Malta ve Gozo’da atık ayrıştırma 14 Nisan 2023’ten bu yana haneler, işletmeler, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları için zorunlu. Resmî atık toplama rehberine göre herkes atığını doğru torbaya veya doğru toplama kanalına koymakla yükümlü.

“Mixed waste” plastik çöp değildir

Buradaki en önemli nokta şu: “Mixed waste” adı, her şeyin karışık şekilde atılabileceği anlamına gelmiyor.

Siyah torba, WasteServ’in ifadesiyle “geri dönüştürülemeyen atıklar” içindir. Yani plastik şişe, temiz plastik kap, karton kutu, temiz metal kutu gibi geri dönüştürülebilir ambalajlar siyah torbaya değil, gri veya yeşil geri dönüşüm torbasına konulmalıdır.

Siyah torbaya neler atılabilir?

Resmî rehberlere göre siyah “mixed waste” torbasına şu tür atıklar konulabilir:

Kirli paketler, çikolata ve şeker ambalajları, cips/snack paketleri, kirli take-away kutuları, yağlı veya kirli alüminyum folyo, pişirme kâğıdı, streç film, yapışkan bant, etiketler, stickerlar, fotoğraflar, lamine kâğıtlar, folyo/parlak kaplamalı hediye kâğıtları, kahve kapsülleri ve podları, diş macunu tüpleri, ıslak mendiller, kullanılmış süngerler, temizlik bezleri, lastik eldivenler, sigara izmariti ve külü, toz, kırık seramik, kırık Pyrex, küçük kırık aynalar, CD’ler, mumlar, pamuk pedler, kulak çubukları, tıraş bıçakları, evcil hayvan kumu, bebek bezi ve hijyenik ürünler siyah torbaya atılabilecek örnekler arasında yer alıyor.

Kısaca söylemek gerekirse: kirli, geri dönüştürülemeyen, organik olmayan ve özel toplama gerektirmeyen küçük evsel atıklar siyah torbaya gider.

Siyah torbaya neler atılmaz?

Siyah torba da “her şeyi at” torbası değildir. Piller, elektronik cihazlar, tarihi geçmiş ilaçlar, şırıngalar, gaz tüpleri ve işaret fişekleri siyah torbaya atılmamalıdır. WasteServ’e göre elektronik atıklar Civic Amenity Site noktalarına götürülmeli; 50 santimetreden küçük elektronik eşyalar Roadshow Truck noktalarına da bırakılabilir.

Tarihi geçmiş veya kullanılmayan ilaçlar ise yetkili eczanelere bırakılabilir. Ancak şırınga ve EpiPen gibi biyolojik risk taşıyan ürünler eczaneye götürülmemeli; özel kesici-delici atık kaplarında Civic Amenity Site noktalarına teslim edilmelidir.

Beyaz torba ve gri/yeşil torbayla karıştırmayın

Beyaz torba organik atık içindir. Çiğ veya pişmiş yemek artıkları, sebze-meyve kabukları, ekmek, makarna, et, balık, kemik, yumurta kabuğu, çay poşeti, öğütülmüş kahve, yemekle kirlenmiş peçete gibi atıklar beyaz torbaya gider.

Gri veya yeşil torba ise geri dönüştürülebilir ambalajlar içindir. Temiz karton, kâğıt, plastik şişe, plastik kap, temiz plastik poşet, deterjan şişesi, şampuan şişesi, metal kutu, içecek kutusu, temiz alüminyum kaplar, süt ve meyve suyu kartonları bu torbaya konulabilir. Bu ürünlerin mümkün olduğunca temiz veya çalkalanmış olması geri dönüşüm sürecini kolaylaştırır.

Toplama günleri de önemli

Malta’da yalnızca doğru torbayı kullanmak yetmiyor; doğru gün ve saatte dışarı çıkarmak da gerekiyor. ERA’nın duyurusuna göre organik atıklar pazartesi, çarşamba ve cuma; siyah torba yani mixed waste salı ve cumartesi; gri veya yeşil geri dönüşüm torbaları perşembe günü toplanıyor. Cam atıklar ise ayın birinci ve üçüncü cuma günü toplanıyor.

Ayrıca 1 Temmuz 2024’ten itibaren mixed waste için şeffaf siyah torba uygulaması öne çıkarıldı. Amaç, görevlilerin torbaları açmadan içerik kontrolü yapabilmesini kolaylaştırmak.

Yanlış torbaya ceza var

Malta’da yanlış torbaya atık koymanın yaptırımı da var. ERA, zorunlu ayrıştırma kurallarına uymayan haneler ve işletmeler için uyarı ve para cezası uygulanabileceğini duyurdu. Haneler için ilk ihlalde resmî uyarı, ikinci ihlalde 25 euro, üçüncü ihlalde 50 euro ceza öngörülüyor. İşletmelerde ise ikinci ihlal 75 euro, üçüncü ihlal 150 euro ceza anlamına geliyor. Yanlış günde çöp çıkarmanın ayrıca 150 euro cezası bulunuyor.

Malta’ya yeni gelen Türkler için bu konu küçük bir gündelik ayrıntı gibi görünebilir; ancak aslında kira düzeninden apartman yaşamına, komşuluk ilişkilerinden belediye cezalarına kadar doğrudan günlük hayatı etkiliyor. Özellikle apartmanlarda yanlış torba kullanımı yalnızca bireysel ceza riski doğurmuyor; bina sakinleriyle sorun yaşanmasına da yol açabiliyor.

En pratik kural şu: Yemek artığı beyaz torbaya, temiz ambalaj gri/yeşil torbaya, geri dönüştürülemeyen kirli küçük evsel atık siyah torbaya gider. Elektronik, pil, ilaç, şırınga ve gaz tüpü ise hiçbir evsel torbaya atılmaz.

The post Malta’da “mix çöp” ne demek? Siyah torbaya ne atılır, ne atılmaz? appeared first on Malta Haber.