Malta Üniversitesi Uzay Bilimleri ve Astronomi Enstitüsü’nden Dr. Andrea DeMarco liderliğindeki proje, radyo astronomisi için özel olarak geliştirilen bir yapay zekâ modeli üzerine kurulu. STRADA, “Self-supervised Transformers for Radio Astronomy Discovery Algorithms” ifadesinin kısaltması olarak kullanılıyor.

Proje, Malta Üniversitesi’nin yanı sıra İtalya Ulusal Astrofizik Enstitüsü’ne bağlı Katanya Astrofizik Gözlemevi ve Edinburgh Üniversitesi’nden araştırmacıların katkısıyla yürütülüyor. Çalışma, Xjenza Malta’nın Research Excellence Programme desteğiyle finanse ediliyor.

Radyo teleskopları, klasik optik teleskoplardan farklı olarak görünür ışık yerine uzaydan gelen radyo dalgalarını ölçüyor. Bu yöntem, gökyüzünün gece-gündüz izlenebilmesini sağlıyor. Ancak modern radyo astronomi araştırmaları artık milyonlarca görüntü ürettiği için bu verilerin insan gözüyle tek tek incelenmesi pratik olarak mümkün değil.

STRADA’nın amacı astronomların yerini almak değil, büyük veri yığınları içinde ilk eleme ve sınıflandırma sürecini hızlandırmak. Model, hangi görüntülerin bilimsel olarak daha ilginç olabileceğini işaretleyerek araştırmacıların yorum ve keşif aşamasına daha fazla zaman ayırmasını sağlayabilir.

Projede geliştirilen modelin, Radio Galaxy Zoo adlı veri setinde mevcut en iyi sonuçları yaklaşık yüzde 14 geliştirdiği açıklandı. Dr. DeMarco, bu alanda genellikle yüzde 1 veya 2’lik ilerlemelerin bile önemli sayıldığını belirterek bu artışın bilimsel açıdan güçlü bir sonuç olduğunu ifade etti.

Model, yaklaşık 600 bin ham görüntü üzerinde eğitildi. Geleneksel yapay zekâ sistemlerinden farklı olarak STRADA, her görüntünün insanlar tarafından tek tek etiketlenmesine ihtiyaç duymadan öğrenebiliyor. Bu yaklaşımda model, görüntünün eksik bırakılan bölümlerini tahmin etmeye ve aynı gök cisminin farklı görünümlerini ayırt etmeye çalışarak radyo galaksilerin yapısını öğreniyor.

Araştırma ekibine göre STRADA, galaksilerin şekillerini sınıflandırmak, büyük görüntülerde ilginç bölgeleri ayırmak ve daha sonra insan uzmanların incelemesi gereken olağan dışı yapıları belirlemek için kullanılabilecek. Modelin açık kaynak olarak Hugging Face üzerinde araştırmacıların kullanımına sunulduğu da belirtildi.

Projenin bir sonraki aşamasında, modelin yalnızca radyo astronomi görüntülerini analiz etmesi değil, aynı zamanda bilimsel eğitim verisi üretmek için yapay görüntüler oluşturması da hedefleniyor. Bu sayede arşivlerde az bulunan galaksi türleri için yeni örnekler üretilebilecek.

STRADA projesi, Malta’nın yapay zekâ alanında yalnızca teknoloji kullanan bir ülke değil, uluslararası araştırma projeleri geliştiren bir merkez olma iddiasını da gösteriyor. Bu gelişme, özellikle Malta’da teknoloji, veri bilimi, yapay zekâ, mühendislik ve akademik kariyer hedefleyen öğrenciler ve genç profesyoneller açısından dikkat çekici.

Malta gibi küçük bir ülkeden çıkan bir araştırma ekibinin, uluslararası astronomi ve yapay zekâ literatürüne katkı sunması; üniversite-sanayi iş birliği, araştırma fonları ve nitelikli teknoloji istihdamı bakımından da önemli bir gösterge olarak öne çıkıyor.

Bilim dünyasında yapay zekânın rolü hızla büyürken, STRADA gibi projeler Malta’nın yüksek katma değerli araştırma alanlarında görünürlüğünü artırabilir. Bu da ülkedeki üniversite öğrencileri, araştırmacılar ve teknoloji girişimcileri için yeni fırsatların kapısını aralayabilir.

The post Malta Üniversitesi Uzayın Milyonlarca Görüntüsünü Yapay Zekâyla Tarayacak appeared first on Malta Haber.

NASA’nın resmi internet sitesi üzerinden erişilebilen uygulamada, kullanıcılar yalnızca gün ve ay bilgisi giriyor. Sistem, Hubble Uzay Teleskobu’nun 30 yılı aşkın gözlem arşivinden, ilgili tarihlere denk gelen gerçek uzay görüntülerini ekrana getiriyor. Gösterilen kareler; galaksiler, yıldız oluşum bölgeleri ve bulutsular gibi derin uzay nesnelerinden oluşuyor.

NASA yetkilileri, Hubble Birthday’nin “doğum gününde Dünya’dan görünen gökyüzünü” değil, Hubble’ın bilimsel görevleri sırasında o takvim günlerinde kayda aldığı kozmik gözlemleri sunduğunun altını çiziyor. Böylece proje, bilimsel verileri kişisel bir deneyimle birleştirerek astronomiye olan ilgiyi artırmayı amaçlıyor.

Özellikle genç kullanıcılar ve öğrenciler için tasarlanan bu uygulama, Hubble’ın bilimsel mirasını eğlenceli ve öğretici bir formatta sunuyor. NASA, Hubble Birthday ile uzay araştırmalarını daha geniş kitlelere ulaştırmayı ve bilimi gündelik hayatın bir parçası hâline getirmeyi hedefliyor.

1990 yılında fırlatılan Hubble Uzay Teleskobu, aradan geçen yıllara rağmen evrenin yaşı, galaksi evrimi ve kara delikler gibi pek çok alanda çığır açan keşiflere imza atmaya devam ediyor. Hubble Birthday uygulaması ise bu mirası, “doğum gününüz uzayda nereye denk geliyor?” sorusuyla bireysel bir hikâyeye dönüştürüyor.

The post NASA’dan Uzaya Kişisel Dokunuş: Hubble Birthday ile Doğum Gününüzün Gökyüzünü İzleyin appeared first on Malta Haber.

NASA’da görev yapan bir araştırmacı, İncil’de anlatılan bu göksel olayın, sanıldığı gibi mistik bir yıldız değil, antik çağlarda gözlemlenen parlak bir kuyruklu yıldız olabileceğini öne sürdü.

Araştırmacının değerlendirmesine göre, M.Ö. 5 yılı civarında Dünya’ya görece yakın bir geçiş yapan parlak bir kuyruklu yıldız, haftalar boyunca gökyüzünde net şekilde gözlemlenmiş olabilir. Bu durumun, İncil’de geçen “yıldızın yol göstermesi” ve “duruyormuş gibi görünmesi” anlatımlarıyla örtüştüğü belirtiliyor.

Söz konusu iddia, NASA bünyesinde çalışan gezegen bilimci Mark Matney tarafından gündeme getirildi. Matney, antik Çin ve Babil astronomi kayıtlarında yer alan gözlemlerle İncil’deki anlatımlar arasında dikkat çekici paralellikler bulunduğunu savunuyor.

Bilim insanları, Beytüllahim Yıldızı’nın geçmişte bir süpernova, gezegen kavuşumu ya da tamamen sembolik bir anlatım olabileceğine dair farklı görüşler ortaya koymuştu. Kuyruklu yıldız hipotezi ise, özellikle uzun süreli görünürlük ve yön gösterici hareket iddiası nedeniyle yeniden ilgi uyandırdı.

Araştırmacılar, bu yaklaşımın kesin bir kanıt sunmadığını, ancak kutsal metinlerde yer alan anlatımlara doğa bilimleri çerçevesinde olası bir açıklama getirdiğini vurguluyor. Tartışmanın, bilim ile inanç arasındaki sınırda uzun süre daha devam etmesi bekleniyor.

The post NASA Araştırmacısından Dikkat Çeken İddia: Hz. İsa’yı Müjdeleyen Yıldızı Beytüllahim Yıldızı Buldum appeared first on Malta Haber.

NASA’dan Canlı Yayın ve İlk Sözler

NASA TV’nin canlı yayınladığı görüntülerde, Williams’ın meslektaşı Butch Wilmore ile birlikte yürüyüşe başladığı anlar izleyicilerle paylaşıldı. Williams, telsizden “Dışarı çıkıyorum” diyerek uzay yürüyüşüne başladığını duyurdu. Bu tarihi an, ISS’nin Türkmenistan’ın 420 kilometre üzerinde seyir halindeyken gerçekleşti.

Teknik Arızalar Görevi Uzattı

Williams ve Wilmore, 5 Haziran 2024’te Boeing’in Starliner kapsülüyle bir haftalık test uçuşu için ISS’ye gönderilmişti. Ancak Starliner’da meydana gelen teknik bir arıza nedeniyle dönüş tarihleri ertelendi. NASA, kapsülün boş dönmesine karar verdi ve astronotların görev süresi uzatıldı.

Daha sonra, SpaceX’in yedek kapsülüyle dönüş planı yapıldı. Ancak fırlatma tarihindeki gecikmeler nedeniyle Williams ve Wilmore’un dünyaya dönüşü Mart sonu veya Nisan başına kadar ertelendi. İki astronotun toplamda 10 ay boyunca uzayda kalması bekleniyor.

NASA, Uzay Yürüyüşlerini Durdurmuştu

NASA, daha önce bir astronot kıyafetindeki soğutma sisteminde meydana gelen arıza nedeniyle tüm uzay yürüyüşlerini askıya almıştı. Ancak bu sorun düzeltildikten sonra uzay yürüyüşleri yeniden başlatıldı. Williams’ın yürüyüşü, bu kararın ardından gerçekleştirilen ilk bakım çalışmaları arasında yer aldı.

Astronotların Dayanıklılığı Test Ediliyor

NASA, bu süreçte astronotların uzun süreli uzay görevlerine nasıl adapte olduğunu izliyor. 7 ayı geride bırakan Williams ve Wilmore, zorlu koşullara rağmen başarılı bir performans sergiliyor. NASA, bu deneyimlerin gelecekteki Mars ve derin uzay görevleri için önemli bir rehber olacağını belirtiyor.

Uzay istasyonunda kalan iki astronotun, dünyaya dönüş için önümüzdeki aylarda SpaceX kapsülüyle geri dönmesi bekleniyor.

Kaynak: Karar

The post Uzayda Mahsur Kalan Astronot İlk Uzay Yürüyüşünü Gerçekleştirdi appeared first on Malta Haber.