Gazeteci İbrahim Haskoloğlu’nun Dışişleri Bakanlığı’na yönelttiği eleştiri, kamuoyunda yeni bir vize tartışmasını tetikledi. Tepkinin merkezinde, eski AK Parti milletvekili Mehmet Metiner’in ABD vize başvurusu için Dışişleri Bakanlığı’nın devreye girdiği iddiası var. Metiner, başvurusuna rağmen vize alamadığını bizzat duyurdu; ardından Bakanlıktan ABD Büyükelçiliği’ne gönderildiği belirtilen referans mektubu sosyal medyada geniş yankı uyandırdı.
Olayın görünen kısmı şöyle: Mehmet Metiner, 20 Nisan’da ABD Büyükelçiliği’ne vize başvurusu yaptığını, elinde Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yazı bulunduğunu, işlemler sonrası yaklaşık 45 dakika bekletildiğini ve sonunda başvurusunun reddedildiğini açıkladı. Metiner paylaşımında, bu başvuruyu bir bakıma “test etmek amacıyla” yaptığını da söyledi.
Tartışmayı büyüten asıl unsur ise “ret” kararı değil, devlet imkânlarının kimler için ne ölçüde devreye girdiği sorusu oldu. Sözcü’nün aktardığına göre, Dışişleri Bakanlığı’nın ABD Ankara Büyükelçiliği’ne gönderdiği mektupta Metiner’in vize sürecine yardımcı olunmasının rica edildiği belirtildi. Aynı haberde, kullanılan diplomatik dilin sosyal medyada tepki çektiği, buna karşılık bazı çevrelerin bunun protokol dili ve standart bir işlem olabileceğini savunduğu da yer aldı.
İbrahim Haskoloğlu’nun çıkışı tam da bu noktaya odaklanıyor. Haskoloğlu, milyonlarca vatandaşın vize randevusu dahi bulamadığını, buna rağmen kamu gücünün eski bir milletvekilinin vize başvurusu için harekete geçmesinin izah edilmesi gerektiğini savunuyor. Bu eleştiri, son yıllarda özellikle Schengen ve bazı Batı ülkeleri için başvuru yapan Türk vatandaşlarının sık sık dile getirdiği “randevu bulamama, uzun bekleme, belirsizlik ve ret” şikâyetleriyle birleşince daha geniş bir toplumsal zemine oturuyor. Reuters da Türkiye’de Schengen başvurularında artan zorluklar ve ret tartışmalarının son yıllarda ciddi rahatsızlık yarattığını, 2025’te ise AB’nin Türk vatandaşları için çok girişli vize yolunu kısmen kolaylaştıran yeni bir adım attığını aktarmıştı.
Perde arkasında ne var?
Perde arkasında aslında iki ayrı dosya iç içe geçmiş durumda. Birincisi, Türkiye’de sıradan vatandaşın yaşadığı vize erişim sorunu. İkincisi ise siyasi veya bürokratik bağlantısı olan isimler için devlet kurumlarının devreye girip girmediği meselesi. Metiner olayında kamuoyu, “Bir vatandaş aylarca randevu ararken eski bir vekil için neden resmi yazı yazılıyor?” sorusunu sormaya başladı. Bu nedenle tartışma, tek başına bir ABD vizesi hikâyesi olmaktan çıkıp kamu kaynaklarının önceliği ve eşitlik duygusu tartışmasına dönüştü.
Muhalefetten de tepki geldi. CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, yaşananları “Dışişleri’nin düştüğü şu hale bakın” sözleriyle eleştirdi. Ancak kamuoyunda tek görüş bu değil; bazı yorumcular, dış temsilciliklerle yazışmalarda kullanılan aşırı kibar ifadenin diplomatik teamül gereği olduğunu ve asıl tartışmanın mektubun dili değil, böyle bir girişimin neden yapıldığı olması gerektiğini savunuyor.
Bu tartışma Malta’daki ve Avrupa’daki Türkler için de doğrudan anlam taşıyor. Çünkü mesele yalnızca bir siyasetçinin ABD vizesi değil; Türk vatandaşlarının yurtdışı seyahatlerinde karşılaştığı yapısal sıkıntılar, randevu sistemlerindeki tıkanma ve “eşit erişim” sorunu. Schengen, oturum, eğitim, iş görüşmesi ya da aile ziyareti için başvuru yapan çok sayıda Türk zaten uzun süredir benzer şikâyetleri dile getiriyor. Dolayısıyla Türkiye’de büyüyen bu tepki, Avrupa’daki Türk toplumu açısından da daha geniş bir soruyu gündeme getiriyor: Vize sistemi gerçekten herkese aynı mesafede mi işliyor?
Şu aşamada net olan şu: Metiner’in başvurusu reddedildi, Dışişleri yazısı tartışma yarattı ve İbrahim Haskoloğlu’nun eleştirisi meseleyi “vatandaş-devlet önceliği” başlığına taşıdı. Bundan sonrası için asıl beklenti, Dışişleri Bakanlığı’nın bu tür referans yazılarının kapsamı, kriterleri ve uygulama usulü konusunda kamuoyuna açık bir çerçeve sunup sunmayacağı olacak.
