Kaydetme Eylemi: İnsanlığın Yeni Bağımlılığı

Ölümün artık biyolojik değil, dijital bir anlık kesinti olduğu çağımızda, bir insanın son kaydı, onun gerçek vasiyetidir. Ruhlarımızın, yün hırkalar gibi sökülüp rüzgâra karıştığı kış mevsimlerinde, biz, geride ne bıraktığımızı merak ederiz. Cevap, masaüstümüzdeki ‘Son Kaydedilenler’ klasöründedir.

‘Son Kaydedilenler’ klasörü, arkeolojik kazı alanı gibidir. Orada, ne hayata dair derin bir mana, ne de her şeye yeniden başlatacak bir teselli bulursunuz. Bulduğunuz şey, bir insanın en çıplak ve en acınası halidir: Sürekli unutulan şifreleri ancak bir yere yazarak girdiğimiz sitelerde akıp giden zaman kaybı freni patlamış kamyon gibi hayatımızı ezip geçmektedir. Belki de sadece bir sefer girip kayıt olduktan sonra bir daha yolumuzun düşmeyeceği sitelere koyduğumuz birbirinden ilginç şifrelere yaratıcılığımızı harcadık. Mesela;

Üye olunan sitelerin parolaları:

stoktanevarsa.com

parola: beklemeyapmayalim

iadeetmeduragı.com

parola: osonkadehiicmeyecektik

dortsenedegelir.com

parola: mezarlıktamoda

olutrendlercumhuriyeti.com

parola: bunlarigiyersekzekimurendebizigorurmu

Unutmaktan korktuğumuz, ama varlığını idrak etmeye bile gerek duymadığımız binlerce dijital kimliğimizin şifresi. Bu, bir insanın kendi varoluşsal anahtarlarını, hiç açmayacağı kapılar için saklama çabasıdır. Dosyada en çok girilen sitelerin şifrelerinden sonra yolculuk devam eder.

Pazar_Kahvesi_Foto_Kırpılmış.jpg: Sahte neşenin, estetik kaygıyla işlenmiş, son rötuşu. Mutluluğun orijinal halinin silindiği, sadece paylaşılabilir versiyonunun kaydedildiği o an. Kaydetmek, bir güven eylemi değildir; bir erteleme eylemidir. “Şimdi bitemez, daha düzenleyecek satırlarım var,” diyen beynin, mutlak hiçliğe karşı açtığı son ve trajikomik savaştır.

Gerçek kayıp, kaydettiklerimizde değil, kaydetmeye değersiz bulup rüzgâra bıraktıklarımızdadır.

Çok daha faydalı alanlara kanalize edebileceğimiz beynimizi gelip geçici şeylerle doldururuz. Hafıza, üzerinde çalışıldıkça bozulan bir dokudur. En son ne zaman bir şeyi, sadece “içinde yaşamak” için kaydettik? Her ânı bir fotoğraf, her düşünceyi bir tweet, her duyguyu bir not olarak kaydetme mecburiyeti, bizi hayatın o devasa “doygunluk anından” mahrum bıraktı. Yuttuğumuz her lokma, bir saatlik hayat ertelemesi değil, sadece anlamsız bir kalori yığınına dönüştü. Kaybımız, keki yerken duyulan o anlık hazdır; o anın tadını çıkarmak yerine, keki bitirdiğimizde elimizde kalacak olan suçluluk duygusunu kaydetmeye odaklanmamızdır.

Orijinal koku, kokusundan tanınır. Oysa biz, duygularımızı bile filtrelenmiş, estetik birer keder illüzyonuna dönüştürdük. Kaybımız, şişelenmemiş, reklamı yapılmamış, ham halimizdir. En son kaydettiğimiz taslaklar, aslında ruhumuzun çıplak halinin değil, yayınevi kriterlerine göre düzenlenmiş, opsiyonlu birer versiyonudur.

İronik olan şudur: Biz ‘Son Kaybettiklerimiz’ diye yas tutarken, bu kaybın en somut kanıtı olan ‘Son Kaydedilenler’ klasörümüz, bize bir hayatın değil, bir sistemin bittiğini fısıldar.

Gelinen çağda hayat, ne bir dram, ne bir komedi, ne de bir şiirdir.

Hayat, sadece bir dosyadır. Ve en büyük kayıp, bu dosyanın ne zaman ve hangi ânda ‘kaydet’ tuşuna bastığımızı unutan, o büyük kayıtsızlık ânıdır.

Bu da, modern insanın son trajedisidir: Kendi ateşini kendi kaburgasından yakmayı öğrenen kadın, bu ateşin üzerine en son, bir metin belgesini kaydeder. Ve bu eylem, tüm o ontolojik soğuğa rağmen, ne muazzam bir kayıtsızlık, ne muhteşem bir özgürlüktür.

Nihayetinde, en büyük ironi şudur: Kaybı, kayıtla engellediğimizi sanırız. Oysa, her ‘Kaydet’ tuşu, insanın kaotik, çelişkili ve bu yüzden de eşsiz olan hikâyesini, temiz, optimize edilmiş, kolayca ‘arama’ yapılabilir bir veri kümesine dönüştürür. Geriye kalan, bir ruhun bıraktığı izler değil, bir sunucunun titizlikle sakladığı bir dizi anlamsız dosyadır. Ve öldüğümüzde sorulacak tek soru, ‘Ne bıraktın?’ değil, ‘Depolama alanın doldu mu?’ olacaktır.

İşte bu, tarihin en iyi düzenlenmiş ve en boş vasiyetidir: Milyonlarca dosya ve içinde hiç kimse.

The post DİDEM GÖRKAY YAZDI: SON KAYDEDİLENLER İLK KAYBEDİLENLER appeared first on Malta Haber.

Ve biz, o sokaklara bilerek girmeyenler, çağımızın en pragmatik kaçaklarıyız.

Melankoli Pahalı Bir Hobidir

Geçmiş, artık bir pazar yeri değil; bir müze. Üstelik giriş ücreti çok yüksek: Şimdiki zamanınızın bir bölümü ve bir miktar duygusal istikrarınız. Kim ister ki, sabah rutininin tam ortasında, elinde termosuyla işe yetişmeye çalışırken, aniden 2008 yazında yediği dondurmanın tadını hatırlasın? Kim ister ki, bir finansal raporun son satırını okurken, çok genç yaşta ölen babasının son bakışının ağırlığıyla boğulsun?

Hayır, mantıklı insanlar olarak biz, “Hatırası Olan Sokaklara Girmiyoruz.”

Bizim için geçmiş, Google Fotoğraflar’da düzenli, tarih bazlı klasörlere ayrılmış, gerektiğinde hızlıca aratılıp, bir dakikadan fazla bakılmadan kapatılan bir arşivdir. Orada bir “melankoli tehlikesi” işareti varsa, kaydırma çubuğunu hızla atlarız. Modern yaşamın hızı, bize melankoliyi bir hobi gibi görmeyi öğretti; hafta sonu, yağmurlu bir güne saklanan, bütçesi ve süresi kısıtlı bir lüks. Pazartesi sendromuna bir de eski pişmanlıkların ağırlığını eklemek, en hafif tabirle, verimsizliktir.

Haritaların İronisi

İroniye bakın ki, akıllı telefonlarımızdaki harita uygulamaları bize hep en hızlı, en kısa ya da en az trafikli yolu gösterir. Ama asla, “En Çok Kalp Ağrısı Çekeceğiniz Yol” seçeneğini sunmaz. Oysa tam olarak buna ihtiyacımız var: Duygusal navigasyon.

Bir navigasyonun bize şöyle demesini hayal edin: “Dikkat! Önünüzdeki yokuşun tepesinde, üniversite yıllarınızda sevgilinizle ilk kez el ele tutuştuğunuz bank var. Rotanıza devam ederseniz, 3 dakika sürecek bir hüzün dalgası yaşamanız %85 ihtimaldir. Alternatif olarak, 5 dakika daha uzun süren, fakat tamamen duygusuz bir ara sokağı tercih edebilirsiniz.”

Biz elbette, o duygusuz ara sokağı seçeriz. Çünkü o ara sokak, ne kadar uzun olursa olsun, bize zaman kazandırır. Melankoli ile geçen her saniye, hedeflerimizden çalınmış, üretkenlikten ödün verilmiş demektir.

Hayatta kalmak isteyen insanın sokağı her zaman, ‘şimdi’ ile döşenmiş olandır.

Geçmişin Prangası ve Geleceğin Vaadi

Melankoli, geçmişin bize taktığı bir prangadır. Bizi, “olmuş olan”ın gücüne hapseder. İroniktir ki, geleceğe bu kadar odaklanmış bir toplumda, hâlâ geçmişin tortusuyla uğraşmak, biraz ilkel kalıyor. Oysaki modern birey, geçmişten aldığı dersi hızlıca formüle edip, duygusal bagajını check-in yapmadan ilerleyebilmelidir.

Normal bir birey hatırlamayı değil, ilerlemeyi seçmelidir. Hatırası olan sokaklar, parke taşları yüzünden rahatsız yürüyüşler vaat eder. Normal olan asfaltı, pürüzsüz yüzeyi ve hız limitini tercih etmektir.

Hatıralar, bizi yavaşlatır.

Bir şehri gerçekten tanımak için, yalnızca ana caddelerde yürümek yetmez, ara sokaklarına da girmek gerekir. Ama biz, şehrin ara sokaklarında gizlenen geçmişimizin değil, ana caddelerinde parlayan geleceğimizin turistleriyiz.

Ve bu yüzden:
“Hatırası Olan Sokaklara Girmiyoruz.”
Gerek yok.
Önünüzde yeşil ışık yandığını düşünün, hem de en yeşilinden.

The post DİDEM GÖRKAY YAZDI: HATIRASI OLAN SOKAKLARA GİRMİYORUZ appeared first on Malta Haber.