Malta ile Osmanlı arasındaki ilişki, sandığımızdan çok daha derin bir iz bırakmış meğer; sadece kale duvarlarında, tarih kitaplarının sayfalarında değil, sıradan bir Maltalının günlük konuşmasında da.

1565 Büyük Kuşatması, Malta tarihinde öyle büyük bir kırılma yaratmış ki, halkın hafızasında kendi başına bir zaman birimine dönüşmüş. Bizim “Osmanlı zamanında” dediğimiz gibi, Maltalılar da bir şeyin ne kadar eski olduğunu anlatmak için hâlâ şöyle diyorlar:

Fi żmien it-Torok.

Yani: Türkler zamanında.

Bunu ilk okuduğumda içimden “dur, yanlış anladım herhalde” dedim. Sonra bir kere daha okudum. Sonra üçüncü kez. Fark ettim ki hiç yanlış anlamamışım; bu gerçekten de sıradan, günlük, hiç abartısız kullanılan bir kalıpmış.

Bir Maltalı için “çok eskiden” demek ile “Türkler zamanında” demek neredeyse eş anlamlı.

Düşünsenize: 1565’te Büyük Kuşatma yaşanmış, aradan dört buçuk asır geçmiş, ama o kuşatma halkın dilinde hâlâ zamanın kendisiyle özdeşleşmiş durumda. Bu ne demek biliyor musunuz?

Bu demek ki bir milletin hafızası bazen kitaplarda değil, gramerde saklanıyor.

Malta bunun en güzel ve en sessiz kanıtlarından biri. Kimse okula gidip “1565’i öğreneyim” demiyor; sadece dede ve nenelerinin “fi żmien it-Torok” dediğini duyarak büyüyor ve tarih ona kelimelerin arasından sızıyor.

Ama önemli bir farkla: bu ifade genellikle belirli bir yılı, belirli bir olayı işaret etmiyor. Daha çok, yaşlı bir Maltalının “çok eskiden, atalarımızın zamanında” derken kullandığı, bulanık ama derin bir zaman işareti bu.

Bu kalıbı ilk okuyup üzerine düşündüğümde babamı hatırladım. Hiç görmediğim dedemi anlatırken, bugün Karadağ’da kalan evlerini, toprak kaybıyla Anadolu’ya göçlerini anlatırken hep “Osmanlı zamanında…” diye başlardı.

Ya da çok kıymetli dostum Seyhan’ın bir şeyin ne kadar eski olduğunu anlatmak için “Nuh Nebi’den kalma” demesini hatırladım.

Aynı numara. Belirsiz, uzak, ama derin bir “çok eskiden” hissi.

Aynı işlevi görüyordu o cümleler: beni, tam olarak nerede olduğunu bilmediğim ama “çok eskiden” olduğunu bildiğim bir zamana götürüyordu. Meğer Akdeniz’in öbür ucunda, küçük bir adada, aynı dil oyunu hâlâ yaşıyormuş.

Yaşlı bir Maltalı bir hikâyeye başlarken de tam böyle bir kapı aralar:

Dan ġara fi żmien it-Torok…“Bu olay Türkler zamanında olmuş…”

Bu girişi duyunca dinleyici zaten bilir ki peşinden gelecek olan gerçek bir tarih değil; bir masal havası, bir “eskilerin dediğine göre” havası bu.

Çok köhne, eski moda bir şeyden söz ederken, Malta’da bugün bile bazı yaşlılar şöyle der:

“Dak minn żmien it-Torok.” “O, Türkler zamanından kalma.”

Eski püskü bir dolap, bir çekmecenin gıcırdayan menteşesi, artık çalışmayan bir radyo, modası geçmiş bir eşya… hepsi için gülümseyerek söylenebiliyor bu söz. Bizdeki “Nuh Nebi’den kalma” ya da “fi tarihinden kalma” gibi, aynı numara.

Sanırım beni en çok etkileyen de buydu.

Bir halkın adının, başka bir halkın dilinde zamanın kendisini anlatan bir ifadeye dönüşmesi…

Bu sadece tarih bilgisi değil.

Bu, hafızanın dile bıraktığı iz.

Tarih bazen kitaplarda kalıyor.

Yüzyıllar geçiyor; insanlar değişiyor, şehirler büyüyor, savaşlar unutuluyor.

Ama dil…

Dil çok daha inatçı.

Yine de bir ifade yaşamaya devam ediyor.

Belki de dillerin en güzel yanı bu.

Tarihin unuttuğu birçok şeyi sessizce taşımaya devam ediyorlar.

Bir kelime…

Bir deyim…

Bir şaka…

Ve bazen sadece iki kelime:

Fi żmien it-Torok.

Malta’daki Türk izlerini aramaya başlamamız için bundan daha güzel bir ilk durak olamazdı diye düşünüyorum.

Çünkü bazen en büyük izler taşların üzerinde değil, insanların fark etmeden kurduğu cümlelerin içinde saklı oluyor.

Malta, Osmanlı ile doğrudan ve yoğun temas kurmuş nadir Avrupa toplumlarından biri ve bu temasın izleri, sandığımızdan çok daha fazla yerde karşımıza çıkıyor: kelimelerde, deyimlerde, yer adlarında, halk hafızasının en ücra köşelerinde.

Biz “Lale Devri çocukları” olarak belki bu tür zaman kalıplarını unutmaya başladık. Kimse artık “Osmanlı zamanında” demiyor pek, ya da dediğinde bile bir nostalji şakası gibi söylüyor. Ama Malta’da hâlâ, bir masalın girişinde, bir şakanın içinde, “Türkler zamanı” yaşamaya devam ediyor.

The post Malta’daki Türk İzleri: Fi żmien it-Torok, “Türkler Zamanında” appeared first on Malta Haber.

Etkinlik, sabah saat 09.30’da Mtarfa Military Cemetery ziyaretiyle başlayacak. I. ve II. Dünya Savaşlarında hayatını kaybeden askerler anılacak, 238 İngiliz Milletler Topluluğu askerinin mezarının bulunduğu alanda çelenk bırakılacak. Yerel izci grubunun gerçekleştireceği saygı duruşunun ardından askerî araçlardan oluşan bir konvoy ana etkinlik alanına geçiş yapacak.

Gün boyunca düzenlenecek programda, tarihî canlandırmalar (re-enactment) öne çıkıyor. Katılımcılar, savaş dönemine ait askerî eğitim tatbikatlarını izleyebilecek; kurulan sahra kampı ve mutfak alanlarında askerlerin günlük yaşamına dair detayları deneyimleyebilecek. Özellikle “Victory Kitchen” konsepti, dönemin kıtlık şartlarında nasıl yemek hazırlandığını gözler önüne serecek.

Ziyaretçiler ayrıca I. ve II. Dünya Savaşı’ndan kalma silahlar, telsiz ekipmanları ve askerî üniformaların sergilendiği alanları gezebilecek. Etkinlikte kullanılan ekipmanların bir kısmı orijinal parçalardan oluşurken, uzmanlar tarafından yapılan anlatımlar sayesinde bu objelerin tarihî bağlamı da aktarılacak.

Organizasyon sadece askerî tarih ile sınırlı değil. Gün boyunca geleneksel Malta oyunları ve yiyecek alanları da ziyaretçilere açık olacak. Böylece etkinlik, hem eğitici hem de sosyal bir buluşma noktası oluşturmayı hedefliyor.

Malta’da yaşayan Türkler için bu tür etkinlikler, adanın tarihî dokusunu ve özellikle II. Dünya Savaşı dönemindeki stratejik rolünü anlamak açısından önemli bir fırsat sunuyor. Özellikle öğrenciler ve yeni taşınanlar için Malta’nın sadece turistik bir ada değil, aynı zamanda Avrupa’nın yakın tarihine yön veren önemli bir merkez olduğunu hatırlatıyor.

The post Mtarfa’da Savaş Tarihi Günü: II. Dünya Savaşı’nın İzleri Yeniden Canlanıyor appeared first on Malta Haber.

Baggott, Titanic’te birinci sınıf yolculara hizmet veren “first class steward” olarak görev yapıyordu. Facia gecesi gemiden sağ çıkmayı başaran mürettebat arasında yer aldı. Ancak hayatta kalmasına rağmen, sonraki yaşamı ve ölümü sessizliğe gömüldü. 13 Nisan 1884 doğumlu olan Baggott, 15 Şubat 1921’de Malta’da vefat etti.

Aradan geçen yıllar boyunca mezarı belirgin bir işaret taşımadı. Son dönemde yapılan çalışmalarla mezar yeri netleştirildi ve adına uygun bir baş taşı yerleştirildi. Bu gelişme, Titanic tarihinin çoğu zaman göz ardı edilen mürettebat hikâyelerine yeniden dikkat çekti.

Malta açısından bakıldığında ise bu olay, adanın uluslararası denizcilik geçmişinin bir yansıması. Tarih boyunca önemli bir deniz üssü ve geçiş noktası olan Malta, farklı milletlerden denizcilerin yaşamlarına ve son duraklarına ev sahipliği yaptı. Baggott’un mezarı da bu çok katmanlı tarihin bir parçası.

Malta’da yaşayan Türk toplumu için bu tür hikâyeler, adanın sadece turizmle sınırlı olmadığını; aksine Avrupa ve dünya tarihinin kesişim noktalarından biri olduğunu gösteriyor. Özellikle uzun süreli yaşam planı yapanlar için Malta’nın bu derin geçmişi, ülkeyi daha anlamlı kılan unsurlar arasında yer alıyor.

Allen Marden Baggott’un mezarına yerleştirilen baş taşı, yalnızca bir isim kazandırmaktan ibaret değil. Aynı zamanda, tarihin sessiz kalmış bir tanığını yeniden görünür kılan sembolik bir adım olarak öne çıkıyor.

The post Titanic’ten Kurtuldu, Malta’da Unutuldu: 100 Yıl Sonra Gelen Mezar Taşı appeared first on Malta Haber.

NASA’da görev yapan bir araştırmacı, İncil’de anlatılan bu göksel olayın, sanıldığı gibi mistik bir yıldız değil, antik çağlarda gözlemlenen parlak bir kuyruklu yıldız olabileceğini öne sürdü.

Araştırmacının değerlendirmesine göre, M.Ö. 5 yılı civarında Dünya’ya görece yakın bir geçiş yapan parlak bir kuyruklu yıldız, haftalar boyunca gökyüzünde net şekilde gözlemlenmiş olabilir. Bu durumun, İncil’de geçen “yıldızın yol göstermesi” ve “duruyormuş gibi görünmesi” anlatımlarıyla örtüştüğü belirtiliyor.

Söz konusu iddia, NASA bünyesinde çalışan gezegen bilimci Mark Matney tarafından gündeme getirildi. Matney, antik Çin ve Babil astronomi kayıtlarında yer alan gözlemlerle İncil’deki anlatımlar arasında dikkat çekici paralellikler bulunduğunu savunuyor.

Bilim insanları, Beytüllahim Yıldızı’nın geçmişte bir süpernova, gezegen kavuşumu ya da tamamen sembolik bir anlatım olabileceğine dair farklı görüşler ortaya koymuştu. Kuyruklu yıldız hipotezi ise, özellikle uzun süreli görünürlük ve yön gösterici hareket iddiası nedeniyle yeniden ilgi uyandırdı.

Araştırmacılar, bu yaklaşımın kesin bir kanıt sunmadığını, ancak kutsal metinlerde yer alan anlatımlara doğa bilimleri çerçevesinde olası bir açıklama getirdiğini vurguluyor. Tartışmanın, bilim ile inanç arasındaki sınırda uzun süre daha devam etmesi bekleniyor.

The post NASA Araştırmacısından Dikkat Çeken İddia: Hz. İsa’yı Müjdeleyen Yıldızı Beytüllahim Yıldızı Buldum appeared first on Malta Haber.

Kuzey Makedonya Kitabeler Projesi kapsamında, bölgedeki Osmanlı dönemine ait 120 kitabe incelenerek Türkçe, Arnavutça, Makedonca ve İngilizce olmak üzere dört dile çevrildi. Proje, epigrafi, sanat tarihi ve kültürel miras alanlarını bir araya getiren disiplinler arası bir çalışma olarak dikkat çekiyor.

Projeye ilişkin değerlendirmelerde bulunan Uluslararası Balkan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Lütfi Sunar, çalışmanın yalnızca bir çeviri faaliyeti olmadığını belirterek, bunun Balkanlar’daki ortak geçmişi görünür kılan bir “hafıza köprüsü” niteliği taşıdığını vurguladı. Sunar, Osmanlı döneminden kalan bu yazıtların tarihî yapıların sessiz tanıkları olduğunu ifade etti.

Projenin sahadaki çalışmaları sırasında, cami, han ve hamam duvarlarında yer alan ve zamanla silikleşen kitabeler titizlikle belgelendi. Bu metinlerin okunur hale getirilmesiyle, Balkan coğrafyasındaki Osmanlı izlerinin sadece mimari değil, yazılı kültürel miras açısından da kayıt altına alınması sağlandı.

Çalışmanın resmi başlangıcı, Üsküp’ün simge yapılarından biri olan Mustafa Paşa Camii’nde düzenlenen törenle yapıldı. Törene, Afrim Gaşi başta olmak üzere çok sayıda davetli katıldı. Etkinlik, daha sonra Çifte Hamam’da gerçekleştirilen panel ve sergiyle devam etti.

Panelde, projeye akademik katkı sunan isimler çalışmaların bilimsel ve kültürel boyutlarını ele aldı. Ayrıca, Kuzey Makedonya’daki Osmanlı kitabelerini bir araya getiren ve ülkenin kültürel envanterine önemli bir katkı sunan proje kitabı da tanıtıldı. Bu çalışma sayesinde, Balkanlar’daki Osmanlı mirası yalnızca taşlar üzerinde değil, kalıcı akademik kayıtlarda da korunmuş oldu.

The post Balkanlar’daki Osmanlı Kitabeleri Gün Yüzüne Çıkıyor: 120 Tarihî Metin Dört Dilde Kayda Alındı appeared first on Malta Haber.

Paylaşımda, çoğunlukla kadınlardan oluşan düzenli bir “ruhani hacı” akışının Malta’ya geldiği; bu ziyaretçilerin adanın antik tapınaklarında meditasyon yapmak, ilahiler söylemek ve heykelleri yerinde görmek için seyahat ettikleri aktarıldı.

National Geographic, Malta’nın benzersiz tarihî zenginliğini şu sözlerle özetledi:

“Birçok kişi, yaratım ve yenilenmenin sembolleri olarak görülen, kıvrımlı hatlara sahip bu tarih öncesi figürlerin bulunduğu tapınaklara ve müzelere çekiliyor.”

Bununla birlikte araştırmacıların hâlâ bu heykellerin tam olarak kimi ya da neyi temsil ettiğini, tapınaklarda hangi ritüellerde kullanıldığını veya hangi tanrısal anlamlara sahip olabileceğini kesin olarak belirleyemediği vurgulandı.

Malta’nın UNESCO korumasındaki neolitik tapınakları ve sergilenen “Fat Ladies” heykelcikleri, adayı Akdeniz’in en mistik tarih duraklarından biri hâline getiriyor.

The post National Geographic: Malta’nın Neolitik Heykelleri Ziyaretçileri Cezbediyor appeared first on Malta Haber.

Ziyarete, Katolik dünyasının ruhani lideri Papa Leo, Fener Rum Patriği Bartholemeos ve Amerika Birleşik Devletleri Başkan Yardımcısı JD Vance’in katılması bekleniyor. Bu üç ismin aynı programda buluşacak olması, ziyaretin hem dini hem diplomatik açıdan önemini artırıyor.

İznik Neden Bu Kadar Önemli?

Hıristiyanlığın inanç esaslarını belirleyen en kritik toplantılardan biri olan İznik Konsili, M.S. 325 yılında yine bu şehirde düzenlenmişti. “Teslis” doktrininin kabul edildiği konsil, bugün Hıristiyan doktrinlerinin temel taşlarından biri sayılıyor. Bu nedenle İznik, hem Katolik hem Ortodoks dünyası için özel bir anlam taşıyor.

Hazırlıklar Tamamlandı

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Bursa Büyükşehir Belediyesi ve İznik Belediyesi, tarihi ziyaret öncesinde şehirde yoğun bir hazırlık yaptı.

Müze ve ören yerlerinde çevre düzenlemeleri tamamlandı, sahil hattı yenilendi ve ziyaret sırasında oluşacak yoğunluğa karşı yeni otopark alanları oluşturuldu.

Mezhepler Arası Diyalog Mesajı

Papa Leo ile Fener Rum Patriği Bartholemeos’un yan yana görüntü verecek olması, Katolik-Ortodoks ilişkilerinde yeni bir diyalog dönemi olarak yorumlanıyor. Ortodoks dünyasının en etkili isimlerinden biri olan Bartholemeos’un ziyarette yer alması, törene sembolik bir derinlik katıyor.

Turizmde Yeni Bir Kapı Açılabilir

Uzmanlara göre bu ziyaret, İznik’in hem Türkiye içinde hem de uluslararası hac turizmi açısından yeniden önemli bir merkez haline gelmesine katkı sağlayabilir. Cuma günkü buluşma, İznik’in adını küresel ölçekte duyuracak tarihi bir adım olarak görülüyor.

Kaynak: patronlardunyasi.com

The post Hıristiyan Dünyasının Gözü Cuma Günü İznik’te: Tarihi Ziyaret İçin Geri Sayım appeared first on Malta Haber.

T.C. Selanik Başkonsolosluğu tarafından yapılan açıklamada, Atatürk Evi’nin açılışın yapılacağı 10 Kasım Pazartesi günü hariç olmak üzere, bundan böyle haftanın diğer günlerinde 10.00–17.00 saatleri arasında ziyarete açık olacağı bildirildi. Ayrıca, Türkiye ve Yunanistan’daki resmî ve dinî bayram tatillerinde de evin ziyarete açık kalacağı belirtildi.

Atatürk’ün doğduğu ev olan ve Türk tarihinin en önemli simge mekânlarından biri olarak kabul edilen Selanik Atatürk Evi, yenilenen yüzüyle ziyaretçilerini ağırlamaya hazırlanıyor.

The post Atatürk’ün doğduğu ev 10 Kasım’da Yeniden Ziyarete Açılıyor appeared first on Malta Haber.

30 Mayıs Cuma günü saat 20.00’de başlayacak etkinliklerin açılışını “As One – A Concert for Peace” adlı barış konseri yapacak. Duygusal bir atmosferde gerçekleşecek konserde, canlı müzik, görsel sunumlar ve barışa dair derin bir yansıma sunulacak. Gecede Dominic Galea’nın “WWII Impressions” çalışmasının ardından Ivan Grech, Maxine Pace ve Cliff Zammit Stevens gibi isimler savaş karşıtı şarkıların sadeleştirilmiş versiyonlarını seslendirecek. Canlı koro ve etkileyici görsellerle desteklenen konser, barışa ve direnişe anlamlı bir saygı duruşu niteliğinde olacak.

1 Haziran Pazar günü ise aileler için tam gün sürecek bir Açık Kapı Günü düzenleniyor. Fort St Elmo ve Ulusal Savaş Müzesi’nde gerçekleşecek etkinliklerde, saat başı düzenlenecek İngilizce ve Maltaca rehberli turlar, tarihî canlandırmalar, etkileşimli atölyeler ve nadir görülen eserler ziyaretçileri bekliyor. Katılımcılar, George Cross madalyasıyla birlikte Kral VI. George’un orijinal mektubunu yakından görme fırsatı da bulacaklar.

Ayrıca Bofors uçaksavar silahına odaklanan yeni sergiler, Piper J-3 Cub tipi tarihi uçağın gösteri uçuşu ve Malta’nın savaş yıllarına ışık tutan yeni Heritage Malta yayınları da bu özel günlerde ilk kez ziyaretçilerle buluşacak.

Tüm etkinlikler ücretsiz olarak sunulacak

The post Malta Kültür Mirasına Yolculuk: Fort St Elmo ve Ulusal Savaş Müzesi’nde Ücretsiz Etkinlikler appeared first on Malta Haber.

Ziya Gökalp, Mondros Mütarekesi sonrası Malta sürgünleri arasında yer aldı. Önce Limni Adası’na, ardından Malta’ya gönderilen Gökalp, burada yazdığı mektuplarında sürgün hayatının zorluklarını yansıtmamak adına daha çok manzara güzelliklerinden ve günlük yaşamdan bahsetmiştir. Malta’da sürgün edilen diğer önemli şahsiyetlerle birlikte, dönemin siyasi baskılarına karşı direnç gösteren bir vatansever olarak öne çıkmıştır.

The post Malta Sürgününde Bir Fikir Adamı: “Büyük Mürşit Ziya Gökalp Belgeseli” Yayında! appeared first on Malta Haber.