Malta ve Gozo’da atık ayrıştırma 14 Nisan 2023’ten bu yana haneler, işletmeler, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları için zorunlu. Resmî atık toplama rehberine göre herkes atığını doğru torbaya veya doğru toplama kanalına koymakla yükümlü.

“Mixed waste” plastik çöp değildir

Buradaki en önemli nokta şu: “Mixed waste” adı, her şeyin karışık şekilde atılabileceği anlamına gelmiyor.

Siyah torba, WasteServ’in ifadesiyle “geri dönüştürülemeyen atıklar” içindir. Yani plastik şişe, temiz plastik kap, karton kutu, temiz metal kutu gibi geri dönüştürülebilir ambalajlar siyah torbaya değil, gri veya yeşil geri dönüşüm torbasına konulmalıdır.

Siyah torbaya neler atılabilir?

Resmî rehberlere göre siyah “mixed waste” torbasına şu tür atıklar konulabilir:

Kirli paketler, çikolata ve şeker ambalajları, cips/snack paketleri, kirli take-away kutuları, yağlı veya kirli alüminyum folyo, pişirme kâğıdı, streç film, yapışkan bant, etiketler, stickerlar, fotoğraflar, lamine kâğıtlar, folyo/parlak kaplamalı hediye kâğıtları, kahve kapsülleri ve podları, diş macunu tüpleri, ıslak mendiller, kullanılmış süngerler, temizlik bezleri, lastik eldivenler, sigara izmariti ve külü, toz, kırık seramik, kırık Pyrex, küçük kırık aynalar, CD’ler, mumlar, pamuk pedler, kulak çubukları, tıraş bıçakları, evcil hayvan kumu, bebek bezi ve hijyenik ürünler siyah torbaya atılabilecek örnekler arasında yer alıyor.

Kısaca söylemek gerekirse: kirli, geri dönüştürülemeyen, organik olmayan ve özel toplama gerektirmeyen küçük evsel atıklar siyah torbaya gider.

Siyah torbaya neler atılmaz?

Siyah torba da “her şeyi at” torbası değildir. Piller, elektronik cihazlar, tarihi geçmiş ilaçlar, şırıngalar, gaz tüpleri ve işaret fişekleri siyah torbaya atılmamalıdır. WasteServ’e göre elektronik atıklar Civic Amenity Site noktalarına götürülmeli; 50 santimetreden küçük elektronik eşyalar Roadshow Truck noktalarına da bırakılabilir.

Tarihi geçmiş veya kullanılmayan ilaçlar ise yetkili eczanelere bırakılabilir. Ancak şırınga ve EpiPen gibi biyolojik risk taşıyan ürünler eczaneye götürülmemeli; özel kesici-delici atık kaplarında Civic Amenity Site noktalarına teslim edilmelidir.

Beyaz torba ve gri/yeşil torbayla karıştırmayın

Beyaz torba organik atık içindir. Çiğ veya pişmiş yemek artıkları, sebze-meyve kabukları, ekmek, makarna, et, balık, kemik, yumurta kabuğu, çay poşeti, öğütülmüş kahve, yemekle kirlenmiş peçete gibi atıklar beyaz torbaya gider.

Gri veya yeşil torba ise geri dönüştürülebilir ambalajlar içindir. Temiz karton, kâğıt, plastik şişe, plastik kap, temiz plastik poşet, deterjan şişesi, şampuan şişesi, metal kutu, içecek kutusu, temiz alüminyum kaplar, süt ve meyve suyu kartonları bu torbaya konulabilir. Bu ürünlerin mümkün olduğunca temiz veya çalkalanmış olması geri dönüşüm sürecini kolaylaştırır.

Toplama günleri de önemli

Malta’da yalnızca doğru torbayı kullanmak yetmiyor; doğru gün ve saatte dışarı çıkarmak da gerekiyor. ERA’nın duyurusuna göre organik atıklar pazartesi, çarşamba ve cuma; siyah torba yani mixed waste salı ve cumartesi; gri veya yeşil geri dönüşüm torbaları perşembe günü toplanıyor. Cam atıklar ise ayın birinci ve üçüncü cuma günü toplanıyor.

Ayrıca 1 Temmuz 2024’ten itibaren mixed waste için şeffaf siyah torba uygulaması öne çıkarıldı. Amaç, görevlilerin torbaları açmadan içerik kontrolü yapabilmesini kolaylaştırmak.

Yanlış torbaya ceza var

Malta’da yanlış torbaya atık koymanın yaptırımı da var. ERA, zorunlu ayrıştırma kurallarına uymayan haneler ve işletmeler için uyarı ve para cezası uygulanabileceğini duyurdu. Haneler için ilk ihlalde resmî uyarı, ikinci ihlalde 25 euro, üçüncü ihlalde 50 euro ceza öngörülüyor. İşletmelerde ise ikinci ihlal 75 euro, üçüncü ihlal 150 euro ceza anlamına geliyor. Yanlış günde çöp çıkarmanın ayrıca 150 euro cezası bulunuyor.

Malta’ya yeni gelen Türkler için bu konu küçük bir gündelik ayrıntı gibi görünebilir; ancak aslında kira düzeninden apartman yaşamına, komşuluk ilişkilerinden belediye cezalarına kadar doğrudan günlük hayatı etkiliyor. Özellikle apartmanlarda yanlış torba kullanımı yalnızca bireysel ceza riski doğurmuyor; bina sakinleriyle sorun yaşanmasına da yol açabiliyor.

En pratik kural şu: Yemek artığı beyaz torbaya, temiz ambalaj gri/yeşil torbaya, geri dönüştürülemeyen kirli küçük evsel atık siyah torbaya gider. Elektronik, pil, ilaç, şırınga ve gaz tüpü ise hiçbir evsel torbaya atılmaz.

The post Malta’da “mix çöp” ne demek? Siyah torbaya ne atılır, ne atılmaz? appeared first on Malta Haber.

Eurostat tarafından yayınlanan rakamlar, Malta’daki gıda fiyatlarının 2020’de Avrupa Birliği’ndeki ortalama fiyatlardan yüzde 12.2 daha yüksek olduğunu gösterdi.

AB’de en yüksek gıda fiyatları ortalamanın yüzde 28,9 üstünde olan Danimarka’ya aitken, Romanya Avrupa Ortalamasının yüzde 34,7 altındaki oranıyla en düşük orana sahip ülke oldu.

Eurostat tarafından yayınlanan diğer istatistiklerle karşılaştırıldığında, Malta, kiralama, bakım, su, elektrik ve gaz harcamalarında konut maliyeti diğer ülkelere göre Avrupa ortalamasından yüzde 40,1 daha düşük bununla birlikte restoranlar ve oteller için fiyatlar ortalamadan yüzde 11,5 daha düşük.

Kaynak Malta Daily

The post Malta gıda fiyatları 2020’de AB ortalamasından %12.2 daha yüksek appeared first on Malta Haber.

7 Ocak 2021 / Malta

Elif Ören

Üçüncü ülke vatandaşları için uzun süreli oturum izni 5 yıllıktır. Beş yıllık oturum iznine başvurabilmek için bazı şartlar yerine getirilmiş olmalıdır.

AB vatandaşı olmayanlar, beş yıl boyunca yasal olarak Malta’da ikamet ediyorlarsa, uzun süreli ikamet için başvurabilirler. Başvuru sahipleri, söz konusu beş yıllık dönemin herhangi bir yılı içerisinde altı aydan fazla Malta dışında olmamış ve ayrıca bu beş yıllık süre boyunca toplam on aydan fazla Malta dışında bulunmamış olmalıdır.

Maddeler halinde özetlersek; üçüncü ülke vatandaşları aşağıdaki şartları yerine getirmeleri halinde uzun süreli oturum iznine başvurabilir:

(i) beş (5) yıl veya daha uzun bir süredir Malta’da yasal ve sürekli olarak ikamet edilmiş olmaları,

(ii) istikrarlı ve düzenli kaynaklara sahip olmak,

(iii) kendi konaklama yerlerine sahip olmaları ve

(iv) entegrasyon önlemlerini yerine getirmeleri (Subsidiary Legislation 217.05’te ana hatlarıyla belirtilmiştir.)

Uzun dönem ikamet edenlerin statüsü kalıcıdır ve ikamet izni beş (5) yıllık bir süre için verilecektir.

Dâimi İkamet Vergi Düzenlemeleri

Malta’da daimi ikamet eden biri olursanız, ülkeye getirdiğiniz gelir üzerinden yüzde 15 vergi ödemeniz gerekecektir. Çeşitli ülkelerle yapılan çifte vergi anlaşmaları sayesinde, menşe ülkenize muhtemelen herhangi bir vergi ödemeniz gerekmeyecektir. Malta ile çifte vergi düzenlemesi olan ülkelerin bir listesi (Türkiye dahil) www.gov.mt sitesinde bulunmaktadır.

Kalıcı bir ikamet ettiğinizde, elbette her zaman adada yaşamanıza gerek yoktur ve dilediğiniz gibi gelip gidebilirsiniz. Uzun süreli ikamet almanız halinde Malta vatandaşı olamayacağınızı ve oy kullanamayacağınızı unutmayın.

Malta Yaşam ve Çalışma Rehberi yazı serilerimizin diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Kaynak: Identity Malta, Government Services

The post Malta Yaşam Rehberi – 7: Uzun süreli oturum izni alma appeared first on Malta Haber.

12 Aralık 2020 / Malta

Elif Ören

Malta’da istihdam edilebilmeniz için, belli bir ücret karşılığında bir işi, işveren adına yapmak üzere anlaştığınız, çalışma koşullarını içeren bir iş sözleşmesi yapmanız gerekmektedir. Çalışma koşullarını içeren bu sözleşmenin bir nüshasının da işçiye verilmesi gerekmektedir.

Hizmet (İş) Sözleşmesi

Hizmet sözleşmesi, bir kişinin ücret karşılığında bir işverene hizmet vermek veya iş yapmak için kendisini bağladığı sözlü veya yazılı bir anlaşma anlamına gelir. Bu nedenle, bir çalışan ile bir işveren arasındaki sözlü bir anlaşma bile geçerlidir ve yasalarca uygulanabilir.

Çalışan ile işveren arasında yazılı bir iş sözleşmesi imzalanmadığı durumlarda, işveren, çalışana aşağıdaki ayrıntıları içeren imzalı bir beyan vermek zorundadır:

· İşe başlama tarihi;

· Deneme süresi;

· Ödenecek normal ücret oranları;

· Ödenecek fazla mesai ücretleri;

· Normal çalışma saatleri;

· Ücret ödemelerinin dönemselliği;

· Sabit veya kesin bir iş sözleşmesi olması durumunda, sözleşme süresinin beklenen veya kararlaştırılan süresi;

· Ücretli tatiller ve çalışanın hakkı olan tatil, hastalık ve diğer izinler;

· İşveren tarafından hangi koşullar altında para cezalarının uygulanabileceği;

· Çalışanın çalıştığı işin unvanı, derecesi, niteliği veya kategorisi;

· İşveren ve işçinin gerekli olması halinde uyması gereken ihbar süreleri;

· Varsa, çalışanın çalışma koşullarını düzenleyen toplu sözleşme; ve diğer ilgili veya geçerli istihdam koşulları.

 

İşverenin Beyanı

İşveren ile çalışan arasında imzalanmış yazılı bir sözleşmenin mevcut olması durumunda, yukarıdaki bilgiler de sözleşmeye dahil edilmelidir. Her halükarda, çalışma süresi bir ayı geçerse ve haftada sekiz saati aşarsa, hizmet sözleşmesinin bir nüshası veya işveren tarafından imzalanan beyanname en geç sekiz iş günü içinde çalışana verilmelidir. Çalışan ve işveren sözleşmenin bir nüshasını saklamak zorundadır.

İş Tanımı

Kanun, işverene bir işçiye iş tanımını verme yükümlülüğü getirmemektedir. Ancak, daha sonraki bir aşamada iş içeriğiyle ilgili anlaşmazlıkları azaltabileceği için bu iyi bir uygulamadır.

Bir çalışandan yapması istenen işin, iş sözleşmesinde kararlaştırılan iş unvanı ile ilgili olması gerektiğine dikkat etmek önemlidir. İş tanımı bu amaca hizmet eder.

İş (istihdam) Sözleşmeleri Türleri

Çalışanları Bilgilendirme Yönetmeliği (Information to Employees Regulations, 2002 (S.L 452.83)) gereğince sözleşme türleri aşağıda belirtilen türlere yapılmakta olup, ilgili sözleşme türlerine belirtilen kanun maddesinden ulaşılabilir.

· Tam Zamanlı Kesin İstihdam Sözleşmesi

· Tam Zamanlı Süresiz İstihdam Sözleşmesi

· Kısmi Zamanlı Çalışma Sözleşmesi

· Yarı Zamanlı Süresiz İstihdam Sözleşmesi

Yasal Çalışma Saatleri

· Gece vardiyası

· Normal çalışma saatleri

· Yarı-zamanlı istihdam

· Azaltılmış saatler

· Dinlenme süreleri

· Vardiyalı çalışma

· Uzaktan çalışma

· Çalışma saatlerini aylık veya haftalık denkleştirme (Banking of Hours)

Bu yazı dizisi; iş yerinde yasal deneme süresi, yasal çalışma ücretleri, yasal çalışma saatleri, istihdam feshi ve işe son verilmesi, istihdam koşullarını ihlal etmek, yasal izin hakları ve resmî tatiller, Malta’ya çalışmak üzere gönderilmiş işçiler, sektörel asgari istihdam koşulları, genç ve küçüklerin istihdamı, güvencesiz çalışmaya karşı önlemler yazıları şeklinde devam edecektir.

The post Malta Çalışma Rehberi – 1: Malta’da yasal çalışma koşulları appeared first on Malta Haber.