Üçüncü ülke vatandaşlarını ilgilendiren en sert bütçe kararları

Maliye Bakanı Clyde Caruana, 26 Ekim’de mecliste okuduğu 2027 bütçe konuşmasında AB dışı ülke vatandaşları için yıllık 400 avroluk katkı payı ve ehliyet için aylık 83 avroluk ücret getirileceğini açıkladı. Uzun dönem ikamet hakkı olmayan AB dışı ülke vatandaşları ücretsiz otobüsten ve yeni kayıtlarda ücretsiz çocuk bakımından yararlanamayacak.

Caruana’nın açıkladığı düzenlemeye göre yetişkin AB dışı ülke vatandaşları, “yıllık altyapı katkı payı” adı verilen 400 avroluk yeni bir ücret ödeyecek. Ücret hem yeni çalışma izni başvurularına hem de izin yenilemelerine uygulanacak. Malta’ya çalışmak için yeni başvuru yapanların ödediği izin başvuru ücreti de 600 avrodan 800 avroya çıkarılacak; Identità’nın diğer izin ücretleri de artırılacak.

AB dışı ülke vatandaşları ücretsiz toplu taşımadan yararlanamayacak; beş yıllık oturum iznine sahip uzun dönem ikamet sahipleri ücretsiz otobüs hakkını koruyacak. AB dışı ülke vatandaşı sürücülerden, B ve B1 sınıfı ehliyetlerini korumaları için ayda 83 avro alınacak. Uzun dönem ikamet sahipleri, Birleşik Krallık, Avustralya ve Birleşik Arap Emirlikleri vatandaşları ile işi araç kullanmayı gerektiren belirli meslek grupları bu ücretten muaf tutulacak. Uzun dönem ikamet hakkı bulunmayan AB dışı ülke vatandaşları ücretsiz çocuk bakımından da yararlanamayacak; çocukları hâlihazırda bakım hizmetine kayıtlı olanlar bu uygulamanın dışında kalacak.

2027’nin ilk çeyreğinde ödenecek “süper bonus” ise Malta vatandaşlarını, AB vatandaşlarını ve uzun dönem ikamet sahiplerini kapsayacak; uzun dönem ikamet hakkı bulunmayan AB dışı ülke vatandaşları bu ödemeden yararlanamayacak. 2025 geliri 12 bin avro veya üzerinde olan hak sahipleri 1.000 avro alacak; ödeme gelir düştükçe azalacak ve en az 500 avro olacak. Caruana’nın verdiği bilgiye göre bonusun yıllık maliyeti yaklaşık 200 milyon avro.

Caruana, Malta’nın son on yılda 106 bin yabancı işçi aldığını söyledi. Bunun büyüme getirdiğini ancak beraberinde zorlukları da getirdiğini belirten bakan, “Yabancı işçileri ağırlamaya devam edeceğiz ama altyapı dahil ülkeye katkı sağlamaları gerekiyor” dedi. İşletmelerin daha fazla kişiyi işe almayı otomatik olarak ilk seçenek olarak görmemesi, kârlılık ve rekabet gücünü giderek verimlilikten sağlaması gerektiğini söyleyen Caruana, bunun yatırıma ya da yabancı işçilere karşı bir tutum olmadığını ekledi. Konuşmasının kapanışında ise bütçenin, hükümetin işletmelerin yatırıma devam etmesini ama yabancı işçilere daha az dayanmayı istediğini ortaya koyduğunu söyledi.

TCN Alliance (Üçüncü Ülke Vatandaşları İttifakı), bütçeyi hayat pahalılığıyla mücadele eden on binlerce çalışan için “yüze atılmış bir tokat” olarak niteledi. Örgüt, hükümeti tedbirleri yeniden değerlendirmeye çağırdı ve ayrımcı bulduğu politikalara karşı tüm seçenekleri değerlendirdiğini açıkladı. Malta sendikalar konfederasyonu FORUM, süper bonusu, vergi indirimlerini ve enerji sübvansiyonlarının sürmesini memnuniyetle karşılarken AB dışı çalışanlara getirilen ücretler ile ulaşım ve çocuk bakımına erişimin daraltılması konusundaki endişelerini dile getirdi. Malta Ticaret Odası ise çalışma izni ücretlerindeki artışın işletmeleri yabancı işçi sayısını artırmaktan caydıracağını ve AB dışı çalışanlara getirilen mali yükün büyük olasılıkla işverenlerce karşılanacağını belirtti.