Malta’da özel kiralık konut piyasasında yaşanan krizin boyutu, Solidarjetà tarafından yayımlanan yeni bir araştırmayla bir kez daha gözler önüne serildi. Ekonomist Calvin Vella imzalı “An Analysis of Affordability in the Private Rental Market in Malta” başlıklı çalışma, artan kiraların ücret artışları ve hayat pahalılığı düzenlemelerini açık ara geride bıraktığını ortaya koyuyor.
Araştırmaya göre, incelenen 38 farklı senaryodan yalnızca üçünde haneler ortalama (median) kira bedelini karşılayabiliyor. Üstelik bu sınırlı örneklerde dahi konutun “erişilebilir” sayılabilmesi ancak devlet destekleri sayesinde mümkün olabiliyor.
Çalışmanın en dikkat çekici bulgularından biri, yıllık brüt geliri 35 bin ya da 40 bin euro olan hanelerin dahi Malta’daki çoğu yerleşim bölgesinde ortalama kira bedellerini karşılayamaması. Örneğin yıllık 35 bin euro kazanan tek bir kişinin, Malta’daki hiçbir bölgede bir, iki ya da üç odalı bir dairenin ortalama kirasını ödeyemediği tespit edildi.
Araştırma, konut giderlerinin gelirin yüzde 25’ini geçmemesi gerektiğini esas alan yaygın “erişilebilirlik” ölçütünün yüzde 30’a çekilmesinin de tabloyu anlamlı biçimde değiştirmediğini gösteriyor. Devlet destek sınırındaki tek bir kişinin, yüzde 25’lik eşiğe göre yalnızca 20 bölgeden 3’ünde bir yatak odalı daireyi karşılayabildiği; bu oran yüzde 30’a çıkarıldığında ise yalnızca üç bölgenin daha eklenebildiği belirtiliyor.
Eurostat verilerine göre, hane gelirinin yüzde 40’ından fazlasının konuta gitmesi “aşırı yük” (overburdened) olarak tanımlanıyor. Solidarjetà’nın çalışması, senaryoların büyük çoğunluğunun bu kategoriye girdiğini ortaya koyuyor. Örneğin yıllık 35 bin euro kazanan tek ebeveynli bir hanenin, 44 bölgenin 27’sinde aşırı yük altında kaldığı hesaplandı. Üstelik bu rakamlara elektrik, su ve diğer temel giderler dahil değil.
Raporda çözüm önerilerine de yer veriliyor. Buna göre kira artışlarına üst sınır getirilmesi, Konut Yardımı Programı’nın kapsamının genişletilmesi ve desteklerin kademeli olarak azaltıldığı bir sistemle “yardım tuzağının” önlenmesi gerekiyor. Çalışma, Malta’da konut krizinin artık yalnızca düşük gelir gruplarını değil, orta gelirli haneleri de ciddi biçimde zorladığını net biçimde ortaya koyuyor.
