Avrupa Birliği, iltica başvurusu reddedilen ve ülkede kalma hakkı bulunmayan kişilerin daha hızlı sınır dışı edilmesini hedefleyen kapsamlı bir göç düzenlemesi üzerinde çalışıyor. Yeni plan, bir AB ülkesinde verilen sınır dışı kararının tüm Birlik genelinde tanınmasını ve uygulanmasını öngörüyor.
Avrupa Komisyonu tarafından 2025 yılında sunulan ve halen yasama sürecinde bulunan düzenleme kapsamında, sınır dışı edilmesi gereken kişilerin üye ülkeler arasında dolaşarak süreci uzatmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Bu amaçla oluşturulacak “Avrupa Geri Dönüş Emri” sistemi sayesinde, bir ülkede alınan karar diğer AB ülkeleri tarafından da doğrudan uygulanabilecek.
AB Dışında “Geri Dönüş Merkezleri” Kurulabilecek
Düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri ise AB dışındaki üçüncü ülkelerde kurulabilecek “geri dönüş merkezleri” (return hubs) oldu. Buna göre, menşe ülkeleri tarafından geri kabul edilmeyen veya sınır dışı işlemleri uzun süren kişiler, AB dışındaki ülkelerde oluşturulacak merkezlere gönderilebilecek. Avrupa Komisyonu, bu merkezlerin ancak uluslararası hukuk ve insan hakları standartlarına uygun ülkelerle yapılacak anlaşmalar çerçevesinde kurulabileceğini belirtiyor.
Taslak düzenleme ayrıca, sınır dışı sürecinde yetkililerle iş birliği yapmayan kişiler için daha sert yaptırımlar öngörüyor. Belirli durumlarda gözaltı sürelerinin uzatılması ve elektronik takip gibi uygulamalar da gündemde bulunuyor.
Çocuklu Aileler de Kapsamda
Avrupa Parlamentosu’nun ilgili komitesinde kabul edilen son metinde, çocuklu ailelerin de son çare olarak ve belirli şartlar altında bu süreçlerde tutulabilmesinin önü açıldı. Ancak çocuk hakları ve insan hakları kuruluşları, bu uygulamaların ciddi riskler taşıdığı görüşünde.
Neden Gündeme Geldi?
AB verilerine göre, hakkında sınır dışı kararı verilen kişilerin yalnızca yaklaşık dörtte biri fiilen Birlik topraklarından ayrılıyor. Avrupa Komisyonu, mevcut sistemin yeterince etkili olmadığını ve yeni düzenlemenin bu oranı artırmayı amaçladığını savunuyor.
Düzenleme doğrudan yasal oturum ve çalışma iznine sahip Türk vatandaşlarını hedef almıyor. Ancak AB genelinde düzensiz göç, iltica ve sınır dışı süreçlerinde daha sıkı bir döneme girildiğinin işareti olarak değerlendiriliyor. Özellikle Malta gibi yoğun göç alan ülkelerde, geri dönüş ve sınır yönetimi politikalarının önümüzdeki yıllarda daha da sertleşmesi bekleniyor. Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu ile üye ülkelerin nihai onayı gerekiyor.
