Araştırma, Baylor College of Medicine bünyesinden bilim insanları Anthony Maresso ve Justin Clarkkoordinasyonunda yürütüldü.

Çalışma sonuçları, Applied and Environmental Microbiology dergisinde yayımlandı.

16 Şehirde 3 Yıllık İnceleme

Araştırmacılar, Mayıs 2022 ile Mayıs 2025 tarihleri arasında Texas eyaletindeki 16 şehirden toplanan atık su örneklerini analiz etti.

Çalışmada, aynı anda 3 binden fazla insan virüsünü ve olası yeni mutasyonları tespit edebilen “hibrit yakalama” adı verilen gelişmiş genetik dizileme teknolojisi kullanıldı.

Araştırma kapsamında incelenen bölgelerin, eyalet nüfusunun yaklaşık dörtte birini kapsadığı belirtildi.

Kanserle Bağlantılı Tüm Ana Virüsler Tespit Edildi

Analizlerde;

• İnsan papilloma virüsü (HPV),
• Hepatit B ve Hepatit C virüsleri,
• Epstein-Barr virüsü,
• Kanserle ilişkili poliomavirüsler,
• Kaposi sarkomu ile bağlantılı herpesvirüs

gibi kansere neden olabilen tüm ana virüslerin atık sularda bulunduğu açıklandı.

Uzmanlara göre bu virüsler, dünya genelindeki her beş kanser vakasından yaklaşık birinden sorumlu olabilir.

“Birçok Kişi Enfekte Olduğunu Yıllarca Bilmiyor”

Moleküler viroloji uzmanı Anthony Maresso, onkojenik virüslerin çoğu zaman yıllarca belirti vermediğini söyledi.

Maresso, “Birçok insan enfekte olduğunu ancak tümör geliştikten sonra öğreniyor. Bu durum erken müdahaleyi zorlaştırıyor” ifadelerini kullandı.

HPV ve Epstein-Barr Virüsünde Artış

Araştırmacılar, üç yıllık gözlem sürecinde bazı virüslerde dikkat çekici artışlar tespit etti.

Özellikle:

• HPV,
• Epstein-Barr virüsü,
• Bazı poliomavirüs türleri

2024 sonrası dönemde belirgin yükseliş gösterdi.

Bilim insanları bu artışın; pandemi sonrası seyahatlerin yeniden başlaması, sosyal temasların artması ve COVID-19 tedbirlerinin sona ermesiyle bağlantılı olabileceğini düşünüyor.

HPV-16 ve HPV-18 Alarmı

Araştırmada özellikle rahim ağzı kanseriyle ilişkilendirilen yüksek riskli HPV türlerine dikkat çekildi.

Justin Clark, HPV-16 ve HPV-18’in dünya genelindeki rahim ağzı kanserlerinin yüzde 70’inden fazlasından sorumlu olduğunu belirtti.

Çalışmada HPV-16’nın, HPV-18’e kıyasla daha yaygın görüldüğü kaydedildi.

Gardasil 9 Aşısı İçin Yeni Veri Kaynağı

Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de Gardasil 9 aşısının hedef aldığı dokuz HPV tipinin tamamının atık sularda tespit edilmesi oldu.

Uzmanlara göre bu yöntem, gelecekte aşılama kampanyalarının toplum üzerindeki etkisini ölçmek için kullanılabilir.

Halk Sağlığında Yeni Dönem

Bilim insanları, atık su analizlerinin yalnızca salgın hastalıkların değil, kanserle bağlantılı enfeksiyonların da erken takibinde önemli rol oynayabileceğini belirtiyor.

Araştırmacılar, bu yöntem sayesinde toplumdaki risklerin daha erken tespit edilerek daha etkili halk sağlığı politikaları geliştirilebileceğini vurguluyor.

Kaynak: Euronews

The post Atık Sularda Kanserle İlişkili Virüsler Tespit Edildi: Erken Teşhis İçin Yeni Dönem Başlayabilir appeared first on Malta Haber.

Avrupa’nın en büyük eklem cerrahisi merkezinde görev yapıyor

Hamburg’daki Helios ENDO-Klinik, eklem cerrahisi alanında Avrupa’nın en büyük hastaneleri arasında yer alıyor. Hastanede yılda yaklaşık 9 bin hasta ameliyat edilirken, Prof. Dr. Çıtak tek başına yılda ortalama 500 cerrahi operasyona imza atıyor.

Özellikle kalça ve diz protezi ameliyatlarında deneyimin hayati öneme sahip olduğunu vurgulayan Çıtak, yüksek cerrahi tecrübenin hasta sonuçlarını doğrudan iyileştirdiğini ve komplikasyon riskini ciddi şekilde azalttığını ifade ediyor.

“Gurbetçi bir çocuk olarak daha fazla çalışmam gerekti”

Almanya’da doğup büyüyen Türk kökenli bir hekim olarak başarıya ulaşmanın ekstra çaba gerektirdiğini dile getiren Prof. Dr. Çıtak, ailesinin verdiği desteğin kariyerinde belirleyici olduğunu söylüyor.

“Daha çocuk yaşlarda cerrah olmaya karar verdim. Bu hedef için yıllarca disiplinli ve yoğun çalıştım” diyen Çıtak, gurbetçi bir ailenin çocuğu olarak kendisini sürekli geliştirmek zorunda hissettiğini belirtiyor.

Akademik başarı aile geleneğine dönüştü

Prof. Dr. Çıtak’ın başarı hikâyesi yalnızca bireysel değil, aynı zamanda aile boyu akademik bir başarıörneği sunuyor.

• Ağabeyi ortopedi profesörü,

• Ablası kimya mühendisi,

• Kız kardeşi ise diş hekimi.

Çıtak ailesi, Almanya’daki Türk toplumu için güçlü bir rol model olarak gösteriliyor. Özellikle birinci kuşak gurbetçilerle karşılaştığında duygusal anlar yaşadığını ifade eden Çıtak, “Bir Türk doktor olarak onlara yardımcı olabilmek benim için çok özel” diyor.

300’ü aşkın bilimsel makale, prestijli dergilerde editörlük

Bilimsel çalışmalarıyla da dünya tıbbında söz sahibi olan Prof. Dr. Çıtak’ın bugüne kadar 300’ün üzerinde akademik makalesi bulunuyor. Ekibiyle birlikte yılda 40–50 bilimsel yayın üreten Çıtak, dünyanın en saygın ortopedi dergilerinden biri olan The Journal of Bone and Joint Surgery (JBJS)’de editörlük görevine başlamasıyla da dikkat çekiyor.

Bu görev, Avrupa’dan çok az uzmana nasip olan önemli bir akademik başarı olarak öne çıkıyor.

Türkiye’den gelen genç doktorlara kapı açıyor

Prof. Dr. Çıtak, görev yaptığı hastanede yurt dışından gelen doktorlara yönelik düzenlenen fellowship (ileri eğitim) programının da direktörlüğünü yürütüyor. Bu kapsamda Türkiye’den gelen 30’dan fazla genç ortopedi ve travmatoloji uzmanının eğitimine katkı sağladığını belirten Çıtak, bilgi paylaşımını mesleki bir sorumluluk olarak gördüğünü vurguluyor.

Robotik cerrahi uyarısı: “Asıl olan cerrahın tecrübesi”

Robotik cerrahinin ortopedi alanında hızla geliştiğini belirten Çıtak, teknolojinin tek başına yeterli olmadığını vurguluyor.

“Robotlar ancak deneyimli cerrahların elinde gerçek fayda sağlar” diyen Çıtak’a göre, tıpta başarının temelinde hâlâ insan tecrübesi ve ekip çalışması yatıyor.

Aksaray’dan Avrupa’ya uzanan ilham veren başarı

Aksaray’dan Almanya’ya uzanan bu başarı hikâyesi, yalnızca Almanya’daki değil, Fransa başta olmak üzere Avrupa’nın dört bir yanındaki gurbetçiler için de ilham kaynağı olarak görülüyor. Prof. Dr. Çıtak’ın “Yılın Doktoru” seçilmesi, gurbetçi ailelerin emeklerinin boşa gitmediğini bir kez daha gözler önüne seriyor.

Kaynak: Artı33

The post Aksaraylı Gurbetçi Ailenin Oğlu Almanya’da “Yılın Doktoru” Seçildi appeared first on Malta Haber.

Depremler, Patlamaların Anahtarı Olabilir

Bilim dergisi Science Advances’ta yayımlanan çalışmaya göre, depremlerin istatistiksel modellerivolkanik patlamaların erken uyarı sinyallerini verebilir.

İtalya Ulusal Jeofizik ve Volkanoloji Enstitüsü (INGV) araştırmacıları, Etna Yanardağı’ndan elde edilen 20 yıllık deprem verilerini analiz ederek yeni bir tahmin modeli geliştirdi.

Araştırmacılar, “b değeri” adı verilen ve küçük depremlerin büyük depremlere oranını ölçen göstergenin, magmanın kabukta yükselme süreciyle doğrudan bağlantılı olduğunu keşfetti.

Bu değerdeki değişimlerin zaman içinde izlenmesi, yaklaşan patlamaların erken işaretlerini tespit etmeyi mümkün kılıyor.

Etna, Tektonik Sınırda Yer Alıyor

Etna, Afrika ve Avrupa tektonik plakalarının kesişim noktasında bulunuyor. Bu durum, hem sık depremlere hem de yoğun volkanik aktiviteye zemin hazırlıyor.

Küçük sarsıntılar, magmanın hareketini etkileyerek patlama olasılığını artırabiliyor.

Geleneksel yöntemlerde bilim insanları, volkanın içindeki magmanın hareketini sismik, jeolojik, jeofizik ve jeokimyasal verilerle izliyor. Ancak çoğu zaman yapılan uyarılarla patlama arasındaki süre çok kısaoluyor.

Yeni yöntem sayesinde uyarı süresinin günler hatta haftalar öncesine çekilmesi hedefleniyor.

Etna Çevresinde 1,5 Milyon Kişi Yaşıyor

NASA verilerine göre, Sicilya nüfusunun üçte biri Etna Yanardağı’nın eteklerinde yaşıyor. Bu da olası bir patlamada binlerce kişinin doğrudan etkileneceği anlamına geliyor.

Haziran 2025’teki patlamada 6,5 kilometre yüksekliğe ulaşan kül bulutları, bölgedeki hava trafiğini olumsuz etkilemişti.

Bilim insanları, yeni yöntemin “felaketlerin önlenmesinde devrim yaratabileceğini” ve Etna’nın çok parametreli gözetim sistemine entegre edilmesi halinde, yerel halkın güvenliğinin önemli ölçüde artacağını belirtiyor.

Kaynak: Euronews

The post Sicilya’da Deprem Verileri Etna’nın Ne Zaman Patlayacağını Söylüyor appeared first on Malta Haber.

Zaman geriye mi sarıyor? İlk kez “negatif artık saniye” gündemde

Eğer bu eğilim 2029’a kadar devam ederse, insanlık tarihinde ilk kez saatlerimiz bir saniye geriye alınacak. Uzmanlar bu olaya “negatif artık saniye” adını veriyor. Yani zaman, adeta geri akacak.

Dünya neden hızlanıyor?

Onlarca yıl boyunca Ay’ın yarattığı gelgit etkileri nedeniyle Dünya’nın dönüşü yavaşlarken, son birkaç yıldır şaşırtıcı bir şekilde hız kazandı. Uzmanlara göre bunun olası nedenleri arasında şunlar yer alıyor:

• Dünya’nın sıvı çekirdeğindeki yavaşlama

• Yer kabuğundaki kütle kaymaları

• Küresel iklim değişikliği

Ancak en güçlü ihtimal, sıvı çekirdeğin yavaşlaması sonucu gezegenin dış katmanlarının hız kazanması.

Bilim insanları üç tarihi işaret etti

2025 yılında Dünya’nın dönüşünün 24 saatten kısa olduğu üç gün öngörüldü:

• 9 Temmuz – 1,23 ms kısa

• 22 Temmuz – 1,36 ms kısa

• 5 Ağustos – 1,25 ms kısa

Kayıtlara geçen en kısa gün ise 5 Temmuz 2024, 1,66 milisaniye kısa olarak ölçüldü.

Zamanın akışı değişiyor, saatler etkilenebilir

Gözle görülmeyen bu mikroskobik fark, küresel zaman sistemleri için oldukça kritik. Uydu sistemleri, GPS, finansal işlemler ve internet altyapısı için zamanın doğru hesaplanması hayati önem taşıyor. Dolayısıyla Dünya’nın hızlanması, sadece bilimsel değil, teknolojik olarak da dikkatle izleniyor.

Kaynak: Gazeteoksijen

The post Dünya Hızlandı: 5 Ağustos, Tarihin En Kısa Günlerinden Biri Kabul Edildi! appeared first on Malta Haber.

Ortopedi cerrahı Cenk Öztürk liderliğinde bir grup Türk bilim insanı, Malta’da kurdukları COMED Therapeutics adlı laboratuvarda Spinal Musküler Atrofi (SMA) ve pankreas kanseri üzerine yaptıkları preklinik çalışmaları tamamladı. Araştırmacılar, her iki tedavi için ABD’de patent başvurusunda bulunarak önemli bir eşik aştı.

Türk bilim insanlarının yürüttüğü bu kritik çalışmalar, ABD’deki önde gelen klinik araştırma merkezlerinden Charles River Laboratuvarları’nda hayvan deneyleri aşamasına geçmeye hazırlanıyor. Bu laboratuvar, FDA (Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç Dairesi) tarafından onaylanan ilaçların çoğunun preklinik testlerini gerçekleştiren önemli bir merkez konumunda.

Kanserle Küresel Mücadele: Kışisel Bir Yolculuk

COMED Therapeutics’in kurucusu Dr. Cenk Öztürk, bu alana yönelme sebebinin annesinin kansere yakalanmasıyla başladığını belirtiyor. 2018 yılında annesinin kansere yakalanmasıyla birlikte mevcut tedavi yöntemlerini incelemeye başlayan Dr. Öztürk, ABD’deki yeni geliştirilen bir akıllı ilacın annesi için uygun olabileceğini fark etti. Ancak bu ilaca erişim süreci uzun sürdü ve annesini 2019’un sonunda kaybetti. Bu kayıp, Dr. Öztürk’ü biyoteknoloji alanına yönlendirdi.

Malta’da Bilimsel Yatırım

Dr. Öztürk, Türkiye’de bir biyoteknoloji şirketi kurarak temel bilimcilere destek vermeye çalıştı, ancak pandemi nedeniyle finansal zorluklar yaşandı. Bu süreçte, Malta’nın biyoteknoloji alanındaki girişimleri desteklediğini öğrenerek yeni bir başvuru yaptı. 2023 yılında ekibiyle birlikte Malta’ya taşınarak COMED Therapeutics’i resmen kurdu.

Malta’da Science Malta kurumunun desteğiyle 2.5 milyon euro fon alarak laboratuvarlarını inşa ettiklerini belirten Dr. Öztürk, “Bu laboratuvarda gerekli teknolojik altyapıyı hazırladık ve hemen çalışmalara başladık” dedi.

SMA ve Pankreas Kanseri Araştırmaları

Ekip, öncelikli olarak SMA ve pankreas kanseri üzerine yoğunlaştı. Dr. Öztürk, SMA konusunda laboratuvar ortamında çözüm üretmeyi başardıklarını belirterek, “2024 Nisan ayında ABD’ye patent başvurusunda bulunduk. SMA için geliştirdiğimiz tedavi yöntemi, Charles River Laboratuvarları’nda hayvan deneyleri aşamasına geçiyor” dedi.

Pankreas kanseri tedavisi konusunda ise Estonya’daki ileri düzey laboratuvarlarda geliştirilen yöntemin başarılı olduğunu gösteren testlerin tamamlandığını ifade eden Dr. Öztürk, “Bu yöntemin çalıştığını gösteren raporları aldık ve protokoller imzaladık. Çalışmalarımız hızla ilerliyor” diye ekledi.

Uygun Fiyatlı Tedavi Hedefi

Dr. Öztürk, COMED Therapeutics’in SMA tedavisinde hedefinin sadece etkili bir ilaç geliştirmek olmadığını, aynı zamanda bu tedaviyi erişilebilir hale getirmek olduğunu vurguluyor. SMA tedavisinde mevcut ilaçların yüksek maliyetleri nedeniyle hasta ailelerinin zor durumda kaldığını belirten Dr. Öztürk, “Hedefimiz, herkesin ulaşabileceği bir tedavi geliştirmek” dedi.

Gelecek Planları

COMED Therapeutics, şu an itibariyle 10 temel bilimci ve bir bilgisayar mühendisinden oluşan bir ekiple çalışmalarını sürdürüyor. Tüm patent başvurularını Malta üzerinden yapan şirket, hem bilimsel başarılarını artırmayı hem de büyük biyoteknoloji firmalarıyla ortaklıklar geliştirmeyi hedefliyor.

Malta’daki bu bilimsel atılım, Türk bilim insanlarının uluslararası arenada söz sahibi olabileceğini bir kez daha gözler önüne seriyor.

Kaynak: Gazeteoksijen

The post Malta’da Bir Grup Türk Bilim İnsanından SMA ve Pankreas Kanseri Tedavisi Hamlesi appeared first on Malta Haber.

10 Metre Çapında Bir Ziyaretçi

NASA’nın finanse ettiği Asteroit Karasal Etkili Son Uyarı Sistemi (ATLAS) teleskopları, 2024 PT 5 adlı bu asteroiti 7 Ağustos’ta keşfetti. Yaklaşık 10 metre çapında olan bu gök cismi, Dünya’nın yakınında dikkat çekici bir yörüngeye sahip olacak.

İki Ay Boyunca Dünya’nın Yörüngesinde

Madrid Complutense Üniversitesi’nden gökbilimciler Carlos de la Fuente Marcos ve Raúl de la Fuente Marcos, asteroitin yörüngesini inceledi. Araştırmalarına göre, 2024 PT 5, 29 Eylül’den 25 Kasım’a kadar Dünya’nın yörüngesinde kalacak. Bu süreçte, Dünya kısa bir süreliğine iki uyduya sahip olacak. Ancak bu ziyaret geçici; asteroit daha sonra Güneş’in yörüngesine geri dönerek yolculuğuna devam edecek.

“En Az Bir Tam Tur Atmalı” Tartışması

Asteroit 2024 PT 5’in geçici bir uydu olup olmadığı bilim dünyasında tartışma konusu. Bazı gökbilimciler, bir cismin “Mini Ay” olarak kabul edilmesi için en az bir tam tur atması gerektiğini savunuyor. Ancak 2024 PT 5’in Dünya etrafında tam bir yörünge tamamlamadan ayrılacağı belirtiliyor. Bu nedenle bazı uzmanlar, bu cismin mini uydu olarak nitelendirilmesine karşı çıkıyor.

Kasım 2024’te Dünya’nın yörüngesinden ayrılacak olan asteroit, Ocak 2025’te kısa bir ziyaret için tekrar dönecek. Ancak asıl geri dönüşü 2055’te olacak. Küçük boyutu ve düşük parlaklığı nedeniyle 2024 PT 5’in amatör teleskoplarla gözlemlenmesi oldukça zor olabilir.

Dünya’nın geçici “Mini Ay”ı, gökbilimciler ve uzay meraklıları için heyecan verici bir gözlem fırsatı sunacak.

Kaynak: NTV

The post Dünya’nın İkinci Uydusu: 2024 PT 5 Adlı Asteroit “Mini Ay” Olacak appeared first on Malta Haber.