Avrupa Birliği, özellikle son yıllarda kamuoyunda ciddi tepki çeken “satılamayan ama yakılan” ürün uygulamasına karşı önemli bir adım attı. Yeni yürürlüğe giren düzenlemeyle birlikte, moda sektöründe yıllardır süregelen bir pratik büyük ölçüde sona eriyor.
Satılmayan Giysiler Artık İmha Edilemeyecek
Avrupa Birliği tarafından kabul edilen yeni Eko-Tasarım Tüzüğü (Ecodesign for Sustainable Products Regulation – ESPR) kapsamında, moda markalarının satılamayan tekstil ürünlerini ve ayakkabıları imha etmesi büyük ölçüde yasaklandı.
19 Temmuz itibarıyla yürürlüğe girecek olan düzenleme; başta giyim ve ayakkabı olmak üzere tüketici ürünlerinde israfı azaltmayı, ürün yaşam döngüsünü uzatmayı ve şirketleri daha sürdürülebilir iş modellerine yönlendirmeyi hedefliyor.
Yeni kurallar çerçevesinde:
• Satılamayan tekstil ve ayakkabı ürünlerinin yakılması veya çöpe atılması artık mümkün olmayacak.
• Şirketler, bu ürünleri geri dönüştürmek, yeniden kullanıma sunmak ya da bağışlamak gibi alternatif yöntemlere yönelmek zorunda kalacak.
• Büyük moda firmaları için bu yasak doğrudan geçerli olurken, küçük ve orta ölçekli işletmeler için belirli geçiş süreleri tanınacak.
Şirketlere Şeffaflık Yükümlülüğü Geliyor
Düzenleme yalnızca imhayı yasaklamakla kalmıyor; aynı zamanda şirketlere satılamayan ürün miktarlarını açıklama zorunluluğu da getiriyor. Böylece tüketiciler ve denetleyici kurumlar, markaların üretim ve stok yönetimi politikalarını daha yakından takip edebilecek.
AB yetkilileri, bu adımın özellikle “hızlı moda” (fast fashion) sektöründe yıllardır süregelen aşırı üretim sorununu sınırlamayı amaçladığını belirtiyor.
Çevresel Etkiyi Azaltma Hedefi
Avrupa Komisyonu verilerine göre, AB genelinde her yıl milyonlarca ton tekstil atığı ortaya çıkıyor ve bunların önemli bir bölümü kullanılmadan imha ediliyor. Yeni düzenlemenin; karbon emisyonlarını azaltması, doğal kaynak kullanımını sınırlaması ve döngüsel ekonomi modeline geçişi hızlandırması bekleniyor.
Malta’da faaliyet gösteren perakende zincirleri ve ithalatçılar da bu düzenleme kapsamında üretim ve stok stratejilerini yeniden gözden geçirmek zorunda kalacak. Özellikle adada faaliyet gösteren giyim mağazaları için bağış, yeniden satış ve geri dönüşüm gibi alternatif lojistik modellerin ön plana çıkması öngörülüyor.
