Yeni neslin karakteri: Hazcılık ve anında tatmin

 Yeni nesil, ‘dijital yerliler’ olarak adlandırılıyor ve dünyayı parmaklarının ucundaki bir ekran aracılığıyla deneyimliyor. Bu durum, onların doyumsuz ve şımarık olarak algılanmasının temelini oluşturuyor.

Sonsuz seçenek ve doyumsuzluk ile hayatımıza giren internet, onlara sınırsız bir içerik ve seçenek evreni sunuyor. Bir video bittiğinde, binlercesi hazır bekliyor. Bir oyun sıkıcı geldiğinde, milyonlarcası indirilmeye hazır. Eski nesil çocuklar bir oyuncakla veya tek bir televizyon kanalıyla yetinmek zorundayken, yeni nesil için “yetinmek” kavramı, sürekli yenilenen bir menüde sadece bir seçenekten ibaret. Bu durum, beyindeki ödül-ceza sistemini bozarak bağımlılığa neden olabilen ve ödül yetmezliği sendromu olarak da bilinen bir duruma yol açabilmektedir. Sürekli uyarana maruz kalan beyin, sıradan zevklerden ve uzun vadeli hedeflerden haz almayı zorlaştırmaktadır.

Tablet uygulamaları ve oyunlar, genellikle hızlı ilerleme ve anlık ödüller üzerine kuruludur. Çocuk, çok az çabayla büyük başarılar elde edebildiğini görür. Bu, sabır gerektiren, uzun soluklu bir çaba sonucu elde edilen başarının değerini anlamasını engeller. Ailelerin çocuklarını susturmak veya kolay bir şekilde büyütebilmek için için kontrolsüzce bu cihazları kullanması da bu hastalıklı durumu pekiştirmektedir. Çocuk, istediği şeye hemen ve kolayca ulaşmayı “hak” olarak görmeye başlar.

 Eski ve yeni nesil: Uçurumun anatomisi

 Yeni neslin doyumsuzluğunun ve anlık haz arayışının derinliğini anlamak için, onları eski nesil çocuklarla karşılaştırmak gerekir:

Eski nesil, taştan, topraktan ve basit objelerden yaratıcılıkla yeni oyunlar türetirdi. Bu, yaratıcı düşünme ve problem çözme becerilerini doğrudan geliştirirdi. Yeni neslin oyunları ise tablet ekranlarında, önceden tasarlanmış, genellikle yüksek görsel uyaranlı ve pasif tüketim odaklıdır. Uzun süre ekrana maruz kalan çocuklarda yaratıcı düşünme ve problem çözme gibi üst düzey gelişim alanlarının olumsuz etkilenir.

Eski nesil, sosyalleşmeyi kapı önünde, sokakta, yani fiziksel ve gerçek bir etkileşim içinde öğrenirdi. Bu, empati ve duygu kontrolü gibi sosyal becerileri doğal yollarla geliştirirdi. Uzun süre ekranda kalan yeni nesil çocuklarda ise akranlarıyla iletişim kurmada zorluk, sosyal ortamlara girmek istememe, içe kapanma ve göz temasının azalması gibi farklılıklar göze çarpmaktadır.

İnternet ve tabletler, bu değişimi hızlandıran en güçlü araçlardır. Etkileri, sadece davranışsal değil, aynı zamanda fiziksel ve bilişsel düzeyde de kendini göstermektedir.

Kontrolsüz teknoloji kullanımı, çocukların fiziksel gelişiminide olumsuz etkilemektedir. Uzun süre eğik durmaktan kaynaklanan omurga eğriliği, kamburluk, boyun fıtığı gibi kas ve iskelet sistemi bozuklukları sıklıkla görülmektedir. Ayrıca uzun süre ekrana bakılması sonucu göz kırpmanın azalmasıyla göz kuruluğu, miyopluk ve mavi ışık hasarı gibi göz bozuklukları artmaktadır. Hareketsizliğe bağlı olarak obeziteoranları da artmakta, ilerleyen yaşlarda kalp ve tansiyon gibi kronik rahatsızlık riskleri yükselmektedir. Tüketim tüketimi doğurur, mavi ışığa karşı koruma amaçlı gözlüklerin piyasaya lanse edilmesi de sınırsız kullanılan tablet ve bilgisayarların başka bir sonucudur.

Dijital bağımlılık, çocuklarda kontrol kaybı ile kendini göstermektedir. Olumsuz sonuçlarına rağmen (göz bozukluğu, okul başarısızlığı, uykusuzluk vb.) ekrana dönme davranışı bağımlılığın temel belirtisidir. Bu durum, dikkat eksikliği, hafıza kaybı ve öğrenme bozukluklarına yol açabilmekte, içe kapanma ve öfkeyi kontrol edememe gibi duygusal sorunları beraberinde getirmektedir.

Yeni nesil çocukların şımarık ve doyumsuz olarak etiketlenmesi yerine, bu durumun kaynağındaki dijital çağ dinamiklerini anlamak gerekmektedir. İnternet ve tabletler, doğru kullanıldığında faydalı eğitim araçları olsa da, kontrolsüz ve bilinçsizce kullanımları derin toplumsal ve bireysel sorunlara yol açmaktadır.

Çözüm, tamamen yasaklamaktan ziyade, kontrolün yetişkinin elinde olduğu, içeriğin (şiddet ve istismar unsuru olmayan) ve sürenin denetlendiği bilinçli teknoloji kullanımını teşvik etmekten geçmektedir. Eski neslin erdemlerini (sabır, kanaatkârlık) yeni neslin becerileriyle (hızlı adapte olma, dijital okuryazarlık) birleştiren bir yaklaşım, doyumsuzluk paradoksunu kırarak, daha sağlıklı ve dengeli bireyler yetiştirmenin anahtarı olacaktır.

 Harcanan bir nesil olarak, o güzel çocuklar, şimdi hangi sessiz limanda?

 O güzel çocuklar, kalabalık oyun bahçelerinden, bitmek bilmeyen maceralardan ve yanaklarında güneşi taşıyan kahkahalardan sonra, şimdi hayatın dingin sularında kendi “Sessiz Liman”larını buldular. Kimisi, bir zamanlar en sevdikleri oyuncağın kırık parçalarını sakladığı, anılarla örülü çocukluğunu yaşadığı evde huzur buldu. Kimisi, yorgun bir geminin sığınabileceği sonsuz bir denizde, rüzgârınfısıltısında çocukluğunun eski şarkılarını duydu. Onların limanı, ne taş duvarlarla çevrili bir korunak ne de haritada işaretli bir yerdi. Aksine, zamanın onları olgunlaştırdığı, aceleci adımların yavaşladığı ve ruhlarının çocukluk safiyetini bilge bir sessizlikle harmanladığı, sadece onlara ait bir iç dünya fısıltısıydı.

Ve o fısıltıda, kaybolan hiçbir şeyin gerçektenkaybolmadığını, sadece daha derin bir huzura dönüştüğünü anladılar.

The post DİDEM GÖRKAY YAZDI: TIKLA VE AL: YENİ NESLİN DOYUMSUZLUK PARADOKSU VE DİJİTAL DÜNYANIN ÇOCUKLUĞU appeared first on Malta Haber.

Malta Sağlık Bakanlığı’na bağlı Sağlığı Geliştirme ve Hastalıkları Önleme Direktörlüğü tarafından başlatılan Ultra-İşlenmiş Gıdalar Farkındalık Kampanyası, 4 Mart 2026 Çarşamba günü University of Malta Kütüphanesi önünde gerçekleştirilecek. Saat 09.00 ile 13.00 arasında düzenlenecek etkinlik, üniversite personeli ve öğrenciler başta olmak üzere tüm katılımcılara açık olacak.

Kampanya kapsamında, ultra-işlenmiş gıdaların uzun vadeli sağlık üzerindeki etkilerine dikkat çekilmesi ve daha bilinçli beslenme alışkanlıklarının teşvik edilmesi hedefleniyor. Etkinlikte ayrıca kurumun hazırladığı yeni tarif kitabının tanıtımı yapılacak; kitap dijital ortamda da erişime sunulacak.

Etkinlik süresince katılımcılara ücretsiz olarak şu hizmetler sunulacak:

• Kan şekeri ölçümü

• Tansiyon kontrolü

• Vücut Kitle İndeksi (BMI) analizi

• Kişiselleştirilmiş beslenme danışmanlığı

• Ruh sağlığı destek yönlendirmesi

• Sigara bırakma danışmanlığı

• Fiziksel aktivite odaklı eğlenceli mini meydan okumalar

Organizatörler, Malta’da giderek artan obezite oranlarına karşı erken farkındalık oluşturmanın önemine vurgu yaparak, katılımcıları sağlık kontrollerini yaptırmaya ve günlük beslenme alışkanlıklarını gözden geçirmeye davet ediyor.

Malta’da yaşam maliyetlerinden sonra en çok konuşulan başlıklardan biri hâline gelen halk sağlığı politikaları, özellikle üniversite gençliği arasında bu tür önleyici girişimlerle daha fazla görünürlük kazanmayı amaçlıyor.

Etkinlik ücretsiz olup, tüm üniversite personeli ve öğrencilerinin katılımına açıktır.

The post Dünya Obezite Günü Etkinliği; Malta’da “Ultra-İşlenmiş Gıdalar” İçin Farkındalık Kampanyası Başlatılıyor appeared first on Malta Haber.

Yeni uygulama, obezite karşıtı değil “adil alan paylaşımı” politikası olarak savunulsa da, ayrımcılık tartışmalarını alevlendirdi.

“Yan koltuğa taşan yolcu” ölçütü

Southwest’in açıklamasına göre, bir yolcunun vücut ölçüsü nedeniyle koltuğun yan kolçağını aşması halinde, ikinci bir koltuk satın alması gerekecek.

Daha önce benzer durumda olan yolcular, boş koltuk bulunması hâlinde ek ücret ödemeden uçabiliyor ya da sonrasında geri ödeme alabiliyordu. Ancak yeni sistemde ikinci koltuğun önceden satın alınması zorunlu olacak; geri ödeme ise yalnızca uçakta boş koltuk varsa yapılabilecek.

Uçuş günü ek koltuk alınmadıysa ve uçakta boş yer bulunmazsa, yolcu bir sonraki uçuşa aktarılabilecek. Uygulama aynı zamanda Southwest’in “serbest koltuk seçimi” modelinden “atanmış koltuk” sistemine geçişinin bir parçası.

Destekleyenler ve eleştirenler

Uygulamayı savunanlar, koltuk alanının adil paylaşımını ve diğer yolcuların konforunu öne çıkarıyor.

Eleştirenler ise politikanın beden ölçüsüne dayalı ayrımcılık oluşturduğunu, özellikle düşük gelirli art-ölçekli yolcuları zor durumda bırakacağını belirtiyor.

New York Post’un aktardığına göre, sosyal medyada binlerce kullanıcı Southwest’i “kilolu yolcuları cezalandırmakla” suçladı. Diğer yandan bazı yolcular, “sınırlı kabin alanında herkesin aynı ücreti ödeyip farklı konfor yaşamasının da adil olmadığını” savunuyor.

Avrupa’da durum ne?

Avrupa Birliği ülkelerinde benzer bir zorunluluk bulunmuyor. Ancak uzmanlar, bu tür politikaların ulaşım hakkı ve ayrımcılık yasağı ilkeleriyle çelişip çelişmediğinin ilerleyen dönemde AB hukukunda tartışılabileceğini belirtiyor.

Malta’da henüz hiçbir havayolu şirketi bu yönde bir düzenleme açıklamadı.

Kaynaklar:

• AP News – “Southwest Airlines’ new policy will affect plus-size travelers”

• Good Morning America – “Southwest Airlines extra space policy”

• New York Post – “Southwest ripped over controversial new plus-size policy”

• Washington Post – “Southwest moves toward assigned seating”

The post Kilolu yolculara “çifte ücret” tartışması: Southwest Airlines yeni uygulamayla gündemde appeared first on Malta Haber.

Yeni Vakalar 30 Milyonu Aşacak

Washington Üniversitesi bilim insanlarının yürüttüğü araştırma, önümüzdeki 25 yıl içinde küresel bir “kanser patlaması” yaşanacağını öngörüyor.

• 1990’da 9 milyon civarında olan kanser vakaları, 2023’te %100’ün üzerinde artarak 18,5 milyona çıktı.

• 2050’ye gelindiğinde vaka sayısının %61 artışla 30,5 milyona, kanser ölümlerinin ise %75 artışla 18,6 milyona ulaşacağı tahmin ediliyor.

Türkiye’de Kanser Vaka Sayısı 250 Bini Buldu

Türkiye’de de benzer bir artış dikkat çekiyor. Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Türkan Öztürk Topcu, ortalama yaşam süresinin uzamasının kanser riskini artırdığını belirtti.

• 2024 itibarıyla Türkiye’de yıllık yeni kanser vaka sayısı 250 bin civarında.

• Yıllık ölüm sayısı ise 132-140 bin arasında.

Türkiye’de en sık görülen kanser türleri:

• Erkeklerde: Akciğer (%25), Prostat (%13), Mesane

• Kadınlarda: Meme (%23), Tiroid (%11), Kalın bağırsak

“Acil Önlem Alınmalı”

Araştırmacılar, hükümetlere tütün kontrolü, obeziteyle mücadele ve HPV aşıları gibi önleyici tedbirleri artırma çağrısı yaptı.

• Cancer Research UK CEO’su Michelle Mitchell, “Önlenebilir nedenlere karşı mücadele araçları daha etkin kullanılmalı” dedi.

• Çalışmanın yazarlarından Dr. Lisa Force, birçok ülkede kanserle mücadele politikalarının yeterli önceliğe sahip olmadığını vurguladı.

• Raporda ayrıca ABD ve Avustralya’da alınan tütün kontrol önlemleri sayesinde ölüm oranlarında %30’un üzerinde düşüş sağlandığına dikkat çekildi.

Kaynak: Karar

The post 25 Yıl İçinde Küresel Kanser Patlaması: 18 Milyon Kişi Hayatını Kaybedebilir appeared first on Malta Haber.

İngiltere merkezli The Lancet dergisi tarafından ve Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) katkılarıyla obezite, zayıflık ve bunların önlenmesine ilişkin bir rapor yayımlandı.

2022 yılı verilerini içeren raporda, dünya genelinde 1 milyardan fazla insanın obeziteyle yaşadığı bildirildi.

​Yetişkinlerde obezite görülme oranı, 1990’dan bu yana iki kattan fazla, çocuklar ve ergenler (5 ila 19 yaş arası) arasında ise dört kat arttığı ifade edildi.

Obeziteden etkilenen toplam çocuk sayısı, 1990’daki 31 milyona kıyasla 2022’de yaklaşık 160 milyona ulaştığı kaydedildi.

2022’de yaklaşık 880 milyon yetişkinin obeziteyle yaşadığı vurgulandı.

Küresel obezite oranlarının kız çocuklarında yüzde 1,7’den 6,9’a, erkeklerde ise yüzde 2,1’den 9,3’e çıktığı kaydedildi.

Aynı dönemde çocuklar, ergenler ve yetişkinler arasında “zayıflık” oranlarının düştüğü ve bu durumun birçok ülkede obezitenin en yaygın “yetersiz beslenme” biçimi haline gelmesine yol açtığı kaydedildi.

Beslenme bozukluğu ve yetersiz beslenmenin aşırı kilo kadar zayıflığa neden olduğunun altı çizildi.

Obezite ve zayıflığın ise yetersiz beslenmenin bir biçimi olduğu ve birçok açıdan insanların sağlığına zarar verdiğine değinildi.

Küresel nüfus artışına rağmen, 2022’de 183 milyon kadın ve 164 milyon erkek zayıflıktan etkilenirken, 1990’da bu sayı erkeklerde 48, kadınlarda ise 45 milyon daha az olduğu ifade edildi.

Raporda, insanların obeziteden zayıflığa göre daha fazla etkilendiği vurgulanırken, 2022 ülkelerin yaklaşık üçte ikisinde obezite oranlarının, kız ve erkek çocuklarda zayıflık oranlarından daha yüksek olduğu bildirildi.

Dünya genelinde zayıf kız çocuklarının oranı 1990’da yüzde 10,3’ten 2022’de yüzde 8,2’ye, erkeklerde ise yüzde 16,7’den yüzde 10,8’e gerilediği ifade edildi.

Raporda, “Yetersiz beslenme, 5 yaş altı çocuk ölümlerinin yarısı, obezite, kalp-damar hastalıkları, diyabet ve bazı kanser gibi bulaşıcı olmayan hastalıklara da neden olabiliyor.” ifadeleri kullanıldı.

2022’de en yüksek zayıflık ve obezite oranlarına sahip ülkelerin, Pasifik ve Karayipler’deki ada ülkeleri ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika’daki ülkeler olduğu kaydedildi.

Kaynak: aa.com.tr

The post Dünya Genelinde 1 Milyardan Fazla İnsan Obeziteyle Yaşıyor appeared first on Malta Haber.

Halk Sağlığı Müfettişi Charmaine Gauci, Türkiye’deki obezite tedavisi görenlerde rastlanan botulizm vakalarına neyin yol açtığını görmeyi beklediklerini belirterek insanları botulinum enjekte etmeden önce tıbbi yardım almaya çağırdı.

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’nin (ECDC) Avrupa’daki sağlık yetkililerini uyardığını ifade eden Halk Sağlığı Müfettişi Profesör Charmaine Gauci, Malta’da şimdiye kadar hiçbir vaka olmadığını belirtti.

Şimdiye kadar 28 Şubat – 8 Mart 2023 tarihleri arasında İstanbul’da özel bir klinikte tedavi gören 53 Avrupa vatandaşında botulizm görüldüğünü belirten Gauci, bunun kusurlu bir botoks vakasından mı yoksa prosedürün düzgün yapılmamasından mı kaynaklandığından hala emin olunamadığını çünkü prosedürün de riskleri olduğunu söylemenin daha doğru olduğunu ifade etti.

Hissedilen semptomlar arasında yorgunluk ve nefes darlığı olduğunu belirten Prof. Charmaine Gauci, işlem sırasında riskler veya komplikasyonlar gelişebileceğinden, bu tedaviyi yapmadan önce, yapmaya istekli olanların doktor tavsiyesi alması gerektiğini söyledi.

Avrupa’da şu ana kadar herhangi bir ölüm bildirilmemiş olmasına rağmen, Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), botulizm riski nedeniyle Avrupa Birliği vatandaşlarına Türkiye’de obeziteye karşı mide tedavisi uygulamaktan kaçınmaları tavsiyesinde bulunuyor.

TVM

The post Sağlık müfettişi insanlara botulinum enjekte etmeden önce tıbbi yardım önerdi! appeared first on Malta Haber.

Türkiye’ye giden obezite hastalarına yapılan enjeksiyondan yayıldığı belirlenen botulizm vakasının ülkede olmadığını doğrulayan Malta sağlık yetkilileri 3 Şubat-1 Mart arasında Türkiye’ye gidenleri özellikle kendilerini yorgun hissediyorlarsa tıbbi yardım almaya çağırdı.

Malta Halk Sağlığı yetkilileri bazı Avrupa ülkelerinde görülen botulizm vakasının adada olmadığını doğruladı.

Obezite tedavisi için 3 Şubat-25 Şubat tarihleri arasıda Türkiye’ye giden hastalarda ortaya çıkan ve bu tedavi sırasında uygulanan nörotoksin botulinum enjeksiyonlarından yayıldığı tespit edilen 30 botulizm vakası tespit edildi.

28 Şubat ve 8 Mart tarihleri arasında ise İstanbul ve İzmir’deki iki özel hastanede aynı enjeksiyonu yaptıran 53 hastada daha botulizm vakası bildirildi.

Halk Sağlığı Müfettişliği açıklamasında 3 Şubat – 1 Mart arasında intragastrik nörotoksin botulinum enjeksiyonu için Türkiye’ye seyahat eden kişileri özellikle kendilerini yorgun hissediyorlarsa, nefes almakta, yutkunmakta zorluk çekiyorlarsa tıbbi yardım almaya çağırdı.

Botulizm, esasta Clostridum botulinum bakterisinden elde edilen BoNT ürünlerinin neden olduğu bir hastalıktır.

Botulizmin besinlerden, bağırsaklardan, bebeklerden ve yaralardan olmak üzere dört doğal yoldan bulaşır doğal olmayan iki botulizm türünün bulaşma şekli ise solunum ve iyatrojeniktir.

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi, Avrupa Birliği (AB) vatandaşlarını Türkiye’de obezite için BoNT ile intragastrik tedavilerden kaçınmaya çağırdı.

Türkiye’ye giden obezite hastalarına yapılan enjeksiyondan yayıldığı belirlenen botulizm vakalarının bazı Avrupa ülkelerinde görülmesi üzerine Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) şu an için botulizm gelişme riski yüksek olduğundan hastaları Türkiye’de obezite için BoNT ile intragastrik tedavilerden kaçınmaya çağırdı.

Botulizm vakalarıyla bağlantılı olarak şu ana kadar bir ölüm bildirilmedi.

TVM

The post Türkiye’den Avrupa’ya yayıldı: Malta’da botulizm vakası yok! appeared first on Malta Haber.