Valletta’nın denize dik inen dar, sarı kireçtaşı sokaklarında yürürken rutubetli havayı yırtan tiz bir tartışmaya kulak misafiri olduğunuzu düşünün. Sabahın erken saatleri. Pastizzi fırınlarından sokağa sıcak hamur ve yağ kokusu yayılıyor, daracık yolu bir teslimat kamyonu tıkamış, esnaf kollarını iki yana açıp bağırıyor:

Xi t-Torok trid?

Şit-torok triit, diye okunuyor.

Maltacada Xi trid? zaten “ne istiyorsun” demek. Düzgün, kısa, sıradan bir soru.

Buradaki trid ikinci tekil şahıs, yani “sen istiyorsun”. İfade doğrudan karşıdaki kişiye yöneliyor. Kamyoncuya, aynı şeyi yedinci kez isteyen çocuğa, kapıya üçüncü kez gelen adama. Havaya söylenmiyor, bozulan bir musluğa hiç söylenmiyor. Karşıda birisi var, o birisi bir şey istiyor.

Şimdi araya t-Torok’u sıkıştırın.

Anlam kımıldamıyor. Soru aynı soru, beklenen cevap aynı cevap. Yükselen tek şey ısı. Türkçede bağlama göre “ne cehennem istiyorsun”, “daha bela mı istiyorsun”, “ne var yani” gibi bir hiddete yaklaşıyor.

Kelimeyi cümleden çekip alsanız cümle ayakta kalıyor, bıraksanız hiçbir şey öğrenmiyorsunuz. Türkler orada bir şey istemiyor, bir şey yapmıyor. Yalnızca duruyorlar.

Bir tuhaflık daha var, dilbilgisi tarafında. T-Torok’un başındaki t-, Maltacanın belirlilik takısının T önünde aldığı biçim. Yani ifade çıplak Torok demiyor, t-Torok diyor. Belirli Türkler, bilinen Türkler. Oysa cümlede onların oturacağı bir yer yok. Özne değiller, nesne değiller, kimse onlardan bahsetmiyor. Adları belirli, kendileri yok.

İngiliz kızdığında cümlenin ortasına cehennemi sıkıştırıyor, İtalyan şeytanı koyuyor.

Maltalı Türkleri koyuyor.

Bu seride ilk defa çevirinin kendisi mesele oldu.

Kelimesi kelimesine çevirirsem elimde saçma bir şey kalıyor. Ne Türkler istiyorsun? Türkçede aynı işi gören ne varsa denedim. “Ne istiyorsun be” desem Türk düşüyor. “Ne halt istiyorsun” desem yine düşüyor. Türk’ü cümlede zorla tutmaya kalksam bu sefer Türkçe okuyan biri hakaret işitiyor; oysa Maltacada kimse Türk’e bir şey demiş olmuyor, bağıran esnafın aklından bir tek Türk geçmiyor.

İnternette dilden dile dolaşan, kaynağı belirsiz bu ifadeyi hakkıyla yazıya geçirmiş birini ararken Michael Spagnol’u buldum.

Spagnol dilbilimci, Malta Üniversitesi’nin Maltaca Bölümü’nü yıllarca yönetmiş. Bunun yanında Kelma Kelma diye bir iş yapıyor. 2013’te bir Facebook sayfası olarak başlamış, Maltacanın tuhaflıklarını halka anlatıyor.

Orada 2019 tarihli, Dawra mad-dinja başlıklı kısa bir yazısı var. Dünya turu.

Tezi eğlenceli. Maltalılar konuşurken, farkında bile olmadan, durmadan başka milletlerin adını anıyor.

Bahçede İngiliz çimi var, salonda İran halısı. Baba Fransız ekmeği seviyor, anne pandispanya tercih ediyor. Yazar da bir dilim ħelwa tat-Tork karşısında dayanamıyor. Türk tatlısı, bizim helvamız.

Sonra öfke faslına geliyor ve iki ifadeyi yan yana koyuyor, Ħaqq għat-Torok ile xi t-Torok trid. Meğer ikisi aynı rafta duruyormuş.

Spagnol’un listesi Türklerde bitmiyor.

Anlamadığınız bir şey söyleyene Maltalı “bana Rumca konuşuyorsun” diyor, ya da Japonca. Bir işi ters yapana “Araplar gibi yapıyorsun” diyor. İşi biter bitmez kalkıp gidene “Gozolular gibi” diyor, çünkü Gozolunun vapur yetiştirmesi gerekir. Parayı savurana Amerikalı diyor. Geç kalana, İngiliz dakikliğine göndermeyle, “sende de İngiliz saati var” diyor.

Sonra ölçek küçülüyor, sıra Malta’nın kendi köylerine geliyor. Başını ağrıtan birine “git Marsa’nın marulunu sula” deniyor. Qormili kadın için övgü var, Msidalı kadın için hiç yok, Rabatlılar cimrilikle anılıyor.

Burada gülünecek bir taraf var elbette. Bir de şu var, madem dil bütün komşularına birer isim yapıştırmış, Türk’ün o listede bulunması özel bir kinin delili sayılmaz. Türk kalabalık bir kataloğun bir maddesi yalnızca.

Fakat bir farkla.

Rumca hâlâ Rumcadır. “Bana Rumca konuşuyorsun” diyen adam anlamadığı bir dilden bahseder, Yunanlar o cümlede bir iş görür. Arap bir işi ters yapmakla suçlanır, haksızdır, ama hiç değilse bir şeyle suçlanmıştır. Amerikalı para harcar, Gozolu vapura koşar, İngiliz vaktinde gelir. Hepsinin bir rolü vardır.

Xi t-Torok trid? cümlesindeki Türklerin rolü yoktur.
Bu cümlenin peşinde olan tek kişi ben değilmişim.

Kurstin Gatt, 2025’te yayımlanan çalışmasına aynı cümleyi başlık yapmış. *Xi t-Torok trid?** Il-barranin fil-qwiel u l-idjomi Maltin*. Yani, Maltaca atasözleri ve deyimlerinde yabancılar.

Özetine göre çalışma üç iş yapıyor. Maltacada yabancılara gönderme yapan atasözlerini ve deyimleri topluyor, hem dışarıdakileri, Türkler, İngilizler, Araplar, hem içeridekileri, Gozolular ve şu ya da bu yerden olanlar. Sonra Arap ülkelerinde Malta, Maltaca ve Maltalılar için söylenenleri topluyor. Sonuncusu, bütün bu birikimi Edward Said’in Oryantalizm’i üzerinden okuyor.

Spagnol’un listesindeki ikiye ayrılma, dışarıdaki milletlerle içerideki köyler, demek ki bana özgü bir yanılsama değilmiş.

Çalışmanın tam metni Malta Üniversitesi arşivinde erişime kapalı. O yüzden Gatt’ın Xi t-Torok trid? hakkında ne dediğini bilmiyorum ve ona ait olmayan bir sonuç çıkarmayacağım. Şu kadarı ortada. İfade uydurma değil, kayda geçmiş ve bir makaleye başlık olacak kadar dikkat çekmiş.

Türk tek başına anıldığında ortada hep bir resim var. Bir Türk doğuyor, bir Türk vaftiz oluyor, biri Türk gibi kara sayılıyor, merdivende bir Türk oturuyor, tarlada bir Türk nöbet tutuyor. Hepsi tekil, hepsinin bir sûreti var, gözünüzün önüne getirebiliyorsunuz.

Öfke çoğula geçiyor. Ħaqq għat-Torok. Ve xi t-Torok trid.

Tek Türk bir resimdir. Türkler ise kalabalık. İnsanın aklına filo geliyor, ufukta beliren kadırgalar geliyor. Bunun dilin tarihsel hafızasıyla gerçekten bir ilgisi var mı, bilmiyorum. Belki de bu ifadeleri art arda okuyunca benim gördüğüm bir desen.

Bu ifadenin tuhaf bir tarafı var. Cevaplanamıyor.

Duyan ne istediğini söyler, Türkleri olduğu yerde bırakır. Cümlede o kadar uzun durmuşlar ki çıkarınca eksik geliyor, bırakınca hiçbir şey anlatmıyor.

Sesinde bile bu var aslında. Xi trid deyince düz bir soru çıkıyor ortaya. Araya t-Torok girince hece kabarıyor, öfke bir perde yukarı çıkıyor, kulak neredeyse köpürdüğünü duyuyor.

Ama bunu söyleyen de duyan da Maltalı. Bu satırları yazan da okuyan da Türk.

Esnafın aklında biz yokuz. Sayfada en çok biz varız.

Merak edenler için kaynaklar

• Michael Spagnol, Dawra mad-dinja, Kelma Kelma, 2019.
• Kurstin Gatt, Xi t-Torok trid? Il-barranin fil-qwiel u l-idjomi Maltin, Leħen il-Malti, sayı 44, 2025, s. 123-143. Yayıncı Għaqda tal-Malti (Università). Malta Üniversitesi açık erişim arşivinde künyesi kayıtlı, tam metni erişime kapalı.

The post Malta’daki Türk İzleri: Xi t-Torok trid? appeared first on Malta Haber.

Malta’da iş bulmak hâlâ eskisi kadar kolay mı?

Malta Ulusal İstatistik Ofisi’nin (NSO) 31 Ağustos’ta yayımladığı son verilere göre ülkede mevsimsellikten arındırılmış işsizlik oranı Temmuz 2026’da yüzde 3,5 olarak gerçekleşti. Bir yıl önce, Temmuz 2025’te bu oran yalnızca yüzde 2,5 seviyesindeydi.

Başka bir ifadeyle Malta hâlâ düşük işsizliğe sahip bir ülke olsa da, son bir yıldaki yön değişimi dikkat çekiyor.

Temmuz ayında ülkedeki işsiz sayısı yaklaşık 11 bin 963 kişi olarak hesaplandı. Haziran ayında bu sayı 12 bin 164’tü. Dolayısıyla son bir ayda küçük bir iyileşme görülürken, yıllık karşılaştırma iş piyasasının geçen yıla göre daha zayıf olduğunu gösteriyor.

Gençler için tablo daha zor

Verilerin en dikkat çekici bölümlerinden biri genç işsizliği.

15–24 yaş grubunda işsizlik oranı Temmuz ayında yüzde 9,8’e ulaştı. 25–74 yaş grubunda ise oran yalnızca yüzde 2,9 seviyesinde kaldı. Toplam işsizlerin yaklaşık dörtte birini 15–24 yaş arasındaki gençler oluşturuyor.

Bu nedenle “Malta’da iş bulmak zorlaştı mı?” sorusunun cevabı yaşa ve aranan işin niteliğine göre önemli ölçüde değişebiliyor.

Kayıtlı işsiz sayısı da yükseldi

Sinyal yalnızca aylık işsizlik tahminlerinden gelmiyor.

Jobsplus verilerine dayanan ayrı NSO istatistiklerine göre Temmuz 2026’da kayıtlı işsiz sayısı 1.319’a çıktı. Bu sayı Temmuz 2025’e kıyasla 307 kişi daha fazla.

Üstelik yıllık artış bütün yaş gruplarında görüldü. En büyük yükseliş ise 30–44 yaş grubunda gerçekleşti. İş arayanların en fazla yöneldiği alan da büro ve idari destek işleri oldu; kayıtlı işsizlerin yüzde 31,5’i bu tür pozisyonlar arıyordu.

Bu iki rakamın —11.963 işsiz ve 1.319 kayıtlı işsiz— farklı görünmesinin nedeni hesaplama yöntemlerinin farklı olması. İlki uluslararası standartlara göre tahmin edilen toplam işsizliği, ikincisi Jobsplus’a kayıtlı iş arayanları gösteriyor. Bu nedenle iki veri doğrudan karşılaştırılmamalı.

Ama Malta’da istihdam hâlâ büyüyor

Burada ilginç bir çelişki ortaya çıkıyor.

İşsizlik yükseliyor fakat Malta ekonomisi iş yaratmayı bırakmış değil.

2026’nın ilk çeyreğinde ülkede çalışanların sayısı 333 bin 682’ye ulaştı. Bu, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 3,3 artış anlamına geliyor. Bunların yaklaşık 295 bini tam zamanlı çalışıyordu.

Jobsplus’ın daha güncel idari kayıtlarında ise Mart 2026 sonunda 307 bin 783 tam zamanlı çalışan bulunuyordu. Tam zamanlı istihdamın yüzde 82’si özel sektördeydi.

Dolayısıyla mevcut verilerden “Malta’da artık iş yok” sonucu çıkarmak doğru değil.

Daha doğru ifade şu olabilir:

Malta’da işler var, fakat iş arayanların sayısı da artıyor ve rekabet geçen yıllara kıyasla daha görünür hale geliyor.

Malta yabancı çalışanlara hâlâ bağımlı

Malta iş piyasasının son on yıldaki büyümesinin önemli bölümü yabancı çalışanlarla gerçekleşti.

Jobsplus verilerine göre 2025 sonunda Malta ve Gozo’da çalışan yabancıların sayısı yaklaşık 135 bin 400’e ulaşmıştı. Bunların yaklaşık yüzde 70’i AB dışındaki ülkelerin vatandaşlarından oluşuyordu.

Yabancı çalışanların dağılımı da Malta ekonomisinin hangi alanlarda iş gücüne ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.

AB vatandaşları özellikle profesyonel ve teknik hizmetler, ticaret-ulaşım, eğlence ve turizm sektörlerinde yoğunlaşırken; üçüncü ülke vatandaşlarında hizmet-satış ve daha düşük nitelik gerektiren mesleklerin payı daha yüksek.

Bu tablo, Malta’nın yabancı iş gücüne ihtiyacının ortadan kalkmadığını gösteriyor.

Ancak üçüncü ülke vatandaşları için kurallar sıkılaştı

İş piyasasındaki önemli değişikliklerden biri de burada.

Malta’nın yeni Labour Migration Policy düzenlemelerinin bazı hükümleri 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi.

Yeni sistem kapsamında, yurt dışından yeni bir üçüncü ülke vatandaşı getirmek isteyen birçok işverenin pozisyonu önce Jobsplus ve EURES üzerinde en az üç hafta yayımlaması gerekiyor.

Amaç, Malta’da veya Avrupa Ekonomik Alanı içinde zaten bulunan uygun çalışanlara öncelik verilmesini sağlamak. Bazı yüksek nitelikli pozisyonlar ve belirli sektörler için istisnalar bulunuyor.

Dolayısıyla özellikle AB dışından Malta’ya ilk kez iş için gelmek isteyen biri açısından 2026’nın iş piyasası birkaç yıl öncesinden farklı.

Türkiye vatandaşları açısından da bu değişiklik önemli; çünkü Türkiye AB üyesi olmadığı için Malta’nın üçüncü ülke vatandaşlarına yönelik çalışma ve oturum kuralları devreye giriyor.

Maaşlar ne durumda?

NSO’nun 2026’nın ilk çeyreğine ilişkin araştırmasında çalışanların ortalama aylık temel maaşı 2.270 euro olarak hesaplandı.

Ancak sektörler arasında büyük fark var.

Finans ve sigorta sektöründe ortalama temel maaş 3.105 euro olurken, yöneticilerde meslek bazındaki ortalama 3.628 euroya ulaşıyor. Daha düşük nitelik gerektiren işlerde ise ortalama temel ücret 1.410 euro civarında.

Bu nedenle yalnız “Malta’da iş var mı?” sorusu artık yeterli değil.

Hangi sektörde iş var, o işin maaşı Malta’daki yaşam maliyetini karşılıyor mu ve kaç kişinin aynı pozisyona başvurduğu giderek daha önemli hale geliyor.

Peki Malta’da iş bulmak gerçekten zorlaştı mı?

Son verilerin verdiği cevap: Bir miktar evet, ancak tablo tek yönlü değil.

Bir tarafta işsizlik oranı bir yılda yüzde 2,5’ten yüzde 3,5’e yükseldi. Kayıtlı işsiz sayısı arttı ve genç işsizliği yüzde 9,8’e ulaştı.

Diğer tarafta Malta’daki toplam istihdam büyümeye devam ediyor ve ekonomi yeni çalışanlar yaratmayı sürdürüyor. Malta Merkez Bankası da ülke ekonomisinin 2026’da yüzde 3,8 büyümesini bekliyor.

Bu nedenle Malta’daki değişimi bir “işsizlik krizi” olarak tanımlamak için veri yok.

Fakat yıllarca “Malta’ya gel, kısa sürede mutlaka iş bulursun” şeklinde oluşan algının da artık daha dikkatli değerlendirilmesi gerekiyor.

Özellikle Malta dışından gelecek üçüncü ülke vatandaşları açısından işverenlerin tabi olduğu yeni kurallar, artan rekabet ve sektörler arasındaki büyük maaş farkları hesaba katıldığında, 2026 Malta’sında doğru işi bulmak geçmiş yıllara göre daha fazla hazırlık gerektiriyor.

The post Malta’da işsizlik yükseldi: İş bulmak artık daha mı zor? appeared first on Malta Haber.

Şimdi de gökyüzünden yere inelim. Mesela bir Maltalının mutfağına. Diyelim ki misafirlere sofra kuruluyor, tencerenin kapağı kalkıyor, mis gibi kokuyor ev. Ev sahibi yemeği tabaklara koyarken hop, tabak elden kayıyor, yere düşüp parçalanıyor, her yer annesinin yaptığı kunserva salçasıyla pişmiş yemeğe bulanıyor.

Ya da gece yarısı biri su içmeye kalkıyor; uyku haliyle karanlıkta ayağını kapı eşiğine çarpıyor. Ve o an, düşünmeden, ağzından bir söz fırlıyor:

Ħaqq għat-Torok!

Kabaca, “Kahrolsun Türkler!”

Ne tabağı kıran Türk’tü ne de eşiği oraya koyan. Ortada Türk yok ama öfkenin gittiği adres, yüzyıllardır aynı: Türkler.

Bu sözü anlamak için önce Maltacanın en ağır bedduasına bakmak gerekiyor: Ħaqq Alla.

Ħaqq kelimesi Arapça kökenli; “hak”, “adalet” demek. Bizim dilimizdeki “hak” ile aynı kelime. Ħaqq Alla da sözlük anlamıyla “Allah’ın adaleti” gibi görünüyor.

2021’de dönemin Ulaştırma Bakanı Ian Borg, kameralar önünde tam bu sözü söylemek üzereyken lafı ortasında kesip düzeltti. Bugün Malta’nın Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı olan Borg’un o birkaç saniyesi, ülkede günlerce tartışıldı: Küfür mü, değil mi?

Mevzuyu akademi de ele aldı. Tarihçi Simon Mercieca, ifadenin “il-ħaqq ta’ Alla”, yani “Allah’ın adaleti” tamlamasının kısalmış hâli olduğunu, Maltacada da Arapçada olduğu gibi adalet dilemek için kullanıldığını savundu. Yani ona sorarsanız bu bir küfür değil.

Sokaktaki Maltalıya sorarsanız cevap net: Ħaqq Alla, Maltacanın en ağır, en yasak sözü. Söyleyeni günahkâr yapan cinsten.

Koyu Katolik bir toplum düşünün. Öfkelenmek normal, hani insani bir duygu. Ama öfkenin doğal adresi yasak: Tanrı, azizler, kutsal olan…

Peki nereye gidecek bu öfke? Bu dile bir paratoner lazım. Ve o da pek tabii, Türkler oluyor.

Ħaqq għat-Torok.

Tanrı’ya söylenemeyen, Türk’e çok rahat söyleniyor. Kutsala dokunmadan boşalıyor öfke. Kimse günaha girmiyor; çünkü Türk’e beddua etmek “günah sayılmıyor.”

Bir dilin küfür haritası, o toplumun neyi kutsal, kimi öteki saydığının haritasıdır aynı zamanda. Maltacanın haritasında kutsalın tam karşı kutbunda, beddua etmenin “serbest” olduğu bölgede, biz Türkler duruyoruz.

Hikâye burada bitmiyor çünkü dil yumuşamaya, değişmeye, yaşamaya devam ediyor.

Ħaqq għat-Torok’un yanında, bugün hâlâ duyabileceğiniz, neredeyse sevimli bir ünlem daha karşımıza çıkıyor:

Qattus it-Torok!

Kelimesi kelimesine: “Türklerin kedisi!”

‘Kedi mi?’ dediğinizi duyar gibiyim. Evet, kedi.

Malta’da geçmişte dinî değerlere yönelik küfür ve hakaretler son derece ciddi kabul ediliyordu. Bu yüzden insanlar bazı sakıncalı kelimeleri doğrudan söylemek yerine seslerini değiştirerek daha masum kelimelere dönüştürüyordu.

Örneğin “aziz” anlamına gelen qaddis kelimesi yerine, ona benzeyen qattus, yani “kedi” denmiş olabilir.

Fakat dikkat edin, Türkler yerinde duruyor. Kılık değiştiren kelime, Türk’ün yanındaki aziz.

Yani Tanrı’ya söylenemeyen Türk’e söyleniyor. Aziz de bir kedinin arkasına saklanıyor. Ne kutsal zedeleniyor ne de kimse günahkâr oluyor. Herkes kazançlı çıkıyor bu işten.

Kedi hariç belki.

İngilizcede God yerine gosh diyorlar. Küfürden hoşlanmam ama biz de en ayıp kelimeleri baş harfleriyle kısaltırız, aralarına noktalar koyarız. Dilbilimciler buna örtmeceli beddua diyor.

Qattus’un tam olarak hangi kelimenin yerine geçtiği karanlık. Böyle bir örtmece olduğunu söylemek mümkün ama gerisini bildiğimi iddia edersem yalan olur. Kelimeler yaşamaya devam ederken onları bir araya getiren hikâye ortadan kayboluveriyor bazen.

Maltacanın tarihî kelime hazinesini derleyen Kliem u Storja, bu iki ünlemin yan yana yaşadığını kaydediyor ve çarpıcı bir not düşüyor: Maltalıların Türklere duyduğu eski antipati, “belki farkında bile olmadan” bugün hâlâ bu sözlerde görünüyor.

Farkında bile olmadan… Bence bu yazı dizisinin en kısa özeti bu üç kelime.

Geçen yazıda bahsettiğim bebek vardı ya.

Hani vaftiz edilmemiş çocuğa għadha Tork, yani “hâlâ Türk” deniyordu ya…

Aquilina’nın kaydettiği atasözünün bir varyantı da tgħammed Tork biçiminde: “Bir Türk vaftiz edildi.” Yani güneşli yağmurda kimine göre bir Türk doğuyor, kimine göre bir Türk vaftiz edilip Türklükten çıkıyor.

Bütün bu ifadeleri yan yana dizeyim:

Doğan Türk.

Vaftiz edilen Türk.

Hâlâ Türk olan bebek.

Beddua edilen Türk.

Ve Türk’ün kedisi.

Hepsinde aynı mantık işliyor: “Türk”, belirli bir milletin adı olmaktan çıkmış; sınırın öbür tarafının adı olmuş. Kutsalın dışı, cemaatin dışı, öfkenin gidebileceği en uzak yer…

Biz de anlamadığımız şeye “Fransız kalıyoruz.” İnanmadığımızda “Anladıysam Arap olayım” diyoruz. Karışık işlere “Arap saçı” diyoruz. Kendi öfkemizi, kendi şaşkınlığımızı biz de başka milletlerin sırtına yüklemişiz yüzyıllar boyunca.

Geçen yazıda bahsetmiştim. Kimse bu yağmura kendi adını vermiyordu. Kimse bu öfkeye de kendi adını vermiyor.

Herkes en ağır sözünü, kendine en uzak saydığı kapıya bırakıyor.

Bu deyişlerin doğduğu yüzyıllarda o kapının ardında gerçek korkular vardı elbette. Korsan baskınları, kıyı köylerinden kaçırılan insanlar, esir pazarları, 1565’in hafızası… Ħaqq għat-Torok ilk söylendiğinde, muhtemelen gerçekten Türklere ediliyordu o beddua.

Bugün Malta’da ayağını sehpanın kenarına çarpıp qattus it-Torok diye söylenen biri, ne bir kadırga düşünüyor ne bir kuşatma. Tıpkı bizim “Fransız kaldım” derken Paris’i düşünmediğimiz gibi.

Beddua önce ünleme, sonra bir dil fosiline dönüşmüş.

Ve o fosilin içinde, dört yüz yıllık bir korkunun kalıbı duruyor; içi çoktan boşalmış, ama şekli hâlâ bizim şeklimiz.

Bu diziye başlarken Türklerin Malta dilinde bir zamana dönüştüğünü görmüştük: fi żmien it-Torok.

Sonra bir hava olayına dönüştüklerini: twieled Tork.

Bu yazıda ise bir ünleme dönüştüklerini gördük: ħaqq għat-Torok, qattus it-Torok.

Malta’nın hafızasında Türkler yalnızca takvimde ve gökyüzünde değil; kırılan tabakların, çarpılan ayak parmaklarının, elden kaçan otobüslerin yanı başında da bekliyor.

Bir dahaki sefere Malta’da birinin canı yandığında kulak kabartın.

Belki siz de duyarsınız.

Bir kedi, dört yüz yıldır bir öfkeyi sırtında taşıyor.

The post Malta’daki Türk İzleri: Ħaqq għat-Torok, Öfkenin İçindeki Türk appeared first on Malta Haber.

Bu kez yine Maltacanın içinde saklanan bir Türk’ün peşindeyiz.

Ama bu defa ne bir kuşatmanın ortasındayız, ne eski bir taş binanın önünde, ne de yüzyıllardır anlatılan bir korsan hikâyesinin içinde.

Gökyüzüne bakıyoruz.

Güneş parlıyor.

Aynı anda yağmur yağıyor.

Ve Maltalılar şöyle diyor:

Twieled Tork.

Bir Türk doğdu.

Bu sözü ilk kez Maltalı iş arkadaşım Charmaine’den duymuştum. Güneşli havada yağmur yağmasıyla bir Türk’ün doğması arasında nasıl bir bağ kurulmuş olabileceğini düşündüm.

Neden yağmur?

Neden güneş?

Ve hepsinden önemlisi: Neden yine Türk?

Malta’nın en önemli dil bilimcilerinden Joseph Aquilina, 1961’de yayımlanan Maltese Meteorological and Agricultural Proverbs adlı derlemesinde bu deyişi 62 numaralı atasözü olarak kaydediyor.

Kayıtlı tam biçimi şöyle:

Ix-xita u x-xemx: qed jitgħammed Lhudi (twieled Tork).

“Yağmur ve güneş: Bir Yahudi vaftiz ediliyor, bir Türk doğdu.”

Parantez Aquilina’nın kendisine ait. Yani kaydedilen ilk biçimde bir Yahudi vaftiz ediliyor; “bir Türk doğdu” ise onun yanına eklenmiş bir varyant olarak karşımıza çıkıyor.

Bugünse çoğu kişinin hatırladığı biçim tam tersine dönmüş durumda. İlk bölüm unutulmuş, geriye yalnızca twieled Tork kalmış.

Peki bu iki ifade neden aynı gökyüzü olayını anlatıyor?

Cevabı yine Aquilina’nın satırlarında buluyoruz.

Aquilina, güneş varken yağan yağmurun bir Türk’ün doğduğuna işaret sayıldığını yazıyor ve hemen ardından buradaki “Türk” kelimesini “bir kâfir”, yani Hristiyan olmayan biri olarak açıklıyor.

İşte bütün mesele burada başlıyor.

Malta’da vaftiz edilmemiş bir bebek için eskiden għadha Tork denirmiş:

“Hâlâ Türk.”

Yani henüz Hristiyan değil, henüz vaftiz edilmemiş.

Çocuk dünyaya dinî topluluğun dışında geliyor, vaftizle o topluluğun içine kabul ediliyor. “Türk” kelimesi de zamanla bu eşiğin dışında bulunmanın adı hâline geliyor.

Deyişe bu gözle baktığımızda, içindeki karşıtlık daha açık görülüyor.

Bir Türk doğuyor.

Bir Yahudi vaftiz ediliyor.

Biri Hristiyanlığın dışında dünyaya geliyor, diğeri vaftizle Hristiyanlığa giriyor.

İki zıt hareket, aynı cümlenin içinde buluşuyor.

Tıpkı güneşle yağmurun aynı anda, aynı gökyüzünde buluşması gibi.

Aquilina’nın derlemesinde beni şaşırtan bir başka ayrıntı daha vardı.

Meğer Malta, aynı gökyüzü olayına iki ayrı dünya yerleştirmiş:

Büyüklerin dünyasını ve çocukların dünyasını.

Çünkü Aquilina, güneşli havada yağmur yağarken Maltalı çocukların söylediği tekerlemeleri de kaydetmiş.

Bu tekerlemelerin merkezinde ise hep aynı kişi bulunuyor:

In-nanna.

Yani nine.

Tarxien’den J. Cassar Pullicino’nun derlediği bir tekerlemede nine San Lawrenz ile birlikte anılıyor; dede boçe oynarken nine badem oyununa katılıyor.

Bir başka varyantta nine, dut ağacının altında oturuyor.

Bir diğerinde çocuk ninesinden bir parça balık istiyor, karşılığında ise oklavayı yiyor.

Aynı güneşli yağmur…

Büyüklerin dilinde din, kimlik ve öteki var.

Çocukların dilinde ise nine, oyun ve gündelik hayat.

Aynı gökyüzüne bakan iki ayrı hafıza.

Malta’nın önemli folklor araştırmacılarından A. Cremona, daha 1922 yılında bu nine tekerlemelerinin İngilizcede kullanılan eski bir söyleyişin soluk bir yankısı olabileceğini düşünmüş.

İngilizcede güneş varken yağmur yağdığında şeytanın ninesini veya karısını dövdüğü söyleniyor; güneş onun gülüşü, yağmur ise kadının gözyaşı olarak yorumlanıyordu.

Aquilina da atasözünün altına başka dillerdeki karşılıkları sıralamış.

İtalyancada güneşle yağmur aynı anda görüldüğünde şeytanın evlendiği, cehennemde düğün yapıldığı ya da bütün kocakarıların âşık olduğu söyleniyor.

İspanyolcadaki bir karşılıkta ise Rabbimizin güldüğü anlatılıyor.

Yani ben bu benzerlikleri yeni keşfettiğimi sanırken, Aquilina dünya üzerindeki bu garip gökyüzü haritasını altmış yılı aşkın bir süre önce çizmeye başlamış bile.

Haritayı biraz daha genişlettiğimizde benzer anlatılarla karşılaşmaya devam ediyoruz.

Japonya’da güneşli yağmura kitsune no yomeiri, yani “tilkinin düğünü” veya “tilki gelin alayı” deniyor.

Korecede yeoubi, “tilki yağmuru” anlamına geliyor.

Güney Afrika’da “maymun düğünü”, Afrikaans dilinde ise “çakal düğünü” ifadeleri kullanılıyor.

Hindistan’ın bazı bölgelerinde de aynı gökyüzü olayı çakalların düğünüyle açıklanıyor.

Kimi yerde tilkiler evleniyor.

Kimi yerde maymunlar.

Kimi yerde çakallar.

Kimi yerde şeytan.

Birbirine ait olmadığı düşünülen iki şey aynı anda ortaya çıktığında, insanlar bunu sıradan bir hava olayı olarak bırakmamış.

Güneşle yağmurun arasındaki boşluğu bir hikâyeyle doldurmuşlar.

Ateşle su.

Aydınlıkla karanlık.

Sevinçle hüzün.

Bir arada bulunmaması gereken iki şey, bir anda aynı gökyüzünde buluşuyor.

Belki de bu yüzden birçok kültür güneşli yağmuru bir düğünle açıklamış.

Her kültür o gökyüzüne kendi “olmayacak birleşmesini” yerleştirmiş.

Kimi tilkiyi, kimi maymunu, kimi çakalı, kimi şeytanı.

Malta ise bizi koymuş.

Fakat işin en güzel tarafı burada bitmiyor.

Çünkü aynı yağmura biz ne diyoruz?

Bu yazıyı hazırlarken konuyu babama anlattım. Güneşli havada yağan yağmur için Türkiye’de hangi sözlerin kullanıldığını araştırdığımı söyledim.

“Babaannen de ‘Kurt enikliyor’ derdi,” dedi.

Bu vesileyle, hiç görmediğim babaannem hakkında yeni bir şey öğrenmiş oldum.

Belki onun sesini hiç duymadım.

Belki bu cümleyi hangi tonda söylediğini hiçbir zaman bilemeyeceğim.

Ama yıllar önce gökyüzüne bakarken kullandığı birkaç kelime, babamın hafızasından geçerek bana kadar ulaştı.

Araştırırken Türkiye’nin başka bölgelerinde “çakal düğünü” ve “tilki düğünü” gibi ifadelerin de kullanıldığını öğrendim.

Yani Maltalı gökyüzüne bakıp “Bir Türk doğdu” derken, Türk de aynı gökyüzüne bakıp “Çakallar düğün yapıyor” ya da “Kurt enikliyor” diyormuş.

Kimse bu yağmura kendi adını vermiyor.

Herkes oraya kendisine uzak, yabancı, anlaşılmaz veya tekinsiz bulduğu bir varlığı yerleştiriyor.

Bu deyişlerin doğduğu yüzyıllarda “Tork” kelimesinin Malta’da sıcak bir kelime olmadığını biliyoruz.

Korsan baskınları, esir pazarları, kuşatma hatıraları, din farkı…

Bütün bunlar zamanla o kelimenin içine sinmiş.

Bu izleri görmezden gelmek değil, tam tersine görünür kılmak gerekiyor.

Çünkü halk deyişleri yalnızca sevimli, eğlenceli veya tuhaf sözlerden oluşmuyor.

Bazen bir toplumun geçmişte kimden korktuğunu da anlatıyorlar.

Bazen kimi kendisinden saymadığını…

Kimi dışarıda bıraktığını…

Kimi “öteki” olarak gördüğünü…

Ama dil garip bir şey.

Zaman geçiyor.

Korkular değişiyor.

Esir pazarları kapanıyor, kadırgalar çürüyor, kuşatmalar tarih kitaplarının sayfalarına çekiliyor.

Geriye ise bazen yalnızca bir cümle kalıyor.

Güneşli bir günde yağmur damlaları düşerken gülümseyerek söylenen bir cümle:

Twieled Tork.

Bugün Malta’da bu sözü kullanan çoğu kişi, Türk’ün neden o cümlenin içinde bulunduğunu artık düşünmüyor.

Tıpkı bizim “çakal düğünü” derken gerçekten bir çakal düğünü hayal etmediğimiz gibi.

Geçen yazıda Türklerin Malta dilinde bir zamana dönüştüğünü görmüştük:

Fi żmien it-Torok.

Türkler zamanında.

Bu yazıda ise bir hava olayına dönüştüklerini gördük:

Twieled Tork.

Bir Türk doğdu.

Malta’daki Türk izlerini ararken bazen bir kalenin duvarına, bazen eski bir belgenin satırlarına, bazen de unutulmuş bir çocuk tekerlemesine bakmamız gerekecek.

Bazen ise yalnızca başımızı kaldırmamız yeterli olacak.

Çünkü anlaşılan Malta’nın hafızasında Türkler yalnızca karada ve denizde değil; güneşle yağmurun arasında da saklanıyor.

The post Malta’daki Türk İzleri: Twieled Tork, “Bir Türk Doğdu” appeared first on Malta Haber.

Malta ile Osmanlı arasındaki ilişki, sandığımızdan çok daha derin bir iz bırakmış meğer; sadece kale duvarlarında, tarih kitaplarının sayfalarında değil, sıradan bir Maltalının günlük konuşmasında da.

1565 Büyük Kuşatması, Malta tarihinde öyle büyük bir kırılma yaratmış ki, halkın hafızasında kendi başına bir zaman birimine dönüşmüş. Bizim “Osmanlı zamanında” dediğimiz gibi, Maltalılar da bir şeyin ne kadar eski olduğunu anlatmak için hâlâ şöyle diyorlar:

Fi żmien it-Torok.

Yani: Türkler zamanında.

Bunu ilk okuduğumda içimden “dur, yanlış anladım herhalde” dedim. Sonra bir kere daha okudum. Sonra üçüncü kez. Fark ettim ki hiç yanlış anlamamışım; bu gerçekten de sıradan, günlük, hiç abartısız kullanılan bir kalıpmış.

Bir Maltalı için “çok eskiden” demek ile “Türkler zamanında” demek neredeyse eş anlamlı.

Düşünsenize: 1565’te Büyük Kuşatma yaşanmış, aradan dört buçuk asır geçmiş, ama o kuşatma halkın dilinde hâlâ zamanın kendisiyle özdeşleşmiş durumda. Bu ne demek biliyor musunuz?

Bu demek ki bir milletin hafızası bazen kitaplarda değil, gramerde saklanıyor.

Malta bunun en güzel ve en sessiz kanıtlarından biri. Kimse okula gidip “1565’i öğreneyim” demiyor; sadece dede ve nenelerinin “fi żmien it-Torok” dediğini duyarak büyüyor ve tarih ona kelimelerin arasından sızıyor.

Ama önemli bir farkla: bu ifade genellikle belirli bir yılı, belirli bir olayı işaret etmiyor. Daha çok, yaşlı bir Maltalının “çok eskiden, atalarımızın zamanında” derken kullandığı, bulanık ama derin bir zaman işareti bu.

Bu kalıbı ilk okuyup üzerine düşündüğümde babamı hatırladım. Hiç görmediğim dedemi anlatırken, bugün Karadağ’da kalan evlerini, toprak kaybıyla Anadolu’ya göçlerini anlatırken hep “Osmanlı zamanında…” diye başlardı.

Ya da çok kıymetli dostum Seyhan’ın bir şeyin ne kadar eski olduğunu anlatmak için “Nuh Nebi’den kalma” demesini hatırladım.

Aynı numara. Belirsiz, uzak, ama derin bir “çok eskiden” hissi.

Aynı işlevi görüyordu o cümleler: beni, tam olarak nerede olduğunu bilmediğim ama “çok eskiden” olduğunu bildiğim bir zamana götürüyordu. Meğer Akdeniz’in öbür ucunda, küçük bir adada, aynı dil oyunu hâlâ yaşıyormuş.

Yaşlı bir Maltalı bir hikâyeye başlarken de tam böyle bir kapı aralar:

Dan ġara fi żmien it-Torok…“Bu olay Türkler zamanında olmuş…”

Bu girişi duyunca dinleyici zaten bilir ki peşinden gelecek olan gerçek bir tarih değil; bir masal havası, bir “eskilerin dediğine göre” havası bu.

Çok köhne, eski moda bir şeyden söz ederken, Malta’da bugün bile bazı yaşlılar şöyle der:

“Dak minn żmien it-Torok.” “O, Türkler zamanından kalma.”

Eski püskü bir dolap, bir çekmecenin gıcırdayan menteşesi, artık çalışmayan bir radyo, modası geçmiş bir eşya… hepsi için gülümseyerek söylenebiliyor bu söz. Bizdeki “Nuh Nebi’den kalma” ya da “fi tarihinden kalma” gibi, aynı numara.

Sanırım beni en çok etkileyen de buydu.

Bir halkın adının, başka bir halkın dilinde zamanın kendisini anlatan bir ifadeye dönüşmesi…

Bu sadece tarih bilgisi değil.

Bu, hafızanın dile bıraktığı iz.

Tarih bazen kitaplarda kalıyor.

Yüzyıllar geçiyor; insanlar değişiyor, şehirler büyüyor, savaşlar unutuluyor.

Ama dil…

Dil çok daha inatçı.

Yine de bir ifade yaşamaya devam ediyor.

Belki de dillerin en güzel yanı bu.

Tarihin unuttuğu birçok şeyi sessizce taşımaya devam ediyorlar.

Bir kelime…

Bir deyim…

Bir şaka…

Ve bazen sadece iki kelime:

Fi żmien it-Torok.

Malta’daki Türk izlerini aramaya başlamamız için bundan daha güzel bir ilk durak olamazdı diye düşünüyorum.

Çünkü bazen en büyük izler taşların üzerinde değil, insanların fark etmeden kurduğu cümlelerin içinde saklı oluyor.

Malta, Osmanlı ile doğrudan ve yoğun temas kurmuş nadir Avrupa toplumlarından biri ve bu temasın izleri, sandığımızdan çok daha fazla yerde karşımıza çıkıyor: kelimelerde, deyimlerde, yer adlarında, halk hafızasının en ücra köşelerinde.

Biz “Lale Devri çocukları” olarak belki bu tür zaman kalıplarını unutmaya başladık. Kimse artık “Osmanlı zamanında” demiyor pek, ya da dediğinde bile bir nostalji şakası gibi söylüyor. Ama Malta’da hâlâ, bir masalın girişinde, bir şakanın içinde, “Türkler zamanı” yaşamaya devam ediyor.

The post Malta’daki Türk İzleri: Fi żmien it-Torok, “Türkler Zamanında” appeared first on Malta Haber.

İstanbul Taksiciler Esnaf Odası tarafından hayata geçirilen sistem, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, emniyet birimleri ve turizm polisiyle koordinasyon içinde çalışıyor. Yolcular, taksilerde yer alan QR kodları okutarak veya WhatsApp hattı üzerinden doğrudan bildirimde bulunabiliyor.

Uygulamanın gündeme gelmesinde, kısa bir yolculuk için yabancı bir turistten binlerce lira ücret alan taksici olayı etkili oldu. Yetkililer, bu tür vakaların “kötü taksicilik” olarak değil, adli boyutu olan dolandırıcılık vakaları olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Yeni sistem kapsamında sürücüler puanlama sistemiyle değerlendirilecek. Müşteri seçme, kaba davranış veya kurallara aykırı uygulamalar puan kaybına neden olacak. Ağır ihlallerde ise sürücü kartının iptal edilmesi gündemde. İlk denetimlerde onlarca sürücü hakkında işlem yapıldığı bildirildi.

Yetkililer ayrıca yaklaşık bir ay içerisinde İstanbul’daki 20 bin takside Sarı Hat etiketlerinin yer alacağını açıkladı. Böylece yolcuların şikâyet ve geri bildirim mekanizmasına daha hızlı erişmesi hedefleniyor.

İstanbul, Malta’dan Türkiye’ye seyahat eden Türklerin ve yabancı turistlerin en yoğun kullandığı şehirlerden biri. Özellikle yaz aylarında Türkiye’ye giden Malta’daki Türkler için taksi kaynaklı mağduriyetlerin azaltılmasına yönelik bu uygulama, güvenli ulaşım açısından dikkat çekici bir adım olarak değerlendiriliyor.

The post İstanbul’da Taksilerde Yeni dönem: Şikâyetler Artık “Sarı Hat” Üzerinden Yapılacak appeared first on Malta Haber.

Yeni sistem sayesinde başvuru sahipleri tek bir portal üzerinden form doldurabilecek, gerekli belgeleri yükleyebilecek, vize ücretlerini ödeyebilecek ve başvurularının durumunu takip edebilecek. Amaç, konsolosluklardaki bürokratik yükü azaltmak ve işlemleri hızlandırmak.

İlk kez başvuranlar yine biyometri verecek

Dijitalleşmeye rağmen süreç tamamen yüz yüze işlemleri ortadan kaldırmıyor. İlk kez Schengen vizesi alacak kişilerin parmak izi ve fotoğraf işlemleri için biyometrik kayıt vermek üzere şahsen başvurması gerekecek. Bazı özel durumlarda mülakat talebi de devam edebilecek.

Malta’da yaşayan Türk vatandaşları, özellikle yaz aylarında İtalya’yı hem turistik hem de ticari amaçlarla sık ziyaret ediyor. Ayrıca İtalya’da eğitim almak, çalışmak veya aile birleşimi yapmak isteyenler için Tip D vize başvuruları da yoğun ilgi görüyor.

Son yıllarda Schengen vizesi randevularında yaşanan yoğunluk ve uzun bekleme süreleri düşünüldüğünde, başvuruların büyük bölümünün çevrim içi hale gelmesi zaman ve maliyet açısından önemli bir kolaylık sağlayabilir. Özellikle Malta gibi küçük ülkelerde yaşayan ve her işlem için fiziksel başvuru merkezlerine gitmek zorunda kalan kişiler açısından bu değişiklik dikkat çekiyor.

Resmî doğrulama konusunda temkinli olunmalı

Öte yandan bazı kaynaklar sistemin 1 Haziran 2026’da devreye gireceğini belirtirken, mart ayında yayımlanan bazı haberlerde İtalya makamlarının tüm ayrıntıları resmî kanallardan henüz tam olarak duyurmadığı da ifade edildi. Bu nedenle başvuru yapmayı planlayanların İtalya Dışişleri Bakanlığı ve konsoloslukların güncel duyurularını takip etmeleri öneriliyor.

The post İtalya’dan Schengen Vizesinde Dijital Dönüşüm: Başvuruların Büyük Bölümü Artık Online appeared first on Malta Haber.

Avrupa Birliği’nin Türkiye Delegasyonu tarafından yapılan açıklamalara göre, Türk vatandaşları için uygulanan “Cascade Rule” (kademeli vize sistemi) kapsamında, daha önce aldığı vizeleri kurallara uygun kullanan ve güvenilir yolcu profili oluşturan kişilere giderek daha uzun süreli çok girişli Schengen vizeleri verilebiliyor.

Bu sistemde ilk vizesini sorunsuz kullanan başvuru sahipleri sırasıyla 90 günlük, 1 yıllık, 3 yıllık ve son aşamada 5 yıllık çok girişli Schengen vizesi alma imkanına sahip olabiliyor.

Kimler Daha Uzun Süreli Vize Alabiliyor?

AB’nin uyguladığı sistemde özellikle şu kriterler önem taşıyor:

• Daha önce alınan Schengen vizelerinin kurallara uygun kullanılmış olması,

• Vize ihlali veya kaçak kalış kaydının bulunmaması,

• Başvuru sahibinin düzenli gelir ve seyahat geçmişine sahip olması,

• Kamu güvenliği açısından risk oluşturmaması.

Ancak bu şartların sağlanması otomatik olarak uzun süreli vize alınacağı anlamına gelmiyor. Nihai karar her başvuruda ilgili konsolosluk tarafından veriliyor.

10 Yıllık Vize Kararı Var mı?

Sosyal medyada ve bazı haber kaynaklarında yer alan “10 yıllık Schengen vizesi” iddiaları şu an için Avrupa Birliği tarafından resmen duyurulmuş bir uygulama değil.

Mevcut sistemde en uzun süreli çok girişli Schengen vizesi 5 yıl olarak uygulanıyor. Gelecekte yeni düzenlemeler yapılabileceği yönünde tartışmalar bulunsa da, 10 yıllık vize konusunda yürürlüğe girmiş bir AB kararı bulunmuyor.

Malta’da yaşayan Türk vatandaşları açısından bu gelişme özellikle önem taşıyor. Türkiye’den Malta’ya gelen aile üyeleri, öğrenciler, iş insanları ve sık seyahat eden kişiler, vize geçmişlerini sorunsuz şekilde oluşturmaları halinde daha uzun süreli Schengen vizeleri alma şansını artırabiliyor.

Öte yandan Malta’nın son yıllarda Türk vatandaşlarına uyguladığı yüksek Schengen ret oranları da dikkate alındığında, başvuruların eksiksiz hazırlanması ve önceki vizelerin kurallara uygun kullanılması her zamankinden daha büyük önem taşıyor.

The post AB’den Türk Vatandaşlarına Uzun Süreli Schengen Kolaylığı: 10 Yıllık Vize İddiaları Gündemde appeared first on Malta Haber.

Hantavirüs, çoğunlukla fare ve diğer kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğüyle temas sonucu bulaşan bir virüs grubu olarak biliniyor. Bazı türleri ağır solunum yetmezliğine, bazıları ise böbrek komplikasyonlarına yol açabiliyor. İnsanlar genellikle kapalı ve uzun süre temizlenmemiş alanlarda virüs partiküllerini soluyarak enfekte oluyor.

DSÖ, hantavirüsün Covid-19 benzeri küresel bir tehdit olduğuna dair bir açıklama yapmadı. Ancak sağlık otoriteleri, özellikle iklim değişikliği, şehirleşme ve insan-vahşi yaşam temasının artması nedeniyle zoonotik hastalıkların daha dikkatli takip edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Avrupa’da daha önce Almanya, İsveç, Finlandiya ve Balkan ülkelerinde dönemsel hantavirüs vakaları görülmüştü. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi verilerine göre vakaların çoğu kemirgen popülasyonundaki artış dönemleriyle ilişkilendiriliyor.

Malta gibi yoğun nüfuslu ve uluslararası hareketliliğin yüksek olduğu ülkelerde halk sağlığı uyarıları yakından takip ediliyor. Özellikle depo, inşaat, tarım, lojistik ve temizlik sektörlerinde çalışan kişiler için kemirgen teması riski daha fazla olabiliyor. Avrupa’daki Türk toplumu içinde bu sektörlerde çalışan önemli bir nüfus bulunuyor.

Uzmanlar, uzun süre kapalı kalmış alanların temizliği sırasında maske kullanılması, kemirgen dışkısına doğrudan temas edilmemesi ve profesyonel dezenfeksiyon yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirtiyor.

The post DSÖ’den Hantavirüs Uyarısı: “Ülkeler Hazırlıklı Olmalı” appeared first on Malta Haber.

Resmî istatistiklere göre özellikle devlet okullarında Müslüman öğrencilerin oranı son yıllarda düzenli olarak artış gösterdi. Buna karşılık Katolik ve diğer Hristiyan mezheplerine mensup öğrencilerin oranında düşüş gözleniyor. Eğitim uzmanları, bu tabloyu Avusturya’daki göçmen nüfusun artışı ve doğum oranlarındaki farklılıklarla açıklıyor.

Öte yandan aynı eğilim özel okullarda görülmüyor. Özel eğitim kurumlarında Hristiyan öğrenciler hâlâ çoğunluğu oluştururken, Müslüman öğrencilerin oranı devlet okullarına kıyasla daha düşük kalıyor. Bu fark, gelir düzeyi, okul tercihleri ve eğitim politikalarıyla ilişkilendiriliyor.

Yetkililer ve eğitim çevreleri, değişen öğrenci profilinin eğitim içerikleri, dil desteği ve entegrasyon politikaları açısından yeni düzenlemeleri gündeme getirdiğini belirtiyor. Özellikle Almanca dil desteği, kültürel uyum ve öğretmen eğitimi başlıkları ön plana çıkıyor.

Bu gelişme, Avrupa genelinde demografik yapının hızla değiştiğini ve bunun eğitim sistemleri üzerindeki etkisini net biçimde gösteriyor. Malta gibi göç alan ülkelerde de benzer bir dönüşüm potansiyeli bulunuyor. Malta’da yabancı öğrenci sayısı artarken, eğitim politikalarının bu çeşitliliğe nasıl uyum sağlayacağı Türk aileler, öğrenciler ve eğitim planı yapanlar açısından kritik önem taşıyor.

The post Viyana’da okullarda dengeler değişti: Müslüman öğrenciler en büyük grup oldu appeared first on Malta Haber.