Avrupa Parlamentosu, düzensiz göçle mücadeleyi sertleştiren ve insan hakları savunucularının yoğun eleştirilerine neden olan yeni “Geri Dönüş Tüzüğü”nü kabul etti. Muhafazakâr ve aşırı sağ partilerin desteğiyle geçen düzenleme, AB ülkelerine göçmenleri Avrupa dışındaki geri gönderme merkezlerine sevk etme ve belirli durumlarda ev araması yapma yetkisi tanıyor.
Yeni kurallar kapsamında, iltica başvurusu reddedilen veya Avrupa Birliği’nde kalma hakkı bulunmayan üçüncü ülke vatandaşları, AB dışındaki ülkelerde kurulacak “geri dönüş merkezlerine” gönderilebilecek. Bu merkezler, kişinin menşe ülkesine geri gönderilmeden önce tutulacağı geçiş noktaları olarak kullanılabilecek.
Düzenleme ayrıca sınır dışı süreçlerini hızlandırmayı amaçlıyor. Yetkililere biyometrik veri toplama, kişisel eşyalara el koyma ve göçmenlerin bulunduğu düşünülen konutlarda arama yapma gibi yeni yetkiler tanınıyor. İnsan hakları örgütleri ise bu yetkilerin kötüye kullanılabileceği ve temel hakları zedeleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Yasa, Avrupa’da son yıllarda yükselen göç karşıtı siyasi atmosferin bir yansıması olarak görülüyor. Avrupa Komisyonu verilerine göre, AB’de ülkeden ayrılması gereken kişilerin yalnızca yaklaşık yüzde 20’si fiilen geri gönderilebiliyor. Yeni düzenleme ile bu oranın artırılması hedefleniyor.
Ancak eleştiriler de sert. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri ve çok sayıda sivil toplum kuruluşu, geri gönderme merkezlerinin “hukuki denetimden uzak alanlara” dönüşebileceğini ve geri göndermeme (non-refoulement) ilkesinin zayıflayabileceğini savunuyor.
Malta, Akdeniz göç rotasının önemli ülkelerinden biri olarak AB göç politikalarındaki değişimlerden doğrudan etkileniyor. Yeni düzenleme özellikle düzensiz göçle mücadelede daha sert uygulamaların önünü açarken, göç ve iltica politikalarının önümüzdeki dönemde Avrupa genelinde daha sıkı hale geleceğinin de işareti olarak değerlendiriliyor. Düzenleme doğrudan yasal oturum sahibi Türk vatandaşlarını hedef almasa da, AB’nin göç yönetiminde güvenlik ve geri gönderme odaklı yeni yaklaşımını ortaya koyuyor.
