Ve biz, o sokaklara bilerek girmeyenler, çağımızın en pragmatik kaçaklarıyız.

Melankoli Pahalı Bir Hobidir

Geçmiş, artık bir pazar yeri değil; bir müze. Üstelik giriş ücreti çok yüksek: Şimdiki zamanınızın bir bölümü ve bir miktar duygusal istikrarınız. Kim ister ki, sabah rutininin tam ortasında, elinde termosuyla işe yetişmeye çalışırken, aniden 2008 yazında yediği dondurmanın tadını hatırlasın? Kim ister ki, bir finansal raporun son satırını okurken, çok genç yaşta ölen babasının son bakışının ağırlığıyla boğulsun?

Hayır, mantıklı insanlar olarak biz, “Hatırası Olan Sokaklara Girmiyoruz.”

Bizim için geçmiş, Google Fotoğraflar’da düzenli, tarih bazlı klasörlere ayrılmış, gerektiğinde hızlıca aratılıp, bir dakikadan fazla bakılmadan kapatılan bir arşivdir. Orada bir “melankoli tehlikesi” işareti varsa, kaydırma çubuğunu hızla atlarız. Modern yaşamın hızı, bize melankoliyi bir hobi gibi görmeyi öğretti; hafta sonu, yağmurlu bir güne saklanan, bütçesi ve süresi kısıtlı bir lüks. Pazartesi sendromuna bir de eski pişmanlıkların ağırlığını eklemek, en hafif tabirle, verimsizliktir.

Haritaların İronisi

İroniye bakın ki, akıllı telefonlarımızdaki harita uygulamaları bize hep en hızlı, en kısa ya da en az trafikli yolu gösterir. Ama asla, “En Çok Kalp Ağrısı Çekeceğiniz Yol” seçeneğini sunmaz. Oysa tam olarak buna ihtiyacımız var: Duygusal navigasyon.

Bir navigasyonun bize şöyle demesini hayal edin: “Dikkat! Önünüzdeki yokuşun tepesinde, üniversite yıllarınızda sevgilinizle ilk kez el ele tutuştuğunuz bank var. Rotanıza devam ederseniz, 3 dakika sürecek bir hüzün dalgası yaşamanız %85 ihtimaldir. Alternatif olarak, 5 dakika daha uzun süren, fakat tamamen duygusuz bir ara sokağı tercih edebilirsiniz.”

Biz elbette, o duygusuz ara sokağı seçeriz. Çünkü o ara sokak, ne kadar uzun olursa olsun, bize zaman kazandırır. Melankoli ile geçen her saniye, hedeflerimizden çalınmış, üretkenlikten ödün verilmiş demektir.

Hayatta kalmak isteyen insanın sokağı her zaman, ‘şimdi’ ile döşenmiş olandır.

Geçmişin Prangası ve Geleceğin Vaadi

Melankoli, geçmişin bize taktığı bir prangadır. Bizi, “olmuş olan”ın gücüne hapseder. İroniktir ki, geleceğe bu kadar odaklanmış bir toplumda, hâlâ geçmişin tortusuyla uğraşmak, biraz ilkel kalıyor. Oysaki modern birey, geçmişten aldığı dersi hızlıca formüle edip, duygusal bagajını check-in yapmadan ilerleyebilmelidir.

Normal bir birey hatırlamayı değil, ilerlemeyi seçmelidir. Hatırası olan sokaklar, parke taşları yüzünden rahatsız yürüyüşler vaat eder. Normal olan asfaltı, pürüzsüz yüzeyi ve hız limitini tercih etmektir.

Hatıralar, bizi yavaşlatır.

Bir şehri gerçekten tanımak için, yalnızca ana caddelerde yürümek yetmez, ara sokaklarına da girmek gerekir. Ama biz, şehrin ara sokaklarında gizlenen geçmişimizin değil, ana caddelerinde parlayan geleceğimizin turistleriyiz.

Ve bu yüzden:
“Hatırası Olan Sokaklara Girmiyoruz.”
Gerek yok.
Önünüzde yeşil ışık yandığını düşünün, hem de en yeşilinden.

The post DİDEM GÖRKAY YAZDI: HATIRASI OLAN SOKAKLARA GİRMİYORUZ appeared first on Malta Haber.

Son günlerde en çok konuşulan konulardan biri olan penguen meselesinden bahsetmesem olmazdı.

Bir haftadır Werner Herzog’un 2007 yapımı Encounters at theEnd of the World belgeselindeki “yolunu şaşıran penguen” ile ilgili binlerce post paylaşıldı, kimileri onu haklı bulurken kimileri aptallık yaptı, dedi.

Sıradan bir doğa belgeselini en çok konuşulan belgesel yapan sekans şöyleydi:

Binlerce penguen, evrimsel bir itaatle denize —yani tabağındaki yemeğe ve güvenli vasat rutine— doğru paytak adımlarla ilerlerken, bir tanesi aniden durur. Konfor alanından çıkmaya karar vermiştir çünkü rutin her zaman sıkıcıdır,düşüncesi son zamanlarında aklında dönmeye başlamıştır. Arkasını döner son kez eski hayatına bakar her şey gözüne boş görünür ve uçsuz bucaksız, buzdan dağlara doğru yürümeye başlar.

Herzog sorar: “Neden?” Bilim insanı cevap verir: “Bilmiyoruz ama oraya giderse ölecek.”

İşte bu, modern insanın sabah alarmını erteleyip LinkedInprofilini güncellerken hissettiği o varoluşsal sancının kuş tüyü kaplı halidir. Son zamanların en çok konuşulan konusunu hiçliğe yani ölüme yürüyen pengueni ve onun izinden giden modern insanın “Başarısızlık Estetiği” üzerine kurulu trajikomik durumu, sosyal medyanın o sığ ve yalan dünyasıyla sentezleyerek baştan aşağı ele alalım.

Başarı Hapishanesi: “Açık Büfeye mi, Yoksa Hiçliğe mi?”

Modern dünya için başarı, o denize ulaşan penguen olmaktır. Karnın doysun, bir eşin olsun, sürü seni onaylasın. Sosyoloji buna “sosyal uyum” der, biz buna “görünmez prangalar” diyoruz. Penguen sürüsü, sabah metrobüs kuyruğundaki beyaz yakalılara benzer. Herkes aynı yöne gider çünkü herkesin karnı açtır ve herkes denizde balık yani maaş olduğunu bilir.

Ama bütün dünyanın konuştuğu “filozof penguen” bir anda şunu fark eder: “Neden her gün balık yiyoruz abi? Alternatifimiz yok mu? Her yer beyaz başka renk yok mu? ” Bu bir aydınlanma değil, muazzam bir o kadar da yasak olan şeyin insanı heyecanlandırması gibi muhteşem bir hatadır. İnsanlık da böyledir. Toplum bize “Oku, iş bul, evlen, taksit öde ve öl” der. Bu bizim sahilimizdir. Ama bazılarımız, tam terfi alacakken aniden durur ve “Ben aslında seramik boyamaatölyesi açmak istiyorum” diyerek Antarktika’nın buzlu dağlarına yani bilinmezliğe doğru yürümeye başlar.

Sosyal Medya Sahteliği: “Ölürken Bile Estetik Görünmelisin”

Eğer o dağa doğru yürüyen penguenin bir Instagram hesabı olsaydı, o ölüm yolculuğunu bize bir “Life Transformation” (Hayat Dönüşümü) olarak pazarlardı.

Filtreli Trajedi: Penguen, açlıktan ölmek üzereyken “Ait olduğum yeri buldum. #Blessings #NatureLover” yazıp, arkadaki bembeyaz ve ölümcül buz dağını “soft” bir filtreyle paylaşırdı.

LinkedIn Sahtekârlığı: Dağ yolunda ayağı kayıp düştüğünde, bunu “Hatalarımdan ne öğrendim? Zorluklar bizi güçlendirir! #Resilience #Leadership” diye bir postla taçlandırırdı.

Gerçeklikten Kaçış: Sürü denizde balık peşinde koşarken, bizimki dağın tepesinde “Huzuru kendi içimde buldum.” derdi. Oysa içindeki tek şey, birazdan donacak olan organlarının son çırpınışlarıdır.

Modern insan da böyledir; batarken bile telefonunu çıkarıp “Manzara harika” diye story atan, ev kredisi borcu yüzünden uykusu kaçarken internetten alışveriş yapmaya devam edenbirer dijital penguendir.

Başarısızlığın Estetiği: Görkemli Bir Çöküş

Genelde başarının fotoğrafları çekilir; ama başarısızlığın bir sinematografisi vardır. Dağa yürüyen penguen “başarısız” bir hayvandır; neslini devam ettiremez, karnını doyuramaz. Ama binlerce birbirinin aynısı penguenin arasında sadece onun hikâyesi anlatılmaya değerdir.

Modern insanın başarısızlık estetiği de böyledir:

Konfor Alanı İntiharı: Her şey yolundayken istifayı basıp hiç bilmediği bir işe girmek ve bunu Twitter’da (X) “Zincirlerimi kırdım” diyerek duyurmak.

Sosyal İntihar: Kimsenin anlamadığı bir sanat dalıyla uğraşıp, akşam yemeğinde “Ne iş yapıyorsun?” sorusuna “Ruhumu arıyorum.” diye cevap vererek masadaki herkesi germek.

Kara Mizahın Zirvesi: Başarısızlık, bir son değil; sistemin size dayattığı “kazanma” oyununu oynamayı reddetmektir. Dağa giden penguen, “Ben bu oyunda yokum, gerekirse donarak ölürüm ama o balık kuyruğuna girmem.” diyerek sürüye başkaldırmıştır, sessiz isyanını tüm dünyaya izletmiştir.

Konfor Alanı Hapishanesinden Kaçış: Absürt Yollar

Peki, modern insan bu ısıtmalı hücresinden nasıl kaçar?

Dijital harakiri yaparak akıllı telefonu denize atıp, şehirden uzak bir köyde “Toprağa değeceğim.” demek. Bu, dağa yürüyen penguenin balık yemeyi reddetmesidir. Genelde ilk fatura geldiğinde veya internet çekmediğinde penguenimiz dağdan aşağı yuvarlanarak sahile döner.

Kurumsallıktan Spiritüalizme Geçiş: Plaza dilini bırakıp aniden “enerjiler, çakralar ve evrenin mesajları” hakkında konuşmaya başlamak. Bu kaçış yolu, Antarktika sıcağında güneşlenmeye çalışmak kadar absürttür ama en azından dağ yolunda yalnız yürürken ânlık mutluluk verir.

Zirve Bazen Yanıltır: İnsanlar bazen hayatlarında her şey yolunda giderken sırf “bir şeyler olsun” diye kendi kaoslarınıyaratırlar. “Bu ilişki çok huzurlu, kesin bir sorun var.” deyip kavga çıkaran sevgili ile “Denizde çok balık var, ben şu tepedeki buza bir bakayım.” diyen penguen aynı psikolojik bataklıktadır.

 Hepimiz Birer Dağ Pengueniyiz

Werner Herzog’un o pengueni çekmeye devam etmesinin sebebi, onun deliliğine duyduğu gizli hayranlıktır. Penguen, doğanın ona sunduğu “hayatta kalma” kontratını tek taraflı feshetmiştir.

Biz de her pazartesi sabahı işe giderken, aslında o penguenle göz göze geliyoruz. Bir yanımız denize gidip karnını doyurmak istiyor, diğer yanımız “Yürü be oğlum, o dağın arkasında ne var bir bak, en fazla donarsın.” diyor.

Günün sonunda, insanlık dediğimiz şey zaten binlerce yıldır yanlış dağlara doğru yürüyen, donan, ama yine de “Bakın farklı bir yere geldim!” diye bağıran bir penguen kolonisinden başka bir şey değildir. Başarı, sizi o koloniye hapseder; başarısızlık (ve onun estetiği) ise size o dağın zirvesinden dünyayı —ölmeden hemen önce de olsa— farklı bir açıyla görme şansı verir.

Eğer bir gün kendinizi herkesin gittiği yönün tam tersine yürürken bulursanız; korkmayın. Sadece penguenliğiniziyaşıyorsunuz. Tek sorun, yanınızda bir belgesel ekibi yoksabu görkemli başarısızlığınızın sadece sosyal medya profilinizde “Kayıp Aranıyor” ilanı olarak kalacak olmasıdır.

The post DİDEM GÖRKAY YAZDI; HEPİMİZ BİRER DAĞ PENGUENİYİZ appeared first on Malta Haber.

O kapı, kolay açılmaz.
Paslanmıştır çünkü.
Kim bilir ne zamandır kimse geçmemiş oradan.
Ve o kapı açıldığında…
İçerisi biraz dağınıktır.
Bazı duygular gelişi güzel bir yerlere atılmış.
Bazı anılar üst üste yığılmış.
Kırgınlıklar hiç konuşulmamış, orada öylece bekliyor.
Özlemler bile küsmüş gibi – ses etmeden köşeye çekilmiş.
Kimse toplamamış.
Çünkü uzun zamandır kimse uğramamış.
Zihin darmadağınık.
Kalp yorgun.

Ve ruh… biraz kırgın, biraz suskun.
Kendine gelince bu dağınıklık göz korkutur.
Çünkü neyle karşılaşacağını kimse önceden söylemez.

Bazı anılar yakar, bazıları utandırır, bazıları çok özlenmiştir ama üstü örtülmüştür.
O örtü kalkınca gözler dolar.
Ama güzel olan da buradadır:
İnsanın kendine ağlaması başkalarına ağlamaktan çok daha şifalıdır.

İlk etapta toparlamak mümkün değildir.
Çünkü burası temizlikle değil, kabul ile iyileşir.
Kendine dönen biri, önce o dağınıklığın tam ortasında bir sandalye çeker.
Bakar etrafa.
Ve içinden şu geçer:
“Evet, burası benim.
Bu karmaşa da bana ait, bu sessizlik de, bu dağınıklık da…
Ve ben kimseyi çağırmadan geldim buraya.
Kendimle olmak için geldim.”
İşte o an dönüş başlar.

Sessiz, acele etmeden, yargısız bir dönüş…İçeri girmeye, orada kalmaya, kendini yeniden tanımaya başlar insan.
Kendine alışmak kolay değildir.
Çünkü insan en çok kendine yabancılaşır.

Ama alıştıkça, o ev yeniden canlanır.
Perdeler açılır, güneş girer, hava değişir.
İçerisi hâlâ dağınıktır belki ama artık orada biri vardır.

Ve en güzeli:
O biri, başkası değil.
Kendidir.
Kendine uğramaya cesaret göster!
Orası terk edildiğinde küser, ama dönüldüğünde affeder.

The post Ayşegül Morkoyun Yazdı: “Kendine Gelince Ev Dağınık Gibi Geliyor” appeared first on Malta Haber.

Yaralar konuşur aslında.
Ama kelimelerle değil.
Birden yükselen öfkeyle, aniden gelen gözyaşıyla, içimizde açıklayamadığımız boşlukla…
Biri seni görmezden geldiğinde neden bu kadar kırıldığını düşündün mü hiç?
Ya da biri seni anlamadığında neden bu kadar yalnız hissettiğini?

Çünkü o an, sadece o kişiyle değil, geçmişte o hissi yaşadığın herkesle aynı anda karşı karşıyasın.
O yüzden tepkiler bazen büyür. Çünkü acının kaynağı sadece “şimdi” değildir.

Birçok insan aynı soruyu sorar kendine:       “Bu kadar küçük bir olay neden beni bu kadar etkiledi?”
Çünkü tetiklenen şey, geçmişte üzeri örtülmüş ama tam anlamıyla iyileşmemiş bir parçadır. İçimizde hâlâ duyulmak isteyen, anlaşılmayı bekleyen bir yan vardır.
Çoğu zaman sessizdir bu yan. Ama suskunluğu derindir.
Ve bazen bir bakışla, bir kelimeyle, bir ihmal ile uyanır.

Yaralar, kendimizi tanımamız için birer işarettir aslında.
Bize “burada hâlâ iyileşmeye ihtiyaç var” der.
Ve biz her seferinde kaçmak yerine durup dinlediğimizde, içimizdeki o çocuk biraz daha güvende hisseder.
Şefkatle, yargılamadan bakabildiğimizde, yara yerimiz sadece acı veren bir nokta olmaktan çıkar; aynı zamanda içsel büyümemizin kapısı olur.

Kırıldığımız yerlerden daha derin bir anlayış doğar.
Ve zamanla öğreniriz ki, yara yalnızca acı veren bir şey değildir.
Yara, bizi kendimize yaklaştıran bir çağrıdır.

Bugün kendine şu soruyu sorarak başlayabilirsin:
“Canım neden acıyor? Bu acı bana ne anlatmak istiyor?”
Çünkü her yaranın bir hikâyesi, her hikâyenin de seni sana götüren bir yolu var.
Ve sen her duyuşta biraz daha iyileşiyorsun.

Bugün, içimde konuşan yaraları sevgiyle dinlemeye, onları anlamaya ve şefkatle sarmalamaya niyet ediyorum.

The post Ayşegül Morkoyun Yazdı; Yaraların Dili Bize Ne Söyler? appeared first on Malta Haber.