Malta ve Gozo’da atık ayrıştırma 14 Nisan 2023’ten bu yana haneler, işletmeler, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları için zorunlu. Resmî atık toplama rehberine göre herkes atığını doğru torbaya veya doğru toplama kanalına koymakla yükümlü.

“Mixed waste” plastik çöp değildir

Buradaki en önemli nokta şu: “Mixed waste” adı, her şeyin karışık şekilde atılabileceği anlamına gelmiyor.

Siyah torba, WasteServ’in ifadesiyle “geri dönüştürülemeyen atıklar” içindir. Yani plastik şişe, temiz plastik kap, karton kutu, temiz metal kutu gibi geri dönüştürülebilir ambalajlar siyah torbaya değil, gri veya yeşil geri dönüşüm torbasına konulmalıdır.

Siyah torbaya neler atılabilir?

Resmî rehberlere göre siyah “mixed waste” torbasına şu tür atıklar konulabilir:

Kirli paketler, çikolata ve şeker ambalajları, cips/snack paketleri, kirli take-away kutuları, yağlı veya kirli alüminyum folyo, pişirme kâğıdı, streç film, yapışkan bant, etiketler, stickerlar, fotoğraflar, lamine kâğıtlar, folyo/parlak kaplamalı hediye kâğıtları, kahve kapsülleri ve podları, diş macunu tüpleri, ıslak mendiller, kullanılmış süngerler, temizlik bezleri, lastik eldivenler, sigara izmariti ve külü, toz, kırık seramik, kırık Pyrex, küçük kırık aynalar, CD’ler, mumlar, pamuk pedler, kulak çubukları, tıraş bıçakları, evcil hayvan kumu, bebek bezi ve hijyenik ürünler siyah torbaya atılabilecek örnekler arasında yer alıyor.

Kısaca söylemek gerekirse: kirli, geri dönüştürülemeyen, organik olmayan ve özel toplama gerektirmeyen küçük evsel atıklar siyah torbaya gider.

Siyah torbaya neler atılmaz?

Siyah torba da “her şeyi at” torbası değildir. Piller, elektronik cihazlar, tarihi geçmiş ilaçlar, şırıngalar, gaz tüpleri ve işaret fişekleri siyah torbaya atılmamalıdır. WasteServ’e göre elektronik atıklar Civic Amenity Site noktalarına götürülmeli; 50 santimetreden küçük elektronik eşyalar Roadshow Truck noktalarına da bırakılabilir.

Tarihi geçmiş veya kullanılmayan ilaçlar ise yetkili eczanelere bırakılabilir. Ancak şırınga ve EpiPen gibi biyolojik risk taşıyan ürünler eczaneye götürülmemeli; özel kesici-delici atık kaplarında Civic Amenity Site noktalarına teslim edilmelidir.

Beyaz torba ve gri/yeşil torbayla karıştırmayın

Beyaz torba organik atık içindir. Çiğ veya pişmiş yemek artıkları, sebze-meyve kabukları, ekmek, makarna, et, balık, kemik, yumurta kabuğu, çay poşeti, öğütülmüş kahve, yemekle kirlenmiş peçete gibi atıklar beyaz torbaya gider.

Gri veya yeşil torba ise geri dönüştürülebilir ambalajlar içindir. Temiz karton, kâğıt, plastik şişe, plastik kap, temiz plastik poşet, deterjan şişesi, şampuan şişesi, metal kutu, içecek kutusu, temiz alüminyum kaplar, süt ve meyve suyu kartonları bu torbaya konulabilir. Bu ürünlerin mümkün olduğunca temiz veya çalkalanmış olması geri dönüşüm sürecini kolaylaştırır.

Toplama günleri de önemli

Malta’da yalnızca doğru torbayı kullanmak yetmiyor; doğru gün ve saatte dışarı çıkarmak da gerekiyor. ERA’nın duyurusuna göre organik atıklar pazartesi, çarşamba ve cuma; siyah torba yani mixed waste salı ve cumartesi; gri veya yeşil geri dönüşüm torbaları perşembe günü toplanıyor. Cam atıklar ise ayın birinci ve üçüncü cuma günü toplanıyor.

Ayrıca 1 Temmuz 2024’ten itibaren mixed waste için şeffaf siyah torba uygulaması öne çıkarıldı. Amaç, görevlilerin torbaları açmadan içerik kontrolü yapabilmesini kolaylaştırmak.

Yanlış torbaya ceza var

Malta’da yanlış torbaya atık koymanın yaptırımı da var. ERA, zorunlu ayrıştırma kurallarına uymayan haneler ve işletmeler için uyarı ve para cezası uygulanabileceğini duyurdu. Haneler için ilk ihlalde resmî uyarı, ikinci ihlalde 25 euro, üçüncü ihlalde 50 euro ceza öngörülüyor. İşletmelerde ise ikinci ihlal 75 euro, üçüncü ihlal 150 euro ceza anlamına geliyor. Yanlış günde çöp çıkarmanın ayrıca 150 euro cezası bulunuyor.

Malta’ya yeni gelen Türkler için bu konu küçük bir gündelik ayrıntı gibi görünebilir; ancak aslında kira düzeninden apartman yaşamına, komşuluk ilişkilerinden belediye cezalarına kadar doğrudan günlük hayatı etkiliyor. Özellikle apartmanlarda yanlış torba kullanımı yalnızca bireysel ceza riski doğurmuyor; bina sakinleriyle sorun yaşanmasına da yol açabiliyor.

En pratik kural şu: Yemek artığı beyaz torbaya, temiz ambalaj gri/yeşil torbaya, geri dönüştürülemeyen kirli küçük evsel atık siyah torbaya gider. Elektronik, pil, ilaç, şırınga ve gaz tüpü ise hiçbir evsel torbaya atılmaz.

The post Malta’da “mix çöp” ne demek? Siyah torbaya ne atılır, ne atılmaz? appeared first on Malta Haber.

Sandıklar 30 Mayıs Cumartesi günü saat 07.00’de açıldı ve 22.00’ye kadar kesintisiz açık kalacak. Oy kullanacak kişilerin, oy belgelerinde belirtilen sandık merkezine gitmesi gerekiyor. Malta’da sandık merkezleri çoğunlukla okullarda kuruluyor.

Kimler oy kullanabilir?

Malta genel seçimlerinde oy kullanma hakkı, seçmen kütüğünde yer alan Malta vatandaşlarına ait. Seçim Komisyonu’nun genel seçim rehberine göre seçmen olarak kayıtlı olabilmek için kişinin Malta vatandaşı olması, en az 16 yaşında bulunması ve Malta’da ikamet şartlarını karşılaması gerekiyor.

Bu nedenle Malta’da oturum kartı, çalışma izni, öğrenci vizesi veya uzun süreli ikamet hakkı bulunan yabancılar, Malta vatandaşı olmadıkları sürece genel seçimde oy kullanamıyor.

Bu nokta özellikle Malta’da yaşayan Türkler ve diğer üçüncü ülke vatandaşları için önemli. Yerel hayatı, kira piyasasını, çalışma izinlerini, göç politikalarını ve kamu hizmetlerini doğrudan etkileyen bir seçim olsa da genel seçim sandığında oy hakkı vatandaşlıkla sınırlı.

Oy kullanmak zorunlu mu?

Malta’da oy kullanmak zorunlu değil. Oy hakkı bulunan bir seçmen sandığa gitmezse, bu tek başına bir yaptırıma yol açmıyor. Ancak Malta’da seçimlere katılım geleneksel olarak yüksek olduğu için partiler seçim günü boyunca seçmeni sandığa götürmeye yönelik yoğun bir saha çalışması yürütüyor.

Oy belgesi olmadan oy kullanılamıyor

Oy kullanacak kişilerin seçim belgesini yanında götürmesi gerekiyor. Seçim Komisyonu’nun rehberine göre oy belgesi olmadan sandıkta oy kullanmak mümkün değil.

Oy belgesi, seçmenin hangi sandık merkezinde oy kullanacağını da gösteriyor. Bu nedenle seçmenlerin farklı bir merkeze giderek oy kullanması mümkün değil.

Sandık çevresinde nelere dikkat edilmeli?

Seçim günü sandık çevresinde en önemli kural, seçmenin serbest iradesine müdahale edilmemesi. Seçim Komisyonu, seçmenin oy hakkını özgürce kullanmasını engelleyen veya zorlaştıran kişilerin kanuna göre suç işlemiş sayılacağını hatırlatıyor.

Bu nedenle göçmenler açısından da dikkat edilmesi gereken birkaç pratik nokta var:

Bir seçmeni belirli bir partiye veya adaya oy vermesi için zorlamak, baskı kurmak ya da sandığa gitmesini engellemek ciddi sonuç doğurabilir.

Sandık merkezlerinde tartışma çıkarmaktan, parti propagandası yapmaktan veya seçmenleri yönlendirmeye çalışmaktan kaçınılmalı.

Oy kullanma hakkı olmayan kişilerin sandık alanlarında gereksiz kalabalık oluşturması doğru değildir.

Seçim günü ülkede siyasi tansiyon yükselse bile okul, sandık merkezi ve parti binaları çevresinde dikkatli ve sakin davranmak önemlidir.

Parti araçlarıyla sandığa gitmek yasak mı?

Times of Malta’nın aktardığına göre partiler ve aday ekipleri seçim günü seçmenleri sandığa götürmek için yoğun bir organizasyon yürütüyor. Bazı yerel ekipler, ihtiyaç duyan seçmenlere ulaşım sağlıyor; engelli veya yaşlı seçmenler için özel araçlar ve tekerlekli sandalye desteği de hazırlanıyor.

Bu uygulama Malta siyasetinde bilinen bir seçim günü pratiği. Ancak seçmenin ulaşım desteği alması, oy tercihini açıklama veya belirli bir adaya oy verme zorunluluğu anlamına gelmez. Oy gizlidir ve seçmenin tercihi sandıkta kendisine aittir.

Sosyal medya paylaşımlarında dikkat

Malta’da seçimden önceki “sessizlik” veya “reflection day” uygulaması nedeniyle siyasi kampanya faaliyetlerinin durması bekleniyor. Bu konu özellikle sosyal medya çağında sık sık tartışma yaratıyor.

Göçmenler açısından en güvenli yaklaşım şudur: Seçim günü ve sandıklar kapanana kadar belirli bir partiye veya adaya açık destek çağrısı yapan, seçmeni yönlendiren, propaganda niteliği taşıyan paylaşımlardan kaçınmak gerekir.

Kişisel görüş paylaşımı ile seçmeni etkilemeye dönük aktif kampanya arasındaki çizgi sosyal medyada belirsizleşebilir. Bu yüzden özellikle işletme sayfaları, topluluk grupları, haber sayfaları ve geniş kitlelere ulaşan hesaplar daha dikkatli olmalı.

Sonuçlar ne zaman belli olur?

Sandıklar saat 22.00’de kapandıktan sonra sandık kutuları önce uzlaştırma sürecinden geçirilecek. Bu aşamada kullanılan oy belgeleri ile geçerli oy pusulaları karşılaştırılıyor. Daha sonra sandık kutuları Naxxar’daki sayım merkezine taşınıyor.

Times of Malta’nın aktardığına göre oyların ayrıştırılması pazar sabahı başlayacak. Sandıklar açıldıkça parti temsilcileri oy eğilimini takip edecek ve ilk tablo genellikle resmî sonuçtan önce ortaya çıkacak.

Kesin olmayan ilk siyasi tablo pazar günü içinde netleşebilir. Ancak aday bazlı resmî sonuçların, 13 seçim bölgesindeki sayım tamamlandıktan sonra pazarı pazartesiye bağlayan saatlerde açıklanması bekleniyor.

Kutlamalar ve güvenlik: Göçmenler neye dikkat etmeli?

Malta’da seçim sonuçları netleştiğinde parti binaları çevresinde ve bazı ana yollarda kutlamalar yapılması beklenebilir. Konvoylar, korna sesleri, bayraklar ve kalabalıklar özellikle büyük parti merkezlerinin çevresinde yoğunlaşabilir.

Bu nedenle çocuklu ailelerin, öğrencilerin ve gece çalışacak kişilerin pazar günü ve pazartesi sabahı ulaşım planlarını dikkatli yapması iyi olur. Araç kullananların parti konvoyları ve kalabalık bölgelerde daha temkinli hareket etmesi gerekir.

Özellikle göçmen topluluklar açısından en doğru tutum, seçim sonucuna dair tartışmalarda sakin kalmak, provokatif paylaşımlardan kaçınmak ve kalabalık kutlama alanlarında gereksiz risk almamaktır.

Bu seçimde oy kullanamayan binlerce göçmen, seçim sonucundan doğrudan etkilenecek. Yeni hükümetin çalışma izinleri, oturum süreçleri, konut politikası, kira piyasası, toplu taşıma, eğitim, sağlık ve yabancı iş gücü politikalarına yaklaşımı Malta’da yaşayan Türkler için günlük hayatı belirleyecek.

Bu yüzden Malta’daki göçmenler için seçim yalnızca vatandaşların sandık tercihi değil, aynı zamanda önümüzdeki yıllarda ülkedeki yaşam şartlarının nasıl şekilleneceğine dair önemli bir gösterge.

Bugün sandığa gidenler Malta’nın siyasi geleceğini belirlerken, ülkede yaşayan göçmenler de sonuçların çalışma hayatı, oturum izinleri, konut krizi ve kamu hizmetleri üzerindeki etkisini yakından takip edecek.

The post Malta Seçim Rehberi: Göçmenler nelere dikkat etmeli? appeared first on Malta Haber.

Labour’un önerisine göre 3–11 yaş arası çocuklar için Maltaca çizgi film, oyun, film ve televizyon okuma programlarına yatırım sürdürülecek. Parti ayrıca çocuklara yönelik daha fazla Maltaca görsel-işitsel üretim yapılmasını, günlük televizyon programları ve internet üzerinden erişilebilecek çevrim içi içeriklerin artırılmasını hedefliyor.

Manifestoda dikkat çeken bir diğer başlık, iş yerleri ve mağazalarda Maltaca ile İngilizcenin birlikte kullanılmasını teşvik edecek ücretsiz çeviri ve terminoloji hizmetleri oldu. Buna göre özel işletmeler, tabelalarını ve iş yeri içi yönlendirmelerini iki dilli hale getirmek istediklerinde destek alabilecek. Amaç, Maltacanın yalnızca resmî belgelerde değil, günlük ticarette ve kamusal alanda da daha görünür hale gelmesi.

Labour ayrıca Maltaca için dijital araçlar geliştirmeyi de vaat ediyor. Parti, Microsoft ile yerelleştirilmiş Maltaca veri setleri üzerinde çalışıldığını ve bunun Maltaca konuşmayı metne çevirme teknolojilerini geliştirmeyi hedeflediğini açıkladı. Planlar arasında Maltaca metinden sese sistemleri ve disleksi yaşayan öğrencilerin okumasına yardımcı olacak Maltaca destekli bir “okuma kalemi” de bulunuyor.

Bu vaatlerin bir başka sembolik ayağı ise Pietà’daki tarihi Ville Frere’nin restorasyonu. Labour, Mikiel Anton Vassalli ile bağlantılı bu tarihi alanın bir bölümünü Maltaca için özel bir merkeze dönüştürmeyi planlıyor. Vassalli, Malta’da genellikle Maltaca dilinin babası olarak anılıyor.

The post Maltaca için yeni vaat: Çocuklara içerik, işletmelere çeviri, yapay zekâ destekli araçlar appeared first on Malta Haber.

Malta Daily ve Lovin Malta’nın aktardığına göre Abela, sanatçıların toplumun yaşam kalitesine katkı sağladığını belirterek, bu desteğin Malta’daki yaratıcı sektörün güçlenmesine yardımcı olacağını söyledi. Programın yerel sanatçıların üretimlerine yatırım yapmasını kolaylaştırması ve kültür-sanat alanında daha sürdürülebilir bir ekonomik yapı oluşturması hedefleniyor.

Önerinin ayrıntıları henüz tam olarak açıklanmış değil. Bu nedenle hangi harcamaların kapsama gireceği, başvuru şartları, bireysel sanatçılar ile kültür-sanat işletmelerinin programa nasıl dahil edileceği ve desteğin hangi kurum üzerinden yürütüleceği gibi başlıklar netleşmeyi bekliyor.

Bu adım, Malta’nın son dönemde yaratıcı endüstriler, dijital ekonomi, oyun sektörü, yapay zekâ ve inovasyon alanlarını ekonomik büyüme stratejisinin parçası haline getirme çabalarıyla birlikte değerlendiriliyor. Aynı paket içinde araştırma ve inovasyon harcamalarına yönelik vergi teşvikleri, dijital dönüşüm destekleri ve e-spor yatırımları da gündeme geldi.

The post Malta’da sanatçılara 50 bin euroya kadar harcama desteği önerisi appeared first on Malta Haber.

Times of Malta’nın aktardığına göre düzenleme, özellikle yol güvenliği ve sektör denetimi gerekçesiyle hazırlanıyor. Yeni kurallar kapsamında Transport Malta, ride-hailing uygulamalarından gerçek zamanlı veri alarak sürücülerin direksiyon başında ne kadar süre geçirdiğini takip edebilecek. Mevcut 12 saatlik günlük sürüş sınırını aşan sürücülere önce uyarı, ardından 500 euroya kadar para cezası ve son aşamada sürücü etiketinin askıya alınması gibi yaptırımlar uygulanabilecek.

Yeni sistemin en dikkat çeken başlıklarından biri yüz tanıma kontrolü olacak. Y-plate sürücülerinin, aracı gerçekten kendilerinin kullandığını doğrulamak için her üç saatte bir yüz tanıma sistemiyle giriş yapması gerekecek. Bu adımın, kayıtlı olmayan kişilerin başka sürücülere ait hesaplar üzerinden çalışmasını engellemeyi amaçladığı belirtiliyor.

Düzenlemeyle birlikte Y-plate sürücüsü olmak isteyen kişiler için en az iki yıllık sürüş deneyimi şartı da getirilecek. Ayrıca Y-plate araçların sokakta park etmesine yönelik kademeli ceza sistemi uygulanacak. Kurallara aykırı parkta cezanın 100 eurodan başlayıp 500 euroya kadar çıkması bekleniyor. Araçların gündüz en fazla iki saat, gece ise en fazla bir saat sokakta park edebilmesine izin verilecek ve park sırasında Transport Malta’ya ait saat göstergesinin araçta bulundurulması gerekecek.

Malta’da yaklaşık 5 bin Y-plate aracın günlük 55 bin civarında yolculuk yaptığı, sektörün yıllık toplam yolculuk sayısının ise yaklaşık 20 milyona ulaştığı bildiriliyor. Hükümet, mevcut yapıda platformların yeterince denetlenmediği, hem işçi hakları hem de yol güvenliği açısından daha güçlü bir çerçeveye ihtiyaç duyulduğu görüşünde.

Yeni kurallar sadece sürücüleri değil, filo şirketlerini ve platformları da etkileyecek. Araç sahibi olup sürücü çalıştıran filo şirketleri için “her sürücüye bir araç” şartı gündeme geliyor. Times of Malta’ya konuşan sektör kaynakları, birçok filonun aynı aracı vardiyalı olarak iki ya da üç sürücüyle çalıştırdığını belirterek bu kuralın sektörü ciddi şekilde etkileyeceğini savundu. Büyük filoların ayrıca her 50 araç için bir tekerlekli sandalye erişimine uygun araç bulundurması gerekecek; bu araçlar için 10 bin euroluk hibe imkânı sunulabilecek.

Platformların Transport Malta’ya ödediği ücretlerde de ciddi artış bekleniyor. Yeni sistemde ücretler, platform üzerinden yapılan yolculuk sayısına göre belirlenecek. Yılda 50 bine kadar yolculuk sağlayan platformlar için asgari ücret 5 bin euro olacak; yılda 15 milyondan fazla yolculuk sağlayan platformlarda ise bu ücret 320 bin euroya kadar çıkabilecek.

The post Malta’da taksi plaka sistemine büyük değişiklik geliyor: Sürücülere 3 saatte bir yüz tanıma kontrolü appeared first on Malta Haber.

Ben Dr. Daniel Attard. Maltalı bir avukatım ve çalışmalarımız ağırlıklı olarak göçmenlik, ikamet, iş, vergi ve sınır ötesi danışmanlık konularına odaklanmaktadır. Yıllar boyunca, özellikle ikamet statüsü, yer değiştirme veya uzun vadeli yerleşim söz konusu olduğunda, Malta’nın yasal ve idari sistemlerinde yol göstermeye ihtiyaç duyan bireylere, ailelere ve işletmelere yardımcı oldum.

Beni bu alana çeken şey, göçmenlik hukukunun hukuk, politika ve gerçek insan yaşamlarının kesiştiği noktada yer almasıdır. İkamet izni asla sadece bir belge değildir. Çoğu insan için, çalışıp çalışamayacaklarını, kira ödeyebileceklerini, hizmetlere erişebileceklerini, ailelerini istikrarlı tutabileceklerini ve geleceklerini planlayabileceklerini belirler. Hukuki karmaşıklık ve insani etki kombinasyonu, bu alanda daha da uzmanlaşmama neden oldu.

The post Göç hukuku uzmanı Avukat Daniel Attard: Digital Nomad’dan Single Permit’e geçiş mümkün mü? appeared first on Malta Haber.

Malta’da yaşayan Türkiye vatandaşları Kadir Gecesi’nde Diyanet görevlisi Edip Akyol ile bir araya gelerek Pieta’da teravih namazını eda etti.

Pieta’da bir araya gelen Türk topluluğundan yaklaşık 40 kişi ve Ramazan ayı boyunca Malta’ya gelen Diyanet görevlisi Edip Akyol ile dün akşam bir araya gelerek teravih namazı kıldı.

Yatsı ve teravih namazlarının ardından tespih namazını da birlikte kılan topluluk Kadir Gecesi’ni dua ve ibadetle idrak etti.

İbadetin ardından topluluk ile sohbet eden Akyol, Asr suresi özelinde Müslüman için zamanın değeri; hakkı ve sabrı tavsiye etmek konularını değerlendirdi.

The post Malta’da yaşayan Türkler Kadir Gecesi’nde teravih namazında buluştu! appeared first on Malta Haber.