bulma ajanslarının, 16.804 üçüncü ülke vatandaşını bünyesinde barındırdığı belirtildi. Bu durum, her beş TCN çalışanından birinin doğrudan çalıştığı şirket yerine ajanslar üzerinden istihdam edildiği anlamına geliyor.
Sendikalar uzun süredir bu uygulamanın güvencesiz çalışma koşullarını artırdığı yönünde eleştirilerde bulunuyor.
Nüfusa Oranla Daha Fazla Çalışıyorlar
Malta’nın toplam 574.250 kişilik nüfusunun %29.4’ünü yabancılar oluştururken, iş gücündeki yabancı oranının %38.6’ya ulaşması dikkat çekiyor. Uzmanlara göre bu fark, yaşlanan Maltalı nüfusun (%21.3’ü yaşlı bireylerden oluşuyor) iş gücüne katılım oranının düşüklüğü ile açıklanıyor.
IMF: Mevcut Model Sınırlarına Ulaşıyor
Uluslararası Para Fonu (IMF) geçtiğimiz hafta yayımladığı değerlendirmede, Malta’nın emek yoğun büyüme modelinin sınırlarına yaklaşmakta olduğunu belirtti. Raporda, altyapı üzerindeki nüfus baskısına dikkat çekilerek iş gücü ithalatına dayalı büyüme yerine verimlilik odaklı bir ekonomik modele geçiş çağrısı yapıldı.
Buna rağmen, özellikle inşaat, turizm ve hizmet sektörlerinde görev yapan yaklaşık 87 bin üçüncü ülke vatandaşı, mevcut ekonomik yapının sürdürülebilirliği açısından kritik rol oynamaya devam ediyor.
Malta’ya çalışmak için gelen birçok TCN işçinin, işe alım ajanslarına 4.500 ila 12.000 Euro arasında borçlanarak ülkeye giriş yaptığı da sivil toplum kuruluşları tarafından dile getiriliyor.
Çalışma İzni Sistemi Eleştiriliyor
İnsan hakları kuruluşları ve sendikalar, Malta’daki “tek işverene bağlı çalışma izni” sisteminin çalışanları işverenlerine bağımlı hâle getirdiğini ve işini kaybeden yabancıların kısa sürede sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya kaldığını belirtiyor.
Bu durumun, çalışanların kötü muamele, ücret gaspı veya güvensiz çalışma koşullarını rapor etmelerini zorlaştırdığı ifade ediliyor.
